BÔNG HOA ANH HÙNG CỦA BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN: NỮ ĐIỆP VIÊN LAN MÊ LINH

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp khốc liệt tại Nam Bộ, cái tên Lan Mê Linh đã trở thành biểu tượng kiêu hãnh của lòng quả cảm, một huyền thoại của lực lượng biệt động nội thành Sài Gòn. Người thiếu nữ 17 tuổi với chiếc áo dài tím hoa cà dịu dàng nhưng mang tinh thần thép đã thực hiện phát súng trừ gian chấn động ngay bên hông chợ Bến Thành, mở màn cho phong trào diệt ác giữa lòng đô thị bị chiếm đóng.

Nữ điệp báo Lan Mê Linh tên thật là Nguyễn Thị Lan, sinh năm 1929 tại vùng đất giàu truyền thống yêu nước Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc — quê hương của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Ý thức được dòng máu anh hùng của tiền nhân, khi tham gia cách mạng, chị đã tự chọn bí danh Lan Mê Linh như một lời thề son sắt: sẽ chiến đấu kiên cường, bất khuất để xứng danh là con cháu Bà Trưng, Bà Triệu.

Năm 1945, khi thực dân Pháp nổ súng quay lại tái chiếm Nam Bộ, Nguyễn Thị Lan mới 16 tuổi. Chị rời bỏ gia đình người cô tại sạp bánh kẹo chợ Bến Thành để trốn ra vùng kháng chiến, theo học trường quân chính Lái Thiêu và làm giao liên. Nổi tiếng với nhan sắc rực rỡ làm say đắm bao chàng trai, có lần chị bị giặc bắt tại An Sơn. Viên sếp bót vì quá si mê nhan sắc của chị đã buông lỏng cảnh giác, đề nghị cưới chị làm vợ. Nhận thấy cơ hội, chị giả vờ đắn đo rồi vờ chấp thuận, lợi dụng lúc trời chạng vạng tối khi giặc không trói liền nhanh chóng trốn thoát vào rừng sâu.

Sau khi tốt nghiệp khóa quân chính đặc biệt dành cho nữ sinh Sài Gòn, Lan Mê Linh cùng 4 nữ điệp báo trẻ đẹp khác được giao nhiệm vụ "tiền trạm" trở về nội thành thiết lập cơ sở. Tại đây, nhóm của chị được sự trợ giúp đắc lực của anh Văn Thủy, một chủ tiệm hớt tóc yêu nước ở số 77 Meyer (nay là đường Võ Thị Sáu). Anh đã mở một quán cà phê ngụy trang, đồng thời cùng sự đóng góp từ sợi dây chuyền vàng của đồng chí Lộc để giúp các cô gái có kinh phí trang trải và che mắt mật thám.

Chiến công đầu tiên ghi dấu ấn của Lan Mê Linh là trận tấn công nhà hàng Coqd’or (góc đường Đồng Khởi - Mạc Thị Bưởi ngày nay) — nơi tập trung đông đúc sĩ quan Pháp. Lan Mê Linh cùng người bạn chiến đấu tên Bông đóng vai những tiểu thư lộng lẫy, thướt tha bước vào quán ăn. Giữa lúc thực khách ồn ào và mất cảnh giác nhất, hai chị lẳng lặng bước ra cửa, mỗi người ném một trái lựu đạn vào trong, gây ra tiếng nổ đanh gọn khiến hàng ngũ kẻ thù hoang mang, khẳng định sự hiện diện mạnh mẽ của Việt Minh ngay giữa trung tâm Sài Gòn. Sau đó, chị tiếp tục được giao trọng trách ám sát Cao ủy Pháp D’Argenlieu tại Dinh Thống soái, dù đã cải trang lọt vào bàn đầu nhưng do hàng rào an ninh của địch quá xa nên kế hoạch không thành.

Đầu năm 1946, tờ báo "Phục Hưng" do thực dân Pháp đỡ đầu liên tục loa bài cổ xúy cho chủ trương "Nam Kỳ tự trị", chia cắt đất nước và thóa mạ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chủ bút tờ báo này là tên Việt gian Dương Văn Dĩ (bút hiệu Hiền Sĩ). Dù đã nhận nhiều thư cảnh cáo của ta nhưng hắn vẫn ngoan cố. Ban Công tác số 1 giao nhiệm vụ trừng trị Hiền Sĩ cho tổ biệt động. Tuy nhiên, trong chuyến hành động đầu tiên, do bị mật thám bám đuôi nên Lan Mê Linh đến điểm hẹn muộn, hai đồng đội của chị là Tâm và Lộc sốt ruột đi trước đã không may bị bắt giữ khi chưa kịp hành sự.

Vô cùng ân hận trước tổn thất của đồng đội, Lan Mê Linh kiên quyết xin chỉ huy Nguyễn Đình Chính cho phép một mình thực hiện nhiệm vụ này. Sau một tuần bám sát địa bàn, sáng ngày 12/3/1946, Lan Mê Linh khoác lên mình chiếc áo dài màu tím hoa cà (món quà của chỉ huy tặng), quần lụa trắng, tay cầm ví đầm sang trọng giấu khẩu súng ngắn 6,35 ly, đóng vai một cô gái đang đi hẹn hò. Chị kiên nhẫn ngồi chờ trên băng đá trước tòa soạn báo Phục Hưng ở đường Bonnard (đường Lê Lợi ngày nay). Ngay khi Hiền Sĩ vừa bước xuống lầu để ra xe hơi, Lan Mê Linh áp sát, nhanh nhẹn rút súng bóp cò. Tên Việt gian trúng đạn lảo đảo gục xuống, hai tên vệ sĩ và bọn mật thám lập tức ập đến khống chế, bắt giữ chị. Trước đám đông nhân dân đang bàng hoàng chứng kiến, người thiếu nữ 17 tuổi vẫn bình thản, đĩnh đạc vén tà áo dài bước lên xe tù.

Bị giam giữ tại bót Catinat, Lan Mê Linh phải chứng kiến đồng chí Lộc bị t.r.a t.ấ.n dã man đến d.ậ.p n.á.t hai chân. Bản thân chị cũng bị kẻ thù l.ộ.t trần, dùng roi quật b.ầ.m d.ậ.p và dùng những nhục hình tàn độc nhất. Dẫu vậy, hai cô gái trẻ vẫn ôm nhau khóc, thề bảo vệ bí mật đến cùng. Vài tuần sau, Lan Mê Linh bị đưa ra tòa với đề nghị án tử hình. May mắn thay, luật sư Lê Sách Vinh — một trí thức yêu nước đã đứng ra bào chữa đầy hùng hồn, khẳng định hành động trừ gian của chị là yêu nước chính nghĩa, tương tự như người Pháp kháng chiến chống phát xít Đức. Nhờ đó, chị được giảm án xuống 20 năm tù khổ sai.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Lan Mê Linh được trao trả về miền Bắc và công tác tại Trung đoàn 55. Đến năm 1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất, chị trở lại Sài Gòn yêu dấu, cống hiến tại Sở Y tế Xã hội Thương binh và Bệnh viện Đồn Đất. Do những đòn t.r.a t.ấ.n hủy hoại cơ thể của kẻ thù trong những năm tháng lao tù, chị vĩnh viễn mất đi thiên chức làm mẹ. Ngày 1/2/1985, sau một cơn bạo bệnh, người nữ điệp báo anh hùng đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 56. Tên tuổi của Lan Mê Linh — đóa hoa tím kiên cường bên hông chợ Bến Thành sẽ mãi là niềm tự hào bất tử của lịch sử Biệt động Sài Gòn.