Bóng cả Hai Bà Trưng
Mở đầu cho trang sử vàng chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam là tiếng trống trận vang trời dội về từ ngàn năm trước, gắn liền với tên tuổi của hai vị nữ anh hùng kiệt xuất là Trưng Trắc và Trưng Nhị. Sống trong những thế kỷ đầu tiên của Công nguyên, khi đất nước rơi vào ách thống trị tàn bạo của phong kiến phương Bắc, Hai Bà Trưng đã đứng lên phất ngọn cờ đại nghĩa, tụ hợp hào kiệt bốn phương, lật đổ ách đô hộ của nhà Đông Hán, giành lại nền độc lập tự chủ cho non sông. Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng không chỉ là mốc son chói lọi trong lịch sử giữ nước mà còn là biểu tượng rực rỡ của tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và truyền thống phụ nữ Việt Nam anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.
Trưng Trắc và Trưng Nhị sinh ra trong một gia đình dòng dõi Lạc tướng có truyền thống thượng võ tại vùng Mê Linh, nay thuộc vùng ranh giới giữa Hà Nội và Vĩnh Phúc. Ngay từ thủa nhỏ, hai chị em đã được cha mẹ truyền dạy cho lòng yêu nước thương nòi, rèn luyện văn võ song toàn, tinh thông võ nghệ, binh pháp và am hiểu tình hình thời cuộc. Lớn lên trong thời kỳ đất nước bị triều đình nhà Hán đô hộ với chính sách áp bức bóc lột vô cùng tàn ác, hai chị em sớm thấu nỗi nhục mất nước và nỗi thống khổ của nhân dân dưới ách gông cùm ngoại bang. Sách sử xưa chép rằng Trưng Trắc là người tính tình cương nghị, mưu trí, dũng cảm và có uy lực lớn đối với các hào trưởng các bộ lạc xung quanh, trong khi Trưng Nhị lại nổi bật với sự sắc sảo, hoạt bát, thượng võ và vô cùng quyết đoán. Sự hòa quyện giữa trí tuệ, tài năng và lòng căm thù giặc sâu sắc đã tạo nên một sức mạnh phi thường ở hai người phụ nữ phi thường này, biến họ thành tâm điểm tụ nghĩa của lòng dân trăm họ đang khao khát tự do.
Cuộc hôn nhân giữa Trưng Trắc và Thi Sách, con trai Lạc tướng huyện Châu Quế, càng làm tăng thêm thế lực và uy tín của dòng họ Trưng trong việc tập hợp lực lượng chống giặc. Trước sức ảnh hưởng ngày càng lớn của phong trào yêu nước do Trưng Trắc lãnh đạo và lo sợ trước nguy cơ mất quyền kiểm soát vùng đất Giao Chỉ, Tô Định, viên Thái thú nhà Hán nổi tiếng gian ác và tham nhũng, đã dùng âm mưu hèn hạ bắt và giết hại Thi Sách nhằm khủng bố tinh thần nhân dân ta và bóp chết phong trào từ trong trứng nước. Hắn tưởng rằng hành động tàn bạo đó sẽ khiến nghĩa quân khiếp sợ và tan rã, nhưng trái lại, nó như ngọn lửa đổ thêm vào thùng thuốc súng, thổi bùng lên ngọn lửa căm thù ngùn ngụt trong lòng Hai Bà Trưng và toàn thể nhân dân Giao Chỉ. Nỗi đau mất chồng cũng là nỗi đau mất nước, gác lại tình riêng để lo việc nước lớn, Trưng Trắc cùng em gái là Trưng Nhị đã hạ quyết tâm phất cao ngọn cờ khởi nghĩa, thề quét sạch bóng giặc ngoại xâm ra khỏi bờ cõi, rửa sạch mối thù nước nợ thù nhà.
Mùa xuân năm 40 Công nguyên, tại cửa sông Hát, nay thuộc xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, Hà Nội, Hai Bà Trưng đã long trọng tổ chức lễ tế trời đất, dựng cờ khởi nghĩa. Trước hàng vạn nghĩa quân áo vải cờ đào và các Lạc tướng, Lạc hầu từ khắp các vùng miền đổ về hội tụ, Trưng Trắc đã dõng dạc đọc lời thề thiêng liêng, khẳng định ý chí sắt đá của cuộc khởi nghĩa. Lời thề ấy không chỉ thể hiện quyết tâm đánh đuổi quân thù mà còn là tuyên ngôn đanh thép về lòng yêu nước và ý thức độc lập tự chủ của dân tộc ta. Ngay sau lễ tế cờ, dưới sự chỉ huy tài tình của Hai Bà, nghĩa quân Mê Linh với khí thế như vũ bão đã chớp lấy thời cơ, bất ngờ tấn công dồn dập vào các cứ điểm quan trọng của quân địch. Cuộc khởi nghĩa diễn ra với tốc độ chóng mặt, làm rung chuyển cả hệ thống cai trị của nhà Hán ở phương Nam. Bị đánh bất ngờ và không kịp trở tay, quân địch hoảng loạn tháo chạy, nhiều tên tướng tá bị tiêu diệt ngay tại trận, tạo nên một thanh thế lừng lẫy chưa từng có trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của nước ta.
