BÔNG HOA GIỮA THỜI LỬA ĐỎ

Có những bông hoa nở trong mùa xuân yên bình.

Nhưng cũng có những bông hoa nở giữa những năm tháng đầy khói lửa, nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Với tôi, Nguyễn Thị Minh Khai là một bông hoa như thế.

Chị sinh ra ở thành phố Vinh, trong những năm đất nước còn chìm dưới ách thuộc địa. Khi mới mười bảy tuổi, ở cái tuổi mà nhiều người hôm nay vẫn còn được cha mẹ chở che, chị đã bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng.

Tôi đã dừng lại khá lâu khi đọc đến chi tiết ấy.

Mười bảy tuổi.

Đó cũng là tuổi của biết bao học sinh hôm nay.

Tuổi của những giờ học, những buổi chiều cùng bạn bè, những ước mơ về một nghề nghiệp trong tương lai. Nhưng tuổi mười bảy của Nguyễn Thị Minh Khai lại gắn với những cuộc vận động, những nhiệm vụ bí mật và cả những hiểm nguy có thể ập đến bất cứ lúc nào.

Có lẽ chính vì thế mà khi đọc về chị, tôi không chỉ nhìn thấy một nhân vật lịch sử. Tôi nhìn thấy một người trẻ đã lựa chọn cách sống cho mình.

Không phải lựa chọn sự bình yên.

Mà lựa chọn trách nhiệm.

Những năm tháng sau đó đưa chị đi qua nhiều nơi. Từ Vinh, chị sang Hồng Kông hoạt động; năm 1935, dưới tên Phan Lan, chị tham dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản tại Moskva và trình bày về vai trò của phụ nữ Đông Dương trong phong trào cách mạng. Sau khi trở về nước, chị tiếp tục hoạt động tại Nam Kỳ và giữ trọng trách trong tổ chức cách mạng ở Sài Gòn – Chợ Lớn.

Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất trong câu chuyện về Nguyễn Thị Minh Khai lại nằm ở những ngày cuối đời.

Năm 1940, chị bị thực dân Pháp bắt. Những tháng ngày trong nhà tù không làm chị từ bỏ con đường mình đã chọn. Các tư liệu lịch sử ghi lại rằng chị vẫn giữ tinh thần kiên cường trước những cuộc tra khảo và sau đó bị kết án tử hình.

Tôi tự hỏi: khi ấy chị có sợ không?

Có lẽ một con người bằng xương bằng thịt thì ai cũng có những phút yếu lòng.

Nhưng dũng cảm không nhất thiết là không biết sợ.

Dũng cảm có thể chính là khi con người biết phía trước là gian khổ, thậm chí là cái chết, nhưng vẫn không từ bỏ điều mình tin là đúng.

Nguyễn Thị Minh Khai đã sống như thế.

Năm 1941, khi tuổi đời mới ngoài ba mươi, chị đã hy sinh.

Ba mươi mốt tuổi.

Một tuổi đời thật ngắn.

Nhưng có những cuộc đời không được đo bằng số năm người ta đã sống.

Chúng được đo bằng điều mà con người ấy để lại.

Hơn tám mươi năm đã trôi qua. Những con đường hôm nay đã không còn tiếng súng. Những cô gái tuổi mười bảy hôm nay được đến trường, được lựa chọn ước mơ, được sống trong một đất nước hòa bình.

Và chính trong những điều tưởng như bình thường ấy, tôi càng hiểu hơn giá trị của sự hy sinh.

Thế hệ chúng tôi có thể không phải đối diện với những thử thách giống Nguyễn Thị Minh Khai.

Nhưng mỗi thời đại đều có những câu hỏi dành cho tuổi trẻ.

Ngày ấy, câu hỏi có thể là: Bạn có dám hy sinh cho độc lập của quê hương không?

Hôm nay, câu hỏi có thể giản dị hơn: Bạn sẽ làm gì để những năm tháng tuổi trẻ của mình trở nên có ích?

Có thể chúng tôi không cần làm những điều phi thường.

Chỉ cần biết học tập nghiêm túc hơn.

Biết sống trách nhiệm hơn.

Biết yêu thương và giúp đỡ người khác.

Biết trân trọng lịch sử của dân tộc mình.

Và biết rằng hòa bình hôm nay không phải là một món quà tự nhiên mà có.

Có những người đã gửi lại cả tuổi xuân của mình trong những năm tháng đầy lửa.

Nguyễn Thị Minh Khai là một trong những người như thế.

Một bông hoa đã nở giữa thời lửa đỏ.

Và dù năm tháng đã đi qua, câu chuyện về chị vẫn nhắc thế hệ trẻ hôm nay rằng:

Tuổi trẻ đẹp nhất không phải khi ta sống cho riêng mình, mà khi ta biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm và có ích cho quê hương, đất nước.