Bộ quần áo blouse của thầy thuốc Lê Thế Trung

Vị tướng quân y

Giáo sư, Tiến sỹ khoa học Lê Thế Trung (1928 -2018) sinh ra và lớn lên tại xã Lĩnh Nam, huyện Thanh Trì (nay là phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai), thành phố Hà Nội. Ông được biết đến là nhà khoa học đầu ngành của Việt Nam về y học điều trị bỏng, ghép tạng và y học thảm họa. Giáo sư Lê Thế Trung nguyên là học sinh Trường Bưởi, Hà Nội, tham gia phong trào Việt Minh cướp chính quyền trong cuộc khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Sau khi cách mạng thành công, cũng như nhiều chàng trai Hà Nội ngày ấy Ông tham gia tự vệ thành Hà Nội và sau đó tham gia Vệ quốc quân rồi được cử đi học lớp y tá đầu tiên khóa 1 y tá Vệ quốc đoàn, theo học lớp y sĩ khóa 1 của Trường Quân y sĩ Việt Nam, Liên khu Việt Bắc.

Tháng 8 năm 1978, khi đang là học viên Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), Tiến sỹ Lê Thế Trung được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, vì những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ông được phong hàm Phó Giáo sư vào năm 1981. Đến năm 1982, Ông được phong hàm Giáo sư. Năm 1986, Giáo sư Lê Thế Trung bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ khoa học tại Học viện Quân y Kyrov (Liên bang Nga). Ông được phong quân hàm Thiếu tướng trên cương vị Viện trưởng Học viện Quân y năm 1988. Từ tháng 8 năm 1991 đến năm 1995, Ông là Giám đốc Học viện Quân y, kiêm Viện trưởng Viện Bỏng lê Hữu Trác, là người sáng lập Viện Bỏng Quốc gia. Từ tháng 10 năm 1995 đến tháng 5 năm 2003, Ông là Chuyên viên Học viện Quân y, Viện Bỏng lê Hữu Trác. Ông là chuyên viên, Chủ tịch Hội đồng ghép tạng, Hội đồng Y học thảm họa bỏng. Tháng 6 năm 2003, Ông được Nhà nước cho nghỉ hưu.

 “Phù thủy” chữa bỏng

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Ông trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lớn, trưởng thành qua nhiều cương vị khác nhau. Ở mặt trận Ðiện Biên Phủ thiếu thốn đủ bề, Ông cùng đồng đội sử dụng các thanh tre, gáo dừa, mảnh bầu khô để làm dụng cụ cầm máu, nước đun sôi, tự pha chế làm dịch truyền. Ánh sáng phục vụ các ca phẫu thuật thương binh là những chiếc đèn pin, đèn dầu. Bác sĩ Lê Thế Trung đi sâu nghiên cứu những vấn đề lớn về ngoại khoa dã chiến, đem lại nhiều thành công trong xử trí vết thương chiến tranh, nhất là vết thương do bỏng. Với "biệt tài" chữa vết thương do bỏng, Ông được đồng đội, đồng chí gọi là "phù thủy” chữa bỏng.

GS, TSKH, Thầy thuốc Nhân dân, Thiếu tướng Anh hùng LLVT nhân dân Lê Thế Trung (Ảnh do gia đình cung cấp – Nguồn: QĐND)

Năm 1968, Ông trực tiếp vào chiến trường Khe Sanh nghiên cứu về ngoại khoa trong chiến tranh và hoàn thành công trình “Nghiên cứu về tổn thương do sóng nổ, xử trí ngoại khoa và bỏng chấn thương, ghép da tự thân tại chiến trường”. Đến năm 1972, khi được cử làm luận án tại Liên Xô, Bác sỹ Lê Thế Trung đã chọn nghiên cứu đề tài “Nhiễm khuẩn mủ xanh trong bỏng”. Trước đó, Ông đã nghiên cứu tìm ra nhiều cây thuốc để chữa bỏng thành công. Ðiển hình nhất là thuốc bỏng Maduxin chiết xuất từ cây sến mật, hoặc thuốc bỏng B76 được điều chế từ vỏ cây sơn trà, kỹ thuật dùng da ếch tiệt trùng để phủ vết thương bỏng.

Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, Ông trở về nước cùng các đồng nghiệp xây dựng Trường Đại học Quân y (nay là Học viện Quân y) và Viện Quân y 103, đặc biệt là chuyên ngành bỏng mà Ông đã gắn bó suốt cả cuộc đời. Khoa Bỏng của Viện Quân y 103 đã trở thành tuyến cuối chuyên ngành bỏng của toàn quân, toàn quốc. Không bằng lòng với những gì đã có, Ông cùng các cộng sự viết dự án xin phép Bộ Quốc phòng và Bộ Y tế nâng cấp Khoa Bỏng thành Viện Bỏng Quốc gia. Đơn vị đã 2 lần được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Giáo sư Lê Thế Trung và các cộng sự tâm huyết của mình đã gây dựng được một trung tâm nghiên cứu và chữa trị bỏng hàng đầu của đất nước.

Giáo sư Lê Thế Trung từng giữ chức Chủ tịch Hội Bỏng Việt Nam. Ông luôn tự hào và yên tâm khi hiện tại ngành Bỏng đã có một đội ngũ cán bộ được đào tạo đang hoạt động rất bài bản và khoa học. Với những thành công về lĩnh vực ngoại khoa dã chiến, bỏng, ghép tạng, ung thư, kết hợp hai nền y học, Giáo sư Lê Thế Trung còn cống hiến xuất sắc ở một số lĩnh vực khác, như: Xây dựng chuyên ngành y học thảm họa - một vấn đề hết sức mới mẻ đối với ngành y tế nước ta. Ông đã hoàn thành và xuất bản nhiều cuốn sách “Y học thảm họa”, những kiến thức chuyên ngành Bỏng, quy trình ghép thận… những tài liệu quan trọng với các nhà chuyên môn và với người làm công tác quản lý, hoạch định chính sách về phòng, chống thảm họa. Những công trình nghiên cứu của Ông đã được đưa vào điều trị bỏng, làm lành vết thương và hỗ trợ điều trị ung thư hiệu quả.

Trong suốt cuộc đời cống hiến, đồng chí Lê Thế Trung cũng đã được trao tặng Huân chương Quân công hạng Nhì; Huân chương Chiến công hạng Nhì; Huân chương Chiến thắng hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; Huy chương Quân kỳ Quyết thắng; Huy chương Vì sự nghiệp Giáo dục – Đào tạo; Huy chương Vì sự nghiệp Khoa học công nghệ; Huy chương Vì sự nghiệp Y tế; Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng cùng nhiều khen thưởng khác.

Bộ quần áo blouse và ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam

Ngày 20 tháng 9 năm 2003, đoàn cán bộ sưu tầm Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt đã đến nhà riêng và bày tỏ nguyện vọng sưu tầm hiện vật về Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sỹ khoa học, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thế Trung. Trong các kỷ vật về Ông, bộ quần áo blouse khiến Ông không giấu được sự xúc động khi nhớ về ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam thành công ngày 04/06/1992.

Bộ quần áo blouse của Trung tướng Lê Thế Trung.

Năm 1992, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y đã trang bị cho Ông những trang bị phục vụ chuyên môn. Đó là bộ quần áo blouse gồm có mũ, áo, quần blouse được cắt may thủ công từ chất liệu vải phin pha nilong, màu trắng; áo dài 64,5cm, ngang ngực 52cm, tay 25,5cm, ống tay 18.5cm; quần dài 93,5cm, vòng bụng 90cm, ống 20,5cm, cạp 3cm; mũ phi 18cm, cao 7.5cm; nắp túi áo có chữ “Giáo sư Lê Thế Trung”, áo ngắn tay, quần kéo khóa, cài cúc.

Khi trao tặng bộ quần áo blouse cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Thiếu tướng Lê Thế Trung đã chia sẻ rằng: “Bộ blouse này không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn biểu trưng cho những hy sinh, công lao mà tôi đã dành cho từng bệnh nhân, từng đồng đội trong suốt cuộc đời làm nghề. Tôi nhớ lại những ngày tháng mà bộ blouse này đã trở thành người bạn đồng hành, chứng kiến biết bao ca phẫu thuật, cứu sống nhiều bệnh nhân. Đó là những ký ức không thể quên, nơi mà tinh thần “lương y như từ mẫu” được khắc sâu trong tâm trí tôi”.

Bộ quần áo blouse không chỉ là một trang phục mà nó là tượng trưng cho sứ mệnh của một người thầy thuốc “cứu chữa và mang lại hy vọng cho bệnh nhân”. Qua đó, Ông cũng truyền tải thông điệp sâu sắc về sự quan trọng của y đức trong nghề y. Những thế hệ y bác sĩ hôm nay cần học hỏi và noi gương về lòng yêu nghề, sự cống hiến hết mình và trên hết là tinh thần phục vụ nhân dân. “Chúng ta không chỉ là những người hành nghề, mà còn là những người có sứ mệnh phụng sự, là hy vọng của biết bao số phận,” Ông đã nói.

Thiếu tướng Lê Thế Trung cho biết: “Đối với tôi, phần thưởng lớn nhất không phải là những danh hiệu hay huy chương, mà chính là những mỉm cười của bệnh nhân khi nhận lại sức khỏe”. Sau những năm tháng miệt mài nghiên cứu, gắn bó với ngành y, bộ quần áo blouse đã trở thành biểu tượng, một minh chứng cho những nỗ lực và cống hiến của Ông. Bộ quần áo blouse đã đồng hành cùng Thiếu tướng Lê Thế Trung từ đầu năm 1992 đến năm 2003, nó chứng kiến những buổi nghiên cứu khoa học miệt mài, những giờ giảng dạy và trên hết là những ca thăm khám, phẫu thuật đầy trách nhiệm. Đặc biệt, nó đã hiện diện trong giây phút lịch sử khi ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam thành công vào ngày 04/6/1992, đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực ghép tạng. Ca phẫu thuật này không chỉ giải cứu tính mạng của bệnh nhân mà còn mở ra một kỷ nguyên mới, giúp hàng nghìn người bệnh có cơ hội sống còn.

Ngày 04/6/1992, ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam đã được thực hiện thành công tại Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y. Người được ghép thận lúc đó là Thiếu tá Vũ Mạnh Đoan, 40 tuổi, Chủ nhiệm Thông tin Quân đoàn 3, bị suy thận mạn giai đoạn cuối. Người cho thận là em trai ruột 28 tuổi - Vũ Mạnh Toàn. Ca ghép thận này, các thầy thuốc, y bác sĩ Bệnh viện Quân y 103 thực hiện dưới sự hỗ trợ của chuyên gia nước ngoài. Ca ghép thận thành công đã đánh dấu sự phát triển mới của nền y học nước nhà, đồng thời khởi đầu cho một chuyên ngành mới ở nước ta - chuyên ngành ghép tạng.

Thời gian có thể làm cho bộ quần áo blouse của Ông không còn giữa được màu trắng nguyên bản, nhưng sự cao cả thanh khiết và trong sáng của thầy thuốc Lê Thế trung vẫn còn mãi, chứa đựng trong mình một câu chuyện lớn lao về con người, về sự cống hiến và về tình yêu thương. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, đằng sau mỗi thành công, mỗi chiến công là những nỗ lực không ngừng, là sự hy sinh thầm lặng và trên hết là một trái tim luôn hướng về cộng đồng. Bộ blouse được gìn giữ, trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam góp phần giới thiệu đến thế hệ hôm nay và mai sau về một con người, một huyền thoại sống mãi đối với sự phát triển của ngành quân y nói riêng và y tế nói chung./.