Chiến công hiển hách nhất của cuộc khởi nghĩa chính là việc tấn công và chiếm lĩnh thành Luy Lâu, trung tâm đầu não cai trị của giặc Tô Định ở vùng Bắc Ninh ngày nay. Trước khí thế tiến công như chẻ tre của nghĩa quân do Hai Bà Trưng trực tiếp dẫn đầu trên lưng voi chiến, hàng ngũ quân Hán nhanh chóng tan rã trước tinh thần chiến đấu quả cảm của nhân dân ta. Tô Định, tên Thái thú hung ác từng gieo bao tang tóc cho dân gian, khiếp đảm đến mức phải cắt tóc, cạo râu, giả làm thường dân trốn chạy về nước để bảo toàn tính mạng. Chỉ trong một thời gian ngắn, với chiến thuật đánh nhanh thắng gọn và sự đồng lòng của toàn dân, Hai Bà Trưng đã thu hồi trọn vẹn toàn bộ sáu mươi lăm thành trì cũ của đất nước, chấm dứt hoàn toàn ách thống trị tàn bạo hơn hai thế kỷ của phong kiến phương Bắc. Thắng lợi vang dội này đã đưa hai chị em lên ngôi vua, lập nên một nhà nước độc lập tự chủ, đóng đô ở Mê Linh, mở ra một chương vàng chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Mặc dù triều đại độc lập do Hai Bà Trưng xây dựng chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn ngủi ba năm, nhưng những di sản và ý nghĩa lịch sử mà nó để lại là vô cùng to lớn và sâu sắc. Nhà nước của Hai Bà Trưng đã khôi phục lại truyền thống Lạc hầu Lạc tướng, xây dựng một thể chế chính trị mang đậm bản sắc văn hóa Việt, khẳng định năng lực tự quản và quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta trước sự nhòm ngó của các thế lực phong kiến lớn mạnh phương Bắc. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa cũng là minh chứng hùng hồn cho vai trò lịch sử vĩ đại của người phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ và kiến thiết đất nước. Từ một xã hội phụ quyền bị áp bức, hình ảnh hai vị nữ vương ra trận trên lưng voi đã trở thành biểu tượng bất tử cho sức mạnh tinh thần, trí tuệ và lòng dũng cảm phi thường của người phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Trước sức phản công dữ dội của triều đình nhà Hán phái danh tướng Mã Viện đem đại quân sang xâm lược nước ta vào năm 42 Công nguyên, Hai Bà Trưng đã một lần nữa đứng đầu sóng ngọn gió, lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc kháng chiến chống quân xâm lược vô cùng gian khổ. Dù lực lượng đôi bên chênh lệch lớn, quân Hán đông đảo, trang bị vũ khí tối tân và thiện chiến hơn hẳn, nhưng Hai Bà và nghĩa quân vẫn chiến đấu đến giọt máu cuối cùng với tinh thần thà chết chứ nhất định không chịu làm nô lệ. Do thế cùng lực kiệt, trước sức ép quân sự quá lớn của kẻ thù, để giữ trọn khí tiết và không để rơi vào tay giặc, Hai Bà Trưng đã anh dũng nhảy xuống dòng sông Hát tuẫn tiết vào ngày mùng mồng sáu tháng hai âm lịch năm 43 Công nguyên. Sự hy sinh oanh liệt của Hai Bà đã để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng nhân dân muôn đời, đồng thời hóa thân thành những linh hồn bảo quốc hộ dân, được người đời sau lập đền thờ phụng khắp nơi trên dải đất hình chữ S.
Trải qua hàng ngàn năm biến đổi của lịch sử, công trạng và khí phách của Hai Bà Trưng vẫn sống mãi trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam như một biểu tượng thiêng liêng của tinh thần độc lập tự chủ và lòng yêu nước nồng nàn. Hàng năm, cứ đến dịp đầu xuân năm mới, nhân dân khắp nơi lại hướng về đền thờ Hai Bà Trưng tại Hát Môn hay ở quận Hai Bà Trưng tại Hà Nội để thành kính dâng hương, tưởng nhớ công ơn trời biển của hai vị nữ vương tiên phong mở nền độc lập. Cuộc đời, sự nghiệp và những chiến công oanh liệt của Hai Bà Trưng mãi mãi là niềm tự hào lớn lao của dân tộc ta, là nguồn cảm hứng bất tận cho văn học nghệ thuật và là bài học lịch sử sâu sắc về lòng đoàn kết, ý chí quật cường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.
