BỮA CƠM CHIA ĐÔI GIỮA LỬA ĐẠN
rong chiến tranh, có những khoảnh khắc nhỏ bé nhưng khắc sâu hơn cả tiếng súng. Với Nguyễn Thanh Liêm, đó là bữa cơm chia đôi giữa đồng đội nơi chiến trường Campuchia. Giữa cái đói và cái chết cận kề, tình người vẫn sáng lên như ngọn lửa. Ký ức ấy theo ông suốt cuộc đời người lính.
Bác Nguyễn Thanh Liêm bảo rằng, điều bác nhớ nhất trong chiến tranh không phải là những trận đánh lớn, mà là những khoảnh khắc rất đời. Một trong số đó là “bữa cơm chia đôi” mà bác vẫn nhắc đi nhắc lại mỗi khi kể về chiến trường.
Đó là khoảng năm 1981, đơn vị bác hành quân dài ngày tại khu vực tỉnh Kampong Cham. Nhiệm vụ là truy quét tàn quân địch còn ẩn nấp ven các tuyến đường huyết mạch. Hành quân liên tục, lương thực mang theo cạn dần. Có ngày, mỗi người chỉ còn một nắm gạo nhỏ.
Bác lúc ấy là Đại đội phó, vừa lo nhiệm vụ chiến đấu, vừa lo đời sống anh em. Một buổi trưa, sau khi vượt qua một bãi mìn, đơn vị dừng chân nghỉ tạm. Bác lặng lẽ mở túi gạo của mình, thấy còn đúng một bát nhỏ.
“Tôi định nấu riêng, nhưng nhìn mấy đứa lính trẻ, mặt xanh lét vì đói, không đành lòng.”
Bác gọi cả tổ lại, nấu nồi cơm loãng, chia đều cho từng người. Phần bác chỉ còn vài muỗng cháy dưới đáy nồi. Một chiến sĩ phát hiện, lặng lẽ gắp sang bát bác một nửa phần của mình.
“Anh ăn đi, anh còn phải chỉ huy tụi em,” cậu lính nói.
Bác kể đến đây thì cười, nhưng mắt đỏ hoe.
“Lúc đó tôi hiểu, mình không chỉ là chỉ huy, mà là chỗ dựa của anh em.”
Ngay chiều hôm đó, đơn vị bác chạm địch. Trận đánh diễn ra nhanh nhưng ác liệt. Nhờ giữ vững đội hình, đơn vị hoàn thành nhiệm vụ, không có thương vong. Sau trận, anh em ngồi dựa vào nhau, nhai vội mấy củ sắn rừng, coi như bữa tối.
Chiến tranh là thế – thiếu thốn trăm bề, nhưng cũng là nơi tình người sáng rõ nhất. Những bữa cơm chia đôi, những ngụm nước chuyền tay, những cái bắt tay trước giờ nổ súng… tất cả trở thành sợi dây gắn kết sinh tử.
Sau nhiều năm công tác, bác Nguyễn Thanh Liêm được tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang, ghi nhận sự bền bỉ, tận tụy trong nhiệm vụ quốc tế. Nhưng với bác, phần thưởng lớn nhất chính là việc anh em còn sống, còn nhớ đến nhau.
Giờ đây, khi kể lại câu chuyện ấy, bác chỉ nói một câu giản dị:
“Chiến tranh dạy tôi sống vì người khác.”
Và có lẽ, chính những điều bình dị ấy đã làm nên giá trị lớn lao của một thời hoa lửa không thể nào quên.
