BỮA CƠM CUỐI CÙNG
BỮA CƠM CUỐI CÙNG
BỮA CƠM CUỐI CÙNG
Chiều hôm ấy, căn bếp nhỏ của mẹ có một điều gì đó khác lạ.
Ngoài sân, nắng cuối ngày trải vàng trên những tàu lá chuối. Gió từ cánh đồng thổi vào mang theo mùi rơm rạ ngai ngái. Con gà mái dẫn đàn con đi kiếm ăn, tiếng chân lạo xạo trên nền đất.
Trong bếp, mẹ đang nấu cơm.
Bữa cơm hôm ấy chẳng có gì đặc biệt.
Một nồi cơm trắng.
Một bát canh rau.
Đĩa cá kho.
Và một đĩa cà pháo mẹ muối từ mấy hôm trước.
Nhưng với người lính trẻ tên Hùng, đó có lẽ là bữa cơm đáng nhớ nhất trong cuộc đời.
Hùng về phép được đúng một ngày.
Anh đã xa nhà gần hai năm.
Hai năm không phải là khoảng thời gian quá dài nếu nhìn trên dòng chảy của cuộc đời, nhưng với một người mẹ có con ngoài chiến trường, mỗi ngày trôi qua đều dài như một năm.
Từ lúc nghe tiếng bước chân ngoài cổng, mẹ đã biết con về.
Bà chạy ra.
“Hùng!”
Anh đứng đó, chiếc ba lô trên vai, khuôn mặt rám nắng, người gầy đi nhiều.
“Mẹ.”
Chỉ một tiếng ấy thôi mà hai mẹ con ôm chầm lấy nhau.
Mẹ vừa cười vừa khóc.
“Con về sao không báo trước?”
“Con được đơn vị cho về phép đột xuất.”
“Có bị thương ở đâu không?”
“Không.”
Mẹ sờ lên vai con.
Rồi sờ lên mặt.
“Gầy quá.”
Hùng cười:
“Con vẫn khỏe.”
Mẹ quay đi lau nước mắt.
“Vào nhà. Mẹ nấu cơm.”
Bữa cơm được dọn ra khi trời vừa tối.
Mẹ ngồi đối diện Hùng.
Bà cứ gắp thức ăn cho con.
“Ăn đi.”
“Mẹ ăn đi.”
“Con ăn trước.”
“Mẹ ăn với con.”
Bữa cơm rất đơn giản.
Nhưng Hùng ăn ngon lành.
Anh ăn hết bát này đến bát khác.
Mẹ nhìn con ăn mà vui.
“Ở ngoài đó có được ăn no không?”
Hùng ngập ngừng.
“Cũng đủ mẹ ạ.”
Mẹ biết con nói dối.
Nhưng bà không hỏi nữa.
Bà chỉ gắp thêm cá vào bát con.
“Ăn đi.”
Hùng nhìn miếng cá.
“Món này mẹ làm à?”
“Ừ.”
“Vẫn ngon như ngày trước.”
Mẹ cười.
“Thế thì ăn nhiều vào.”
Hùng ăn.
Một lúc sau, anh đặt bát xuống.
“Mẹ.”
“Ừ?”
“Nếu sau này hòa bình…”
Anh ngập ngừng.
Mẹ nhìn con.
“Sau này con muốn làm gì?”
Hùng suy nghĩ.
“Con muốn ở nhà.”
“Ở nhà làm gì?”
“Làm ruộng với mẹ.”
Mẹ cười.
“Con biết làm ruộng từ bao giờ?”
“Con học được.”
“Thế còn ước mơ ngày trước?”
Hùng cười.
“Ước mơ nào?”
“Con từng bảo sẽ sửa lại mái nhà.”
“À.”
Hùng nhìn lên mái bếp.
“Mái vẫn dột à mẹ?”
“Dột một chút.”
“Vậy con về sẽ sửa.”
Mẹ gật đầu.
“Ừ.”
Không ai biết câu “con về sẽ sửa” ấy sẽ trở thành một lời hẹn mà người con trai không bao giờ thực hiện được.
Sau bữa cơm, hai mẹ con ngồi trước hiên nhà.
Trời đầy sao.
Hùng kể cho mẹ nghe về đơn vị.
Anh kể về những người đồng đội.
Kể về một người lính quê miền Trung hay hát.
Kể về một anh chiến sĩ thích trồng rau.
Kể về những lần hành quân trong mưa.
Mẹ nghe chăm chú.
Thỉnh thoảng bà lại hỏi:
“Thế con có sợ không?”
Hùng im lặng.
Một lúc sau anh nói:
“Có mẹ ạ.”
Mẹ nhìn con.
Hùng cười:
“Nhưng ai cũng sợ.”
Mẹ nắm tay con.
“Con còn trẻ.”
“Con biết.”
“Nếu có thể tránh…”
Hùng nhìn mẹ.
“Mẹ.”
“Ừ?”
“Con không thể bỏ đồng đội.”
Mẹ im lặng.
Bà hiểu.
Một người mẹ có thể muốn con mình trở về bằng mọi giá.
Nhưng bà cũng hiểu rằng con trai mình đang đứng giữa một cuộc chiến mà không ai có thể chỉ nghĩ cho riêng mình.
Mẹ siết chặt tay con.
“Thế thì con phải giữ mình.”
“Vâng.”
“Nhất định phải về.”
Hùng nhìn mẹ.
“Vâng.”
Sáng hôm sau, Hùng chuẩn bị rời nhà.
Mẹ dậy từ rất sớm.
Bà gói cho con một ít cơm.
Một ít cá kho.
Vài quả trứng.
Bà còn lấy chiếc khăn tay cũ của mình đưa cho con.
“Cầm lấy.”
Hùng cười:
“Mẹ cho con nhiều đồ quá.”
“Đường xa.”
Anh nhận chiếc khăn.
“Con giữ.”
Trước lúc đi, mẹ hỏi:
“Bao giờ con lại được về?”
Hùng không biết.
“Con cũng chưa biết.”
“Thế lần này đi bao lâu?”
“Chắc không lâu.”
Mẹ nhìn con.
“Con lại nói dối mẹ.”
Hùng cười.
“Con sẽ về.”
Anh đeo ba lô lên vai.
Mẹ đứng trước cổng.
Hùng bước đi.
Đi được một đoạn, anh quay lại.
“Mẹ!”
Mẹ ngẩng lên.
“Gì con?”
“Cơm ngon lắm.”
Mẹ cười.
“Lần sau về mẹ nấu tiếp.”
Hùng giơ tay vẫy.
“Vâng!”
Rồi anh đi khuất sau hàng tre.
Mẹ vẫn đứng đó rất lâu.
Bà không biết đó là lần cuối mình nhìn thấy con.
Hùng trở lại đơn vị.
Chỉ vài ngày sau, đơn vị nhận nhiệm vụ mới.
Trận chiến diễn ra ác liệt.
Những người lính chiến đấu suốt nhiều giờ.
Hùng cùng đồng đội giữ một vị trí quan trọng.
Đến giữa trận, một chiến sĩ bị thương.
Hùng lao ra kéo bạn vào.
Một tiếng nổ vang lên.
Hùng ngã xuống.
Người đồng đội chạy tới.
“Hùng!”
Anh vẫn còn tỉnh.
Nhưng hơi thở yếu dần.
Trong khoảnh khắc cuối cùng, Hùng không nghĩ đến chiến công.
Anh không nghĩ đến những điều lớn lao.
Anh chỉ nhớ căn bếp.
Nhớ nồi cơm.
Nhớ bát canh rau.
Nhớ miếng cá kho.
Nhớ bàn tay mẹ gắp thức ăn cho mình.
Anh nói rất khẽ:
“Mẹ…”
Người đồng đội nắm lấy tay anh.
“Hùng! Cố lên!”
Hùng mỉm cười.
“Bữa cơm… mẹ nấu ngon lắm…”
Đó là câu nói cuối cùng của anh.
Sau ngày đất nước hòa bình, người đồng đội năm xưa tìm về quê Hùng.
Anh