Bốn câu thơ Bác Hồ vang vọng mãi suốt cuộc đời tôi

Vừa lên 6 tuổi, mẹ đưa tôi đi theo bố lái xe chở hàng ra vùng căn cứ kháng chiến, rồi mẹ đột ngột qua đời do cơn sốt rét ác tính. Tôi được ông bà ngoại hết lòng yêu thương đưa về chăm sóc, cho ăn học đến ngày Thủ đô hoàn toàn giải phóng. Nhưng rồi cú sốc thứ hai ập lên đầu non nớt của tôi vì ông bà ngoại cùng các cậu dì rời quê di cư vào Nam và cố bắt cháu đi theo. Tôi trốn ở lại sống với bố cùng người vợ kế của bố. Thủ đô Hà Nội tưng bừng sau một năm giải phóng, các bạn học của tôi tung tăng vui sướng bao nhiêu thì lòng tôi cay đắng, da diết bấy nhiêu.

Song một cơ may đã đến, tạo cho đời tôi chuyển sang bước ngoặc lớn. Vào đầu năm 1956, các cán bộ Thành đoàn Hà Nội về tuyên truyền vận động một số nam nữ học sinh xếp bút nghiên lên đường gia nhập TNXP tham gia khẩn trương xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội – Mục Nam Quan nối liền Việt Nam với các nước XHCN. Cán bộ đến tận khu phố, trường học tuyên truyền giải thích như rót vào lòng chúng tôi những sự kiện thiêng liêng về việc Bác Hồ đích thân sáng lập TNXP và Bác chọn giao cho hai cán bộ là ông Vũ Kỳ và ông Tạ Quang Chiến trong số 8 cán bộ phục vụ Bác, được Bác đặt tên (Trường, Kỳ, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi) trực tiếp phụ trách Đoàn TNXP Trung ương. Lực lượng TNXP càng vô cùng vinh dự được Bác tặng 4 câu thơ lịch sử:

Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên.

Vào thời điểm đó, thời điểm Thủ đô vừa mới giải phóng, đối với lứa tuổi học trò 14 – 15 chúng tôi không có gì hãnh diện cho bằng được mang danh hiệu Thanh Niên Xung Phong và không có điều gì hấp dẫn bằng 4 câu thơ của Bác Hồ, mà tuổi niên thiếu chúng tôi được cán bộ Đoàn Thanh niên tuyên truyền giải thích. Thế là tôi tự khai tăng thêm 2 tuổi để đủ tuổi 16, cùng các bạn rời ghế nhà trường mang ba lô lên đường gia nhập Đội TNXP Thủ đô, bổ sung cho Đoàn TNXP Trung ương tham gia khôi phục đường sắt. Những ngày đầu lên công trường đường sắt Chi Lăng – Đồng Đăng tôi gặp muôn trùng khó khăn, nhưng khó khăn lớn nhất không phải ở sự lao động quá nặng nhọc hoặc ăn uống quá kham khổ mà ở chỗ tôi là người nhỏ tuổi nhất mới 15, nhưng do lý lịch khai lên 17 nên cán bộ đơn vị không biết đã phân công tôi đảm đang vai trò “đàn chị” đối với một số đồng đội tuổi đời hơn tôi.

Sau ba năm phấn đấu hết sức mình, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ đơn vị giao, từ tuyến đường Hà Nội – Mục Nam Quan chuyển lên tuyến Hà Nội – Yên Bái – Lào Cai, tôi đạt đủ các tiêu chuẩn để kết nạp vào Đoàn, đặc biệt là tôi gặp được một tình yêu tha thiết, nhưng cả hai điều quan trọng nhất đó của đời người nữ thanh niên đều bị một vật cản làm tôi đau buốt đến tận tâm can. Bởi bản thân tôi bị liệt vào thành phần con nhà tư sản, còn người yêu tôi (Nguyễn Anh Liên[ii]) là một cán bộ trẻ đầy triển vọng không được dính “tư tưởng tiểu tư sản trong việc yêu đương” và hôn nhân. Nhiều người còn không tin vào một nữ sinh Thủ đô mới vừa giải phóng lại có thể kiên trì chịu đựng được cuộc sống nơi rừng thiêng nước độc “cọp Bảo Hà ma Trái Hút”! Song nhờ có phẩm chất TNXP, cả hai chúng tôi vượt lên để nên vợ nên chồng, xây đắp một gia đình mới ra đời ấm êm hạnh phúc, rồi cùng nỗ lực phấn đấu công tác, học tập không ngừng tiến bộ.

Ba năm tiếp theo, chồng tôi được tín nhiệm bầu vào Thường vụ Đảng ủy, Trưởng ban Tuyên huấn Đảng kiêm Bí thư Đoàn Thanh niên rồi được cấp trên cử đi học trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, còn tôi cũng vinh dự được kết nạp vào Đoàn, tạo cơ sở cho sau này được kết nạp Đảng viên. Nhiều bạn bè mừng cho cuộc đời hai chúng tôi từ đây sẽ mãi mãi bên nhau, có đủ mọi điều kiện để công tác, học tập tiến bộ và nuôi dạy con cái khỏe mạnh, học hành chăm ngoan. Song ít ai thấu được: Từ đầu năm 1965 đến 10 năm liền sau đó, hai vợ chồng chúng tôi sống trong cảnh chồng “ngày Nam đêm Bắc”, vợ “ngày Bắc đêm Nam”!