Bok Wừu "Tôi sẵn sàng chết, chứ không chịu đầu hàng..."

"Tôi sẵn sàng chết, chứ không chịu đầu hàng..."

Sau 48 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vùng Đắk Đoa, Gia Lai giờ đây đang mỗi ngày một đi lên theo nhịp phát triển chung của cả cao nguyên rộng lớn. Hỏi bất cứ một người già Bana nào ở Đắk Đoa về niềm tự hào của họ, bạn sẽ được nghe kể về Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Bok Wừu - một trong những biểu tượng của các dân tộc Tây Nguyên thời kháng chiến chống Pháp.

Năm 1939, Bok Wừu là một trong những người đầu tiên tham gia phong trào "Đất nước đứng lên" chống bắt phu bắt lính ở địa phương và trở thành cán bộ tuyên truyền vận động quần chúng ủng hộ cho cách mạng. Khi Pháp nắm được quyền kiểm soát Tây Nguyên, gia đình Bok Wừu là cơ sở cách mạng tin cậy lúc của cán bộ. Cả làng Tul Đoa làm thật nhiều hầm chông để bẫy con heo rừng và cả “con heo Tây”. Bok Wừu khỏe như cái cây rừng, lại thoắt ẩn thoắt hiện như con sóc phục kích tiêu diệt các toán quân nhỏ của người Pháp nên bọn Tây đồn trú gần làng rất sợ. Chúng treo giải nhiều đồng bạc trắng, nhiều tạ muối ngon cho ai bắt được Bok Wừu nhưng chẳng ai theo lời chúng. Vậy là chúng cho người vào làng đốt phá, bắt đàn bà, trẻ em để ép Bok Wừu phải ra hàng.

“Cha tôi bị bắt ba lần, nhưng lần bào cũng chỉ nói: “Tao không biết ai là cán bộ cả. Tao chỉ biết tao là Wừu!”, ông Hnhăk, con trai liệt sĩ Bok Wừu, hiện đang sống ở làng Tul Đoa, xã Đak Sơ Mei, huyện Đắk Đoa, chia sẻ.

Lần thứ nhất Bok Wừu bị bắt là vào cuối tháng 12 năm 1950 ngay tại quê nhà. Khi bị giặc Pháp giải đi về Kon Tum ông đã lập mưu lừa địch và lao thẳng vào cánh rừng ven đường trong lúc xe đang giảm tốc độ qua ngã ba đường.

Cuối tháng 1 năm 1951, tức là một tháng sau, Bok Wừu bị bắt lần 2 tại cuộc họp dân làng tại bìa rẫy ngay cạnh làng Thung để bàn kế hoạch chống Pháp. Khi bị đánh đập tra khảo anh chỉ nói một câu “Bọn mày cứ đánh đập tra khảo, cứ bắn tao đi chứ đừng để tao cúi đầu! Dân làng vợ con tao không có tội, bọn mày không được hành hạ, tao làm tao chịu”. Khi địch giải anh đi, anh lại tiếp tục lừa bọn chúng và anh tiếp tục chốn thoát. Sau lần bị bắt này anh đã thoát ly hẳn ra khỏi căn cứ để dễ hoạt động. Năm 1952 do địch bắt và có một số phản Cách mạng khai thác cơ sở của ta nên phong trào Nam - Bắc Đắk Đoa gặp nhiều khó khăn.

Trong tình hình ác liệt đó, đồng chí Wừu bị bắt lần thứ ba. Tháng 4 năm 1952 tại vùng cách mạng Pledekel. Địch biết ông có lắm mưu mẹo nên chúng rất đề phòng, chúng liên tục tra khảo. Sau mấy đêm tra khảo không có kết quả chúng đưa ông về làng Dé Đoa để xử tội trước dân chúng. Khi đó, ông đã nhìn về phía dân làng, vợ con và nói lớn: “Tôi sẵn sàng nhận lấy cái chết để dân làng, vợ con tôi được sống, tôi nhất định không phản lại dân làng, vợ con, nhất định không đầu hàng”.

Tức tốc bọn địch đè ông xuống rồi xẻo tai, chặt đứt 10 ngón tay, máu chảy lênh láng. Sau khi tỉnh lại, biết mình không thể sống, Bok Wừu nhận lời dẫn địch đến đánh Cách mạng Kam Krin và lừa chúng vào khu vực bị phòng dày đặc của ta. Lần lượt 3, 5 rồi 7 tên giặc bị sập xuống hầm đã cài sẵn chông của ta, lúc bấy giờ địch mới biết bị lừa. Chúng tức giận dùng lưỡi lê khoét mắt và xả súng bắn vào ông cho đến chết.

Ông Hnhăk nhớ lại: “Khi bắt được bố tôi lần thứ 3, bọn địch muốn thị uy trấn áp tinh thần của người dân nên đã đưa ông về làng sau khi tra tấn dã man. Về đến làng Tul Đoa, chúng trói ông vào thân cây rồi cắt mũi, xẻo tai và chặt 10 đầu ngón tay khiến ai nấy đều hãi hùng. Vậy mà ông không khai lấy một lời. Đã thế còn lớn tiếng kêu gọi: “Đừng sợ, hãy căm thù và đoàn kết đấu tranh diệt cho hết lũ Ayat” (bọn giặc cướp nước).

Trước khi chết, ông còn lừa mấy tên giặc sa xuống hầm chông. Chúng lồng lộn trả thù ông bằng cách lôi ông xuống suối, chọc lưỡi lê vào mắt và xả đạn. Đêm đó, cả làng đốt đuốc đi tìm. Khi nhìn thấy bố tôi nằm dưới khe suối nhỏ, mọi người ai cũng tức giận và căm phẫn...”.

Bốn năm sau khi mất, Bok Wừu được truy tặng Huân chương quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Noi gương Anh hùng Wừu, suốt những năm tháng chiến tranh sau đó, hết chống Pháp rồi tới Mỹ - Ngụy, người dân Đắk Đoa trẻ thì xung phong đi bộ đội, làm dân quân du kích, phụ nữ ở nhà sản xuất, tiếp tế nuôi quân. Hiện tên của người Anh hùng ĐắkĐoa đã được đặt cho một ngôi trường và một con đường tại tỉnh Gia Lai.