BÌNH TÂY ĐẠI NGUYÊN SOÁI TRƯƠNG ĐỊNH: BIỂU TƯỢNG VỀ LỰA CHỌN GIỮA MỆNH LỆNH VÀ LÒNG DÂN
Trường Đại học Hải Dương
Trong dòng chảy lịch sử chống ngoại xâm đầy bi hãm nhưng quật cường của dân tộc, hình ảnh Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định hiện lên như một tượng đài sừng sững về chí khí và lòng nhân ái. Xuất thân là một võ quan triều Nguyễn, ông theo cha vào đất Nam Kỳ chiêu mộ dân nghèo, tổ chức khai hoang lập đồn điền tại vùng đất Gò Công. Nơi bờ cõi mới ấy, ông không chỉ là người đặt nền móng cho cuộc sống ấm no của nhân dân, mà còn dựng xây nên một điểm tựa lòng tin vững chắc giữa buổi đầu gian khó.
Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược cõi Nam Kỳ, Trương Định đã nhanh chóng đứng lên chiêu mộ nghĩa binh, phất cờ khởi nghĩa đánh giặc cứu nước. Với sự ủng hộ đông đảo của nhân dân, lực lượng của ông liên tục giáng những đòn đau đớn vào quân xâm lược, trở thành linh hồn của phong trào kháng Pháp tại Nam Bộ. Thế nhưng, giữa lúc khí thế chống giặc đang lên cao, biến cố lịch sử nghiệt ngã đã xuất hiện: Triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất (1862), nhượng ba tỉnh miền Đông cho Pháp và hạ chiếu lệnh buộc Trương Định phải bãi binh, đi nhận chức Trung quân Phủ doãn tại An Giang.
Lằn ranh lịch sử ấy đã đặt Trương Định trước một cuộc đấu tranh nội tâm vô cùng tàn khốc. Một bên là "chiếu chỉ" — mệnh lệnh quân thần mà một võ quan như ông phải tuyệt đối chấp hành dưới giáo lý phong kiến; một bên là "tiếng gọi quê hương" — sự tha thiết níu giữ, tin tưởng trọn vẹn của hàng vạn đồng bào Gò Công đang chới với trước họa ngoại lăng. Nếu tuân lệnh triều đình, ông sẽ bảo toàn được chức tước, vinh hoa và sự an toàn cho bản thân, nhưng lại phải ngoảnh mặt trước nỗi đau của nhân dân. Ngược lại, nếu ở lại, ông chấp nhận mất hết bổng lộc, mang án trái lệnh vua và đối diện với cái chết cận kề.
Đứng trước thử thách sinh tử ấy, Trương Định đã đưa ra một lựa chọn lịch sử đầy dũng cảm và lẫm liệt: Ông quyết định gạt bỏ vinh hoa cá nhân để ở lại cùng nhân dân Gò Công. Quyết định tiếp nhận thanh gươm cùng danh hiệu "Bình Tây Đại nguyên soái" do nhân dân suy tôn chính là lời khẳng định đanh thép rằng: Đối với ông, trách nhiệm bảo vệ quê hương và sự sống còn của đồng bào luôn đứng trên mọi chức tước, chiếu chỉ.
Cuộc đời và sự hy sinh kiên cường của Trương Định đã khắc họa một bài học lịch sử vô giá về tinh thần phụng sự. Ông đã chứng minh rằng danh xưng anh hùng chân chính không đến từ quyền lực hay triều đình ban tặng, mà được đúc kết từ chính lòng dân và những lựa chọn trọn vẹn nghĩa tình với mảnh đất quê hương.



