Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – Lãnh tụ khởi nghĩa Đường Lâm, biểu tượng quật cường của ý chí tự chủ dân tộc (761 – 798).
Một tấm gương thủ lĩnh kiên cường, vị anh hùng dân tộc vĩ đại ở thế kỷ VIII đã dũng cảm giương cao ngọn cờ khởi nghĩa đập tan ách đô hộ hà khắc của nhà Đường, giải phóng tống bình và được nhân dân tôn kính gọi là Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng – Lãnh tụ khởi nghĩa Đường Lâm, biểu tượng quật cường của ý chí tự chủ dân tộc (761 – 798).
Xuất thân dũng lược và dòng dõi hào trưởng Đường Lâm
Phùng Hưng (sinh năm 761, quê ở đất Đường Lâm, nay thuộc thị xã Sơn Tây, Hà Nội) sinh ra trong một gia đình dòng dõi hào trưởng uy phong, giàu có và có uy tín lâu đời trong vùng. Cha ông là Phùng Hạp Khen – một bậc hào kiệt từng tham gia cuộc khởi nghĩa Mai Hắc Đế.
Từ nhỏ, Phùng Hưng cùng hai người em trai là Phùng Hạp Khen và Phùng Thịnh đã nổi tiếng có sức vóc phi thường, võ nghệ cao cường và lòng thương dân sâu sắc. Dân gian truyền tụng Phùng Hưng có sức mạnh "đánh được hổ, vật được trâu", từng tay không tiêu diệt mãnh hổ hoành hành ở rừng Đường Lâm để trừ hại cho dân làng.
Khởi nghĩa Đường Lâm và giải phóng Phủ Tống Bình (791)
Thế kỷ VIII, chính quyền đô hộ nhà Đường ở An Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng, mục nát. Tên Quan đô hộ Cao Chính Bình thi hành chính sách vơ vét tàn bạo, tăng thuế dịch nặng nề khiến lòng dân oán thán sục sôi.
Năm 791, nhân lúc lòng dân căm phẫn và quân lính đô hộ bất mãn, Phùng Hưng cùng hai em chính thức phất cờ khởi nghĩa tại căn cứ Đường Lâm:
Sức mạnh hưởng ứng: Nhờ uy tín sẵn có, khởi nghĩa Đường Lâm nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt của hào kiệt và nhân dân khắp các vùng xung quanh (Sơn Tây, Vĩnh Phúc, Phú Thọ).
Vây đánh Tống Bình: Phùng Hưng chia quân làm nhiều mũi, kéo về bao vây và tiến công sào huyệt Tống Bình (Hà Nội ngày nay) – trung tâm đô hộ của nhà Đường.
Đập tan quân giặc: Trước sức tiến công dũng mãnh của nghĩa quân, Cao Chính Bình hoảng sợ cố thủ trong thành rồi lâm bệnh đốm ngực mà chết. Nghĩa quân chiếm lĩnh phủ thành Tống Bình hoàn toàn.
Xây dựng chính quyền tự chủ và xưng "Bố Cái Đại Vương"
Sau khi giải phóng Tống Bình, Phùng Hưng vào thành tổ chức lại việc trị an, ban hành các chính sách khoan dung, xá thuế, chăm lo đời sống nhân dân và củng cố nền tự chủ cho đất nước trong suốt 7 năm:
Ông không xưng Hoàng đế mà tập trung củng cố lực lượng, giữ vững bờ cõi trước nguy cơ xâm lược trở lại từ nhà Đường.
Nhớ ơn người thủ lĩnh coi dân như con, chăm lo việc nước như việc nhà, sau khi ông qua đời (năm 798), nhân dân đã tôn xưng ông là Bố Cái Đại Vương ("Bố" nghĩa là cha, "Cái" nghĩa là mẹ – vị Đại Vương như cha mẹ của nhân dân).
Di sản và sự tôn kính của hậu thế
Con trai ông là Phùng An nối nghiệp cầm quyền được 2 năm thì nhà Đường cử tướng Triệu Xương sang đàn áp và dụ hàng. Tuy chính quyền tự chủ của họ Phùng chưa kéo dài lâu, nhưng cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng đã giáng đòn chí mạng vào ách đô hộ của nhà Đường, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta.
Đất Đường Lâm "một sương hai vua" (nơi sinh ra cả Phùng Hưng và Ngô Quyền) trở thành vùng đất địa linh nhân kiệt thiêng liêng. Đền thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng tại Đường Lâm và nhiều nơi ở Hà Nội ngày nay vẫn ngút ngàn khói hương, mãi mãi ghi khắc công ơn của vị anh hùng dân tộc xưng Cha Mẹ của muôn dân.
