Bốn lần “truy điệu sống” – chín lần bị thương vẫn trở lại Đồng Lộc

Năm 1964, khi cuộc chiến tranh phá hoại ngày càng ác liệt, Nguyễn Xuân Lứ được đào tạo về rà phá bom nổ chậm và sau đó được giao nhiệm vụ trong đội rà phá bom của ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh. Tại Ngã ba Đồng Lộc, ông cùng đồng đội vừa rà phá bom, vừa làm nhiệm vụ bảo đảm cho những đoàn xe có thể vượt qua trọng điểm.

Một trong những ký ức ám ảnh nhất đối với ông xảy ra vào đêm 25/1/1967. Một đoàn xe gồm 6 chiếc từ miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam đi qua Đồng Lộc thì bị máy bay địch đánh phá. Nhiều người bị thương, giao thông bị ùn tắc.

Lúc đó tại trận địa chỉ còn Nguyễn Xuân Lứ và người đồng đội Phan Văn Ngọc. Hai người nhanh chóng phân công nhau: ông Lứ đưa thương binh đi cấp cứu rồi quay lại trận địa tổ chức khắc phục hậu quả; Phan Văn Ngọc báo cho chính quyền địa phương và các lực lượng TNXP đến ứng cứu.

Nhưng cuộc chiến chưa dừng lại.

Sau khi vừa khắc phục xong hậu quả của trận bom, máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá. Một quả bom phát nổ khiến Phan Văn Ngọc hy sinh, còn Nguyễn Xuân Lứ bị thương. Dù vậy, nhiệm vụ rà phá bom và thông đường vẫn phải tiếp tục.

Có những thời điểm, trước khi bước vào khu vực bom mìn, đồng đội tổ chức cho ông một buổi “truy điệu sống”. Đó là cách nói đau xót nhưng chân thực về công việc của những người phá bom: họ ra đi mà không biết mình có thể trở về hay không.

Đặc biệt, ngày 8/3/1968, khi hai đoàn xe gồm 24 chiếc đang chuẩn bị đi qua khu vực eo Truông Kén, trên đường còn hai quả bom chưa thể phá. Để bảo đảm đoàn xe được thông tuyến, Nguyễn Xuân Lứ tháo bỏ các vật dụng bảo hộ có kim loại, mặc áo trắng và trực tiếp tiếp cận hai quả bom, dùng đòn bẩy đưa chúng ra khỏi vị trí nguy hiểm. Trước khi thực hiện nhiệm vụ, ông một lần nữa được đồng đội “truy điệu sống”.

Đoàn xe sau đó đã đi qua an toàn.

Những năm tháng tại Đồng Lộc, Nguyễn Xuân Lứ đã trực tiếp tham gia phá 312 quả bom, nhiều lần cứu người bị thương, hướng dẫn xe qua trọng điểm và tự tay chôn cất nhiều đồng đội, nhân dân hy sinh. Ông từng 9 lần bị thương và 4 lần được đồng đội làm lễ “truy điệu sống”. Năm 2015, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đáng nhớ trong câu chuyện của Nguyễn Xuân Lứ không chỉ là số bom đã phá hay số lần bị thương. Đó còn là hình ảnh một con người biết rõ hiểm nguy nhưng vẫn bước tới, bởi phía sau mình là những đoàn xe chở người, chở vũ khí, lương thực đang hướng về chiến trường miền Nam.

Qua lời kể của ông, Ngã ba Đồng Lộc hiện lên không chỉ là một địa danh lịch sử, mà còn là nơi ghi dấu sự hy sinh của hàng nghìn con người đã bám đường, bám cầu, bám trọng điểm, quyết giữ cho mạch máu giao thông không bị cắt đứt.