Bóng Người Trong Ống Kính Đêm Thu

Năm Đinh Mão (1867), thành Hà Nội đón những cơn gió lạnh đầu mùa. Trong căn phòng nhỏ nghi ngút khói trầm hương, vị quan trí thức xứ Huế Đặng Huy Trứ nâng niu trên tay chiếc hộp gỗ tuyết tùng kì lạ vừa mang về từ chuyến đi sứ Hương Cảng. Đó là một chiếc máy ảnh – thứ ma thuật phương Tây mà người đời bấy giờ vẫn kinh sợ tin rằng sẽ "nuốt mất linh hồn".

Đứng trước tấm kính cảm quang trong suốt, Đặng Huy Trứ khẽ mỉm cười. Mắt ông sáng lên nét trí tuệ và sự kiêu hãnh của một người con đất Cố đô. Ông hiểu rằng, muốn cứu lấy đất nước đang nghiêng ngả, không thể mãi khép kín cửa gôn. Phải nhìn ra thế giới, phải làm chủ cái giỏi của người ta để tự cường.

Năm 1869, hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường ra đời giữa lòng Hà Nội, đánh dấu mốc mỏ cho ngành nhiếp ảnh Việt Nam. Đặng Huy Trứ lấy hai chữ "Cảm Hiếu" bởi ông muốn mượn ánh sáng mặt trời để lưu giữ hình bóng cha mẹ cho tròn đạo hiếu, đồng thời thức tỉnh người đời bước ra khỏi bóng tối hủ lậu.

Bức rèm nhung khép lại sau mỗi tiếng "tách", nhưng cánh cửa tri thức thì mở ra muôn đời. Đặng Huy Trứ – người thắp sáng ống kính đầu tiên ấy – đã ghi tên mình vào lịch sử như một biểu tượng bất tử cho tâm hồn lãng mạn và khí tiết canh tân của người xứ Huế.