BÔNG HOA THÉP CỦA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN: NỮ ANH HÙNG HUYỀN THOẠI DÂN TỘC PA-CÔ HỒ THỊ ĐƠM

BÔNG HOA THÉP CỦA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN: NỮ ANH HÙNG HUYỀN THOẠI DÂN TỘC PA-CÔ HỒ THỊ ĐƠM

Giữa dải đất Trường Sơn hùng vĩ, lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã khắc ghi tên tuổi của biết bao người con ưu tú của các dân tộc thiểu số, những người đã thề một lòng đi theo Đảng, theo Bác Hồ. Trong số những huyền thoại sống mãi với núi rừng A Lưới, nữ anh hùng Hồ Thị Đơm chính là biểu tượng rực rỡ nhất cho tinh thần gan dạ, mưu trí và lòng yêu nước sắt son của người con gái dân tộc Pa-cô. Từ hai bàn tay trắng cùng vũ khí thô sơ, bà đã biến núi rừng thành trận địa, gieo rắc nỗi kinh hoàng cho những sư đoàn sừng sỏ nhất của quân đội viễn chinh Mỹ.

Đồng chí Hồ Thị Đơm sinh năm 1940 tại xã Hồng Thượng, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Lớn lên trong một gia đình vốn là cơ sở cách mạng, ngọn lửa nồng nàn yêu nước đã sớm thấm sâu vào máu thịt của bà. Mới 15 tuổi, cô bé người Pa-cô nhỏ nhắn đã hăng hái tham gia hoạt động làm giao liên, lặn lội qua các cánh rừng để mua hàng hóa nhu yếu phẩm và nắm tình hình địch giúp cán bộ nội đô.

Đến năm 1959, bà chính thức tham gia cách mạng và nhập ngũ vào năm 1966, kinh qua các chức vụ Đội viên du kích, Xã đội phó, rồi Trợ lý dân quân quận 3 (tỉnh Thừa Thiên – Huế) thuộc Quân khu 4.

Không chỉ là một chiến sĩ quả cảm, bà cùng gia đình còn là hậu phương vững chắc cho bộ đội. Giữa những năm tháng thiếu thốn, gia đình bà đã tự nguyện đóng góp 218 thùng gạo, 1.230 gùi ngô, khoai, sắn để nuôi giấu gần 200 cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Tính chung trong cuộc đời binh nghiệp, đồng chí Hồ Thị Đơm đã trực tiếp chỉ huy và tham gia 316 trận chiến đấu, tiêu diệt 335 tên địch (trong đó riêng bà tự tay diệt 176 tên, gồm 47 tên Mỹ và chư hầu, hạ 5 sĩ quan cấp trung úy trở lên), bắn rơi 1 máy bay và thu giữ 27 khẩu súng các loại. Bà cũng là người phát động nhân dân vót hàng vạn cây chông, đào hàng ngàn hầm bẫy, biến quê hương thành pháo đài bất khả xâm phạm.

Những chiến công của Hồ Thị Đơm gắn liền với sự thông minh, quyết đoán và tài nghệ sử dụng vũ khí thô sơ đạt đến độ xuất thần:

Trận đánh ngày 20/4/1960 — "Trận chiến không tốn một viên đạn": Khi lực lượng du kích xã còn non trẻ và chưa có súng, đối mặt với một tiểu đoàn địch đang càn quét hung hãn, bà đã nảy ra sáng kiến dùng các loại lá cây độc của núi rừng thả vào nguồn nước sinh hoạt của giặc. Kết quả, 30 tên địch bị tiêu diệt tại chỗ, làm cho cả tiểu đoàn địch hoảng loạn, khiếp sợ bạt vía mà tháo chạy khỏi địa phương.

Trận tháng 9/1961 — Một mình bảo vệ mùa màng: Khi lúa chín rộ, địch kéo quân đến phá hoại nhằm cắt đứt nguồn lương thực của ta. Khẩn cấp không kịp hội quân, bà đã mượn súng của bộ đội, một mình dũng cảm bám trận địa nổ súng đẩy lùi cả toán địch, tiêu diệt 6 tên, bảo vệ vẹn toàn hạt lúa cho buôn làng.

Trận ngày 5/10/1961 — Bản lĩnh đối đầu với số đông: Khi phục kích trên đường từ A Lưới đi A Co, tổ của bà bất ngờ chạm trán toán địch đông gấp hàng chục lần dự kiến. Phía ta chỉ có 2 tay súng với vỏn vẹn 40 viên đạn và 2 quả lựu đạn. Không hề nao núng, Hồ Thị Đơm quyết tâm đánh. Bà vừa bắn vừa di chuyển khéo léo để lừa địch lọt thỏm vào trận địa chông bẫy mai phục sẵn. Bằng 39 viên đạn súng trường, tổ 2 người đã diệt 18 tên, làm bị thương 8 tên địch (riêng bà diệt 11 tên, làm bị thương 2 tên).

Trận ngày 5/5/1962 — Khắc tinh của một đại đội tăng cường: Bà chỉ huy một tổ gồm 3 du kích chặn đánh một cuộc càn lớn mùa khô của địch. Bằng cách điều phối, lừa địch dịch chuyển trúng các hướng bẫy chông, bẫy đá, tổ của bà đã diệt gọn 21 tên, làm bị thương 19 tên khác, thu 17 súng và 400 viên đạn mà **không cần nổ một phát súng nào.

Trận ngày 3/4/1969 — Đòn sấm sét tại điểm cao A Bia: Chỉ huy một tổ bộ đội địa phương gồm 4 người tiến công thẳng vào căn cứ A Bia — nơi một đại đội lính dù Mỹ chiếm đóng dưới sự yểm trợ dày đặc của máy bay và pháo binh. Lợi dụng địa hình hiểm trở, tổ của bà kiên cường chiến đấu suốt ngày dài, diệt 51 tên Mỹ, thu 8 khẩu súng và bắn rơi 2 máy bay trực thăng (riêng cá nhân bà diệt 17 tên lính Mỹ).

Sau ngày đất nước thống nhất, do sức khỏe suy giảm nghiêm trọng (mất sức 61% vì bom đạn), đồng chí Hồ Thị Đơm trở về quê nhà A Lưới để tiếp tục cống hiến trên mặt trận xây dựng quê hương. Bằng uy tín và phẩm chất cao đẹp của người bộ đội Cụ Hồ, bà được nhân dân tin tưởng, mến mộ bầu làm Đại biểu Hội đồng nhân dân xã liên tục từ khóa II đến khóa VII, đóng góp nhiều kế sách giúp đồng bào Pa-cô xóa đói giảm nghèo, phát triển văn hóa.

Với những chiến công hiển hách mang tầm vóc huyền thoại, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng 3 Huân chương Chiến công Giải phóng (hạng Nhất, Nhì, Ba), danh hiệu Chiến sĩ quyết thắng, Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú cùng 5 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh và quân khu. Đặc biệt, vào ngày 20/12/1994, Chủ tịch nước đã trân trọng phong tặng đồng chí Hồ Thị Đơm danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Dù người anh hùng của đại ngàn đã thanh thản về với tổ tiên vào năm 2007, song câu chuyện về "con chim ưng" Hồ Thị Đơm vẫn mãi là niềm tự hào to lớn của đồng bào các dân tộc vùng cao Thừa Thiên Huế hôm nay và mai sau.