Bóng cột cờ trên nương Piềng Láo

Tôi tên là Tẩn Seo Phìn, người thôn Piềng Láo, xã Mường Hum. Khi tôi kể lại câu chuyện này, mái đầu đã bạc, chân đã mỏi, nhưng ký ức về những năm giặc Tây đặt ách cai trị vẫn còn nguyên vẹn như vết khắc trên thân gỗ pơ mu.

Ngày ấy, Piềng Láo là thôn xa châu lỵ, nhưng vẫn không tránh khỏi bàn tay của thực dân Pháp. Chúng không đến đông, chỉ dựng đồn ở xa, rồi sai tri châu, lý trưởng gọi dân đi phu, đi nộp sưu. Lý trưởng vẫn là người trong vùng, nói tiếng bản địa, nhưng lệnh trong tay ông ta là giấy có dấu đỏ của giặc.

Tôi còn nhớ rõ, một sáng sương mù dày đặc, lính dõng đến Piềng Láo đếm nhà, đếm người. Chúng đứng trên nương, nhìn xuống ruộng như nhìn của cải của chúng. Người già trong bản lặng lẽ quay mặt đi, không ai dám cãi, nhưng cũng không ai vui vẻ.

Ở Piềng Láo có già làng Tẩn Cáo Lềnh, người giữ hương ước của bản. Già không chống lệnh công khai, nhưng dặn con cháu phải giữ đất, giữ người. Già bảo:

“Giặc lấy thóc thì cho thóc, nhưng đừng để chúng lấy mất trai bản.”

Từ đó, mỗi khi có lệnh bắt phu, trai trẻ Piềng Láo lại “ốm đúng ngày”, hoặc theo rừng sâu đi làm nương xa. Lính dõng hỏi, cả bản cùng nói một lời, không ai chỉ đường thật. Có lần chúng nổi giận, đánh một người, nhưng cả bản kéo đến đứng im lặng, khiến chúng chột dạ mà rút.

Tôi từng theo cha gùi lương thực lên nương cao, giấu trong hốc đá, để khi đói còn có cái ăn. Cha tôi nói nhỏ:

“Còn lương là còn người, còn người là còn bản.”

Những năm sau, khi phong trào cách mạng về đến Mường Hum, Piềng Láo không phải nơi đánh giặc đầu tiên, nhưng là nơi giữ người, giữ lòng dân. Trai bản từ đây đã xuống núi theo cách mạng, mang theo lời dặn của già làng.

Giờ nhìn lại, tôi hiểu rằng Piềng Láo đã chống giặc bằng sự bền bỉ và đồng lòng, như cây rừng đứng trước gió lớn, không gãy mà chỉ cúi xuống.

👉 Bài học cho con cháu: Giặc mạnh có thể áp đặt quyền lực, nhưng không thể khuất phục được bản làng biết đoàn kết và biết chờ thời.