Bông sen lửa sáng mãi trên đất Cà Mau

Nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Hồ Thị Kỷ (1949-1970) sinh ra tại ấp Cây Khô, xã Tân Lợi (nay là Xã Hồ Thị Kỷ). Hoạt động trong Ðội Biệt động thị xã Cà Mau, chị nổi tiếng với những chiến công lẫy lừng và sự hy sinh quả cảm ở tuổi 21, trở thành biểu tượng rực rỡ cho tinh thần cách mạng quật khởi của tuổi trẻ đất mũi.

Từ lòng yêu nước đến những chiến công oanh liệt

Sinh ra và lớn lên trong gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, từ thuở thiếu thời, Hồ Thị Kỷ đã chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá, đồng bào bị áp bức dưới gót giày xâm lược. Ý chí căm thù giặc sâu sắc và lòng yêu nước nồng nàn được nuôi dưỡng, thôi thúc chị tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm.

Tháng 2/1968, chị vinh dự được kết nạp vào Ðoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam. Chỉ 1 năm sau, ngày 6/1/1969, người con gái kiên trung ấy vinh dự đứng vào hàng ngũ của Ðảng và được tin tưởng giao trọng trách Tổ trưởng Ðội Biệt động nữ thị xã Cà Mau.

Bằng sự khôn khéo, mưu trí và lòng quả cảm, chị xây dựng thành công nhiều cơ sở mật, thiết lập mạng lưới nòng cốt ngay trong lòng địch. Trận thử lửa đầu tiên đầy oanh liệt diễn ra vào ngày 25/4/1969. Hồ Thị Kỷ cùng đồng đội khôn khéo nguỵ trang, bí mật dùng mìn đánh phá Kho Hậu cần của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 32 quân nguỵ. Tiếng nổ lớn xé toạc màn đêm, phá huỷ hoàn toàn 1 kho đạn, thiêu rụi 232 căn trại lính và đốt cháy hơn 2 ngàn lít xăng (có tài liệu ghi nhận lên tới 82 ngàn lít), tiêu diệt và làm bị thương nhiều binh lính địch. Chiến công xuất sắc này mang về cho chị tấm bằng khen danh giá.

Không dừng lại ở đó, ngày 10/7/1969, Hồ Thị Kỷ cùng đồng đội là chị Bảy Hoa thực hiện trận đột nhập táo bạo ngay giữa ban ngày vào phòng căn cước thuộc Ty Cảnh sát Cà Mau. Với lối đánh nhanh, rút gọn và bất ngờ, 2 chị tiêu diệt tại chỗ 6 tên địch, làm bị thương 5 tên khác, làm cho địch hoang mang tột độ.

Tên chị sống mãi với non sông

Chiến công lẫy lừng nhất và cũng là trang sử bi tráng nhất của Ðội Biệt động thị xã Cà Mau diễn ra vào ngày 3/4/1970. Trận đánh quy mô lớn nhắm vào Ty Cảnh sát An Xuyên, do đồng chí Tạ Minh Nghiệp (Tư Bình), Chính trị viên Ðội Biệt động, trực tiếp tổ chức. Ðể chuẩn bị cho trận đánh quyết định này, từ khu vườn nhà ông Châu Văn Trượng (Bí thư Chi bộ ấp Cây Khô), chị Hồ Thị Kỷ cùng các đồng đội gồm: Sáu Liên, Tư Tâm, Bảy Hoa và Thanh Hùng (mới 16 tuổi) kiên trì tập luyện cách đi đứng, giữ thăng bằng sao cho chiếc giỏ xách nguỵ trang chứa khối mìn nặng tới 6 kg trông tự nhiên như người đi chợ bình thường.

Sáng ngày định mệnh ấy, khi tiếp cận mục tiêu phía trái Ty Cảnh sát An Xuyên, trong tình thế vô cùng hiểm nghèo và trước sự bao vây, kiểm soát gắt gao của quân thù, để bảo toàn lực lượng, giữ vững khí tiết cách mạng và bảo vệ bí mật tuyệt đối của tổ chức, Hồ Thị Kỷ dũng cảm kích nổ khối mìn mang theo. Tiếng nổ rung trời vang lên, cướp đi sinh mạng nhiều tên địch, nhưng cũng là lúc người con gái đất mũi anh dũng nằm xuống ở tuổi 21, cùng sự hy sinh của chị Huỳnh Thị Kim Liên và bé Hồ Thị Thuý Nghiêm (con gái chị Liên).

Sự hy sinh của chị Hồ Thị Kỷ làm kẻ thù khiếp vía, lay động hàng triệu trái tim yêu nước. Ðể tri ân người con gái anh hùng, Ðội Biệt động thị xã Cà Mau sau đó vinh dự được mang tên Ðội Biệt động Hồ Thị Kỷ. Chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND giải phóng miền Nam. Tên tuổi của chị đã đi vào lịch sử và thơ ca của dân tộc.  Năm 1972, Nhà thơ Nguyễn Hải Tùng xúc động viết nên bài thơ “Từ trái tim em”, với những vần thơ bất hủ đi cùng năm tháng: “Từ trái tim em bừng tiếng nổ/Cuối trời Tổ quốc lửa dâng cao/Từ trái tim em nung thép đỏ/Chảy vào mạch sống vạn đời sau”...

Ngày nay, tên của chị được trang trọng đặt cho xã, ngôi trường phổ thông trong tỉnh và nhiều con đường huyết mạch trên khắp cả nước.