BÔNG SEN TRONG GIẾNG NGỌC VÀ TÀI NGOẠI GIAO KIỆT XUẤT

BÔNG SEN TRONG GIẾNG NGỌC VÀ TÀI NGOẠI GIAO KIỆT XUẤT

Mạc Đĩnh Chi nổi tiếng là người có dung mạo rất xấu xí, người lùn, đen đúa. Khi ông thi đỗ Trạng nguyên, Vua Trần Anh Tông nhìn thấy mặt ông thì chê xấu, không muốn cho đỗ đầu. Mạc Đĩnh Chi bèn làm bài phú "Ngọc tỉnh liên" (Sen trong giếng ngọc) để dâng vua. Ý nói mình tuy xấu xí nhưng phẩm chất thanh cao như hoa sen. Vua đọc xong phục tài, ban áo mũ Trạng nguyên.

Năm 1308, ông đi sứ sang nhà Nguyên (Trung Quốc). Vua quan nhà Nguyên thấy sứ thần nước Nam loắt choắt, xấu xí thì tỏ ý khinh thường. Trong buổi tiếp kiến, vua Nguyên ra vế đối hóc búa để thử tài. Mạc Đĩnh Chi đã đối lại trôi chảy, khí phách khiến cả triều đình nhà Nguyên kinh ngạc.

Đặc biệt, trong một lần đi dạo, vua Nguyên đưa cho ông một bức tranh thêu chim sẻ đậu trên cành trúc rất đẹp. Mạc Đĩnh Chi bất ngờ chạy đến xé toạc bức tranh. Vua Nguyên giận dữ đòi chém đầu. Ông bình tĩnh tâu: "Thưa bệ hạ, tôi nghe người xưa vẽ trúc là bậc quân tử, vẽ sẻ là kẻ tiểu nhân. Nay tể tướng vẽ chim sẻ đậu trên cành trúc, chẳng khác nào để tiểu nhân đè đầu quân tử, sợ rằng đạo đức suy đồi nên tôi xé đi để trừ hại cho bệ hạ". Vua Nguyên nghe hợp lý quá, không những không phạt mà còn khen ngợi sự thông minh, ứng biến tài tình của ông.

Cuối cùng, vua Nguyên vì quá nể phục tài năng văn chương và ứng đối của ông, đã phong cho ông làm "Lưỡng quốc Trạng nguyên" (Trạng nguyên hai nước). Đây là vinh dự có một không hai trong lịch sử ngoại giao Việt Nam.

Mạc Đĩnh Chi là tấm gương sáng chói về việc "tốt gỗ hơn tốt nước sơn". Ông đã dùng trí tuệ để xóa bỏ định kiến về ngoại hình và khiến nước lớn phải nghiêng mình kính nể.

Câu chuyện của ông rất có ý nghĩa giáo dục trong trường học hiện nay, khi mà nhiều em nhỏ hay tự ti về ngoại hình. Tôi kể chuyện Mạc Đĩnh Chi để dạy các em rằng: Ngoại hình không quyết định giá trị con người. Chỉ có tri thức và nhân cách mới là vẻ đẹp vĩnh cửu khiến người khác nể trọng.