Bộ đội trường sơn lập công trên các mặt trận
Những năm tháng đất nước bị đế quốc xâm lăng, không quản ngại hy sinh, khó khăn, gian khổ, hàng nghìn thanh niên Lào Cai không kể nam, nữ đã tình nguyện ra trận chiến đấu, phục vụ chiến đấu, góp phần đánh đuổi giặc Mỹ, mang lại hòa bình, độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Nay trở về cuộc sống đời thường, phát huy tinh thần, phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”, những chiến sĩ Bộ đội Trường Sơn năm xưa lại hăng hái, tích cực tham gia đóng góp trên nhiều lĩnh vực, đời sống xã hội.
Cách đây 65 năm, ngày 19/5/1959, Thường trực Tổng Quân ủy Trung ương giao cho Đoàn công tác quân sự đặc biệt với phiên hiệu Đoàn 559 có nhiệm vụ mở đường Trường Sơn, chi viện cho chiến trường miền Nam với quân số ban đầu là 500 người. Đến năm 1961, Đoàn 559 đã có quân số cấp sư đoàn bộ, phạm vi hoạt động trải dài dọc tuyến Trường Sơn và mở đường cả bên đất bạn Lào. Đến năm 1965, Đoàn công tác quân sự đặc biệt chính thức phát triển thành Bộ Tư lệnh Đoàn 559 với nhiệm vụ mở đường, vận tải hàng hóa, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam, hình thức vận tải cũng thay đổi từ mang vác, gùi thồ đơn giản sang vận tải cơ giới. Giai đoạn 1973 - 1975, Bộ tư lệnh 559 đã có tới 9 sư đoàn binh chủng với quân số hơn 100 nghìn cán bộ, chiến sĩ và hơn 10 nghìn thanh niên xung phong.
Ngoài nhiệm vụ chính, các đơn vị thuộc Đoàn 559 trong kháng chiến chống Mỹ còn trực tiếp tham gia chiến đấu với các chiến dịch như cuộc Tổng tấn công Xuân Mậu Thân 1968; chiến đấu và phục vụ chiến đấu trong Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào; tham gia Chiến dịch giải phóng Khe Sanh; chiến dịch giải phóng Quảng Trị và bảo vệ Thành Cổ mùa hè năm 1972; tham gia Chiến dịch giải phóng Buôn Mê Thuột và giải phóng Tây Nguyên; tham gia Chiến dịch giải phóng Huế - Đà Nẵng và giải phóng các tỉnh duyên hải miền Trung; tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong 16 năm thành lập và tham gia kháng chiến chống Mỹ, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 đã xây dựng hệ thống giao thông trên dãy Trường Sơn gồm 21 trục ngang, 5 trục dọc với hơn 17 nghìn km đường giao thông cho xe cơ giới lưu thông; tổ chức cho hơn 2 triệu lượt cán bộ, chiến sĩ, bộ đội vào - ra chiến trường; xây dựng 1.350 km đường dây thông tin liên lạc; Đoàn đã trực tiếp vận tải hơn 1 triệu tấn vũ khí, đạn dược, lương thực chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong chiến đấu, phối hợp chiến đấu, Đoàn 559 đã tiêu diệt, bắt sống 17.740 tên địch; bắn rơi tại chỗ 2.455 máy bay các loại... Trong số đó có hàng nghìn thanh niên Lào Cai đã tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu tại các chiến trường Trường Sơn, có những người đã ngã xuống, mãi mãi nằm lại ở dọc dải Trường Sơn.
Ghi nhận công lao của lực lượng Bộ đội Trường Sơn, năm 2011, Nhà nước cho phép thành lập Hội truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam với hệ thống tổ chức từ Trung ương đến cơ sở.
Bộ đội trường sơn phát huy phẩm chất bộ đội cụ Hồ
Ở tuổi 77 nhưng ông Phạm Văn Long, Chủ tịch Hội truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh xã Bảo Hà (huyện Bảo Yên) vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn, hoạt bát. Lao động và sống vui vẻ, hòa nhã chính là bí quyết để ông Long giữ gìn sức khỏe. Ông bảo: Mình vẫn là lao động chính, vẫn tạo ra thu nhập chính với nguồn thu trong năm vừa rồi 5 tấn hồng không hạt bán được 50 triệu đồng, 30 triệu đồng tiền bưởi đỏ, 15 triệu đồng tiền mận địa phương.
Trong công tác xã hội, ông Phạm Văn Long tham gia hầu hết phong trào, cuộc vận động, ông đã vận động gia đình đi đầu hiến gần 100 m2 đất để mở rộng đường giao thông và vận động nhiều hộ làm theo.
Về những năm tháng tham gia quân ngũ, ông Long kể: Năm 1970 ông đăng ký tòng quân và được biên chế vào Đoàn 559, có hơn 2 năm ở chiến trường miền Trung nước Lào trước khi tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam. Năm 1976, ông Phạm Văn Long xuất ngũ trở về địa phương thương với tích hạng 4 và mang trong mình chất độc da cam.
