Bông hoa tuổi 18 nơi ngã ba Đồng Lộc
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có biết bao người con ưu tú của Tổ quốc đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do. Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hình ảnh mười nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tinh thần quả cảm. Trong số ấy, liệt sĩ Trần Thị Rạng là một gương mặt bình dị nhưng vô cùng cao đẹp, người đã mãi mãi dừng lại ở tuổi mười tám để đổi lấy sự bình yên cho những đoàn xe ra tiền tuyến.
Trần Thị Rạng sinh năm 1950 tại xóm Thọ Thủy, xã Đức Vĩnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Chị lớn lên trong một gia đình lao động nghèo bên dòng sông La hiền hòa. Tuổi thơ của chị gắn liền với những ngày theo cha mẹ chèo thuyền, chở khách, vận chuyển hàng hóa trên sông. Cuộc sống tuy nhiều vất vả nhưng đã rèn luyện cho cô gái nhỏ đức tính chịu thương chịu khó, giàu lòng nhân ái và ý chí vượt lên gian khó.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ ngày càng ác liệt, quê hương Hà Tĩnh trở thành trọng điểm đánh phá của không quân Mỹ. Tiếng bom rung chuyển núi rừng, những cánh đồng, làng mạc bị tàn phá, cuộc sống của người dân luôn bị đe dọa. Chứng kiến cảnh đau thương ấy, Trần Thị Rạng hiểu rằng đất nước đang cần những người trẻ sẵn sàng cống hiến. Với lòng yêu nước và khát vọng góp phần bảo vệ quê hương, ngày 3 tháng 11 năm 1967, khi mới mười bảy tuổi, chị tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong.
Chị được biên chế vào Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong, làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc – một trong những trọng điểm giao thông quan trọng nhất trên tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Đây là nơi hầu như ngày nào cũng phải hứng chịu những trận mưa bom dữ dội của không quân Mỹ nhằm cắt đứt mạch máu giao thông.
Công việc của Trần Thị Rạng và đồng đội vô cùng nguy hiểm. Sau mỗi đợt máy bay ném bom, các chị lập tức lao ra mặt đường san lấp hố bom, chuyển đất đá, sửa chữa cầu cống, cắm tiêu dẫn đường và bảo đảm cho các đoàn xe vận tải tiếp tục hành quân. Có những ngày, bom đạn dội xuống liên tiếp hàng chục lần, đất đá còn chưa kịp lắng, khói bom vẫn còn mù mịt nhưng các chị đã có mặt trên tuyến đường. Đối với họ, con đường thông suốt đồng nghĩa với việc lương thực, vũ khí và những người lính nơi tiền tuyến có thêm cơ hội chiến đấu và chiến thắng.
Đồng đội nhớ về Trần Thị Rạng là một cô gái hiền lành, ít nói nhưng rất tận tụy và gan dạ. Dù công việc nặng nhọc, hiểm nguy luôn cận kề, chị chưa bao giờ lùi bước. Những lúc nghỉ ngơi hiếm hoi, chị cùng đồng đội hát vang những bài ca cách mạng, kể cho nhau nghe về quê hương và ước mơ sau ngày đất nước thống nhất. Đó là những ước mơ rất giản dị của tuổi trẻ nhưng chưa bao giờ kịp trở thành hiện thực.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968 là ngày bi tráng nhất trong cuộc đời Trần Thị Rạng và đồng đội. Sau nhiều đợt bom dữ dội, Tiểu đội 4 vừa hoàn thành nhiệm vụ san lấp hố bom, bảo đảm cho tuyến đường thông xe. Khi các chị trở về hầm trú ẩn để nghỉ ngơi, vào khoảng 16 giờ 30 phút, máy bay Mỹ tiếp tục quay lại ném bom. Một quả bom rơi trúng cửa hầm, vùi lấp cả mười nữ thanh niên xung phong. Trần Thị Rạng cùng chín đồng đội đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới mười tám.
Sự ra đi của các chị là mất mát to lớn đối với gia đình, quê hương và đồng đội. Thế nhưng, ngay sau trận bom, những người còn sống vẫn tiếp tục san lấp hố bom, sửa đường để các đoàn xe vượt qua Đồng Lộc trong đêm. Máu của những cô gái trẻ đã hòa vào đất mẹ, nhưng con đường chiến lược vẫn không bị cắt đứt. Chính sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của hậu phương lớn, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Ngày nay, Trần Thị Rạng cùng chín đồng đội đang yên nghỉ tại Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc. Hàng năm, hàng vạn người dân từ khắp mọi miền đất nước tìm về nơi đây để dâng nén hương tưởng nhớ. Câu chuyện về cô gái tuổi mười tám năm nào vẫn được kể lại trong những giờ học lịch sử, trong những buổi sinh hoạt truyền thống và trong lòng biết bao thế hệ người Việt Nam.
