BÓNG HÙM XÁM GIỮA MÙA TRẦU XANH
Câu chuyện tái hiện hành trình của Tô Ký từ một thanh niên hoạt động cách mạng ở Hóc Môn đến người chỉ huy quân sự, nhà tư pháp quân đội và cán bộ xây dựng đất nước. Trục cảm xúc của câu chuyện là sự kết hợp giữa bản lĩnh chiến đấu, khí tiết trong tù ngục và tình nghĩa Nam Bộ.
Ở vùng đất Mười Tám Thôn Vườn Trầu, Hóc Môn – Gia Định, chàng trai Tô Ký lớn lên giữa những luống trầu xanh và truyền thống nghĩa tình của người Nam Bộ. Từ năm 1936, ông tham gia Hội Tương tế Ái hữu; tháng 4 năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Con đường cách mạng của ông bắt đầu từ những công việc giản dị: vận động quần chúng, phát truyền đơn, gây dựng cơ sở giữa sự theo dõi gắt gao của mật thám.
Bị bắt và bị giam tại Khám Lớn Sài Gòn, Tô Ký không khuất phục trước đòn tra tấn. Ông bị kết án tù và đày biệt xứ. Sau đó, ông cùng đồng chí vượt ngục Tà Lài, băng rừng tìm đường trở về gây dựng lại cơ sở cách mạng. Có lần bị bắt lại, ông vẫn tìm cách che chở cho những bạn tù yếu hơn, sẵn sàng nhận phần đòn roi về mình. Từ những năm tháng ấy, biệt danh “Hùm xám” dần gắn với người chiến sĩ gan dạ, nghĩa khí.
Năm 1945, sau khi thoát khỏi nhà tù Tây Ninh, Tô Ký trở về tham gia lãnh đạo khởi nghĩa ở Gia Định. Năm sau, ông cùng đồng đội xây dựng lực lượng Giải phóng quân Liên quận Hóc Môn – Bà Điểm – Đức Hòa. Trong kháng chiến chống Pháp, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy, từ Chi đội trưởng đến Tư lệnh Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn, rồi Phó Tư lệnh Khu 7.
Sau năm 1954, Tô Ký tập kết ra Bắc. Ông được giao xây dựng, chỉ huy Sư đoàn 338; năm 1961 được phong quân hàm Thiếu tướng. Trên những cương vị như Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, Chính ủy – Tư lệnh Quân khu 3, ông vẫn giữ phong cách của một người chỉ huy gần gũi, trọng tình, trọng nghĩa. Ông góp sức xây dựng các nông trường, công trình thủy lợi, điều động lực lượng dự bị về miền Nam và tiếp nhận thương bệnh binh từ chiến trường.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục góp công xây dựng ngành dầu khí phía Nam và hoạt động cựu chiến binh. Dù đi qua những nhà tù, chiến khu và quân trường, Tô Ký vẫn giữ một điều không đổi: sống ngay thẳng, hào hiệp, hết lòng với đồng đội và nhân dân.
Năm 1999, ông trở về với đất mẹ Hóc Môn. Đến năm 2010, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Giữa mùa trầu xanh của quê hương, câu chuyện về “Hùm xám” vẫn được nhắc lại không chỉ bằng những chiến công, mà còn bằng một tấm lòng biết sống vì người khác.
