Bình Tây Đại Nguyên Soái Trương Định

Cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của đồng chí Trương Định

Năm 1844 Trương Định theo cha vào Nam và cưới vợ là bà Lê Thị Thưởng con của một nhà hào phú ở huyện Tân Hoà (nay là huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang). Sau khi cha mất Ông ở lại quê vợ dựng nghiệp và chiêu binh khởi nghĩa chống Pháp.

Năm 1854, hưởng ứng chính sách khẩn hoang của triều đình Huế, Trương Định xuất tiền của, chiêu mộ dân nghèo, lập đồn điền ở Gia Thuận. Tên tuổi của Ông vang đội khắp nơi, đến tai triều đình Huế nên vua Tự Đức mới bổ chức Quản cơ cho Trương Định.

Tháng 02 năm 1859, thực dân Pháp tấn công Thành Gia Định, Trương Định đem Cơ binh gia nhập quân triều đình Huế chống giặc. Ông thường đi tiên phong và lập được nhiều chiến công, nổi bậc là trận phục kích giết tên đại úy Barbe của Pháp ngày 07/12/1860. Đầu năm 1861, Pháp tấn công Gia Định, đại đồn Chí Hòa bị thất thủ, Tương Định đưa quân về đóng giữ vùng đất Tân Hòa và xây dựng nơi đây thành căn cứ chống Pháp, lực lượng nghĩa quân của Ông lên đến 6000 người, địa bàn hoạt động rất rộng, không chỉ ở Gò Công, Gia Định mà còn lên đến biên giới Campuchia.

Từ tháng 4 năm 1861 đến tháng 3 năm 1862, thực dân Pháp đã chiếm được các thành Định Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long, Vua Tự Đức lo sợ liền ký “Hòa ước Nhâm Tuất” ngày 05/6/1862 cắt 3 tỉnh Miền đông cho Pháp, hạ lệnh cho Trương Định bãi binh, phong cho Ông chức Lãnh binh An Hà và đi nhận chức ở An Giang. Nhưng theo yêu cầu của nhân dân và nghĩa sĩ. Trương Định đã khước từ lệnh của triều đình và nhận danh hiệu “Bình tây đại nguyên soái” do dân phong. Ông ở lại Tân Hòa cùng nhân dân tiếp tục chống giặc Pháp.

Đầu năm 1863, dưới sự chỉ huy của Trương Định, nghĩa quân của Ông đã tấn công vào giặc Pháp ở nhiều nơi, sau đó Ông cho nghĩa quân rút lui khỏi căn cứ Tân Hòa và đến lập căn cứ mới ở “Đám lá tối trời” (nay thuộc xã Gia Thuận, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang). Từ nơi này Ông thường xuyên lên lạc với Thiên Hộ Dương ở Đồng Tháp Mười và và bắt liên lạc với phong trào kháng Pháp của người Khơ-me ở vùng Châu Đốc-Tà Keo.

Giặc Pháp tiếp tục bao vây “Đám lá tối trời” truy kích Trương Định. Ông đưa quân sang Lý Nhơn (nay là thành phố Hồ Chí Minh) lập căn cứ mới. Tháng 9 năm 1863 giặc Pháp tấn công căn cứ Lý Nhơn, Ông đưa quân trở lại Gò Công. Đêm 19/8/1864, do biết nơi ở của Ông, tên phản bội Huỳnh Văn Tuấn dẫn một toán lính bí mật bao vây ngôi nhà Ông ở, đến sáng ngày 20/8/1864 chúng ập vào nhà, sau một hồi giáp lá cà Trương Định bị thương nặng. Để không rơi vào tay giặc Ông rút gươm tuẫn tiết tại Ao Dinh (nay thuộc Ấp 3, xã Tân Phước, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang) khi ấy Ông mới 44 tuổi.

Trương Định hy sinh, nghĩa quân và nhân dân Nam Kỳ mất một vị lãnh tụ có tài, thủ lĩnh các nhóm nghĩa quân mất một người chiến đấu trung thành tài trí và dũng cảm.

Hơn 5 năm chiến đấu, từ tháng 02 năm 1859 đến tháng 8 năm 1864 Anh hùng dân tộc Trương Định đã lập nhiều chiến công vang đội trong cả nước, xứng đáng là ngọn cờ đầu của phong trào khởi nghĩa chống thực dân Pháp ở Nam Bộ vào giữa sau thế kỷ thứ XIX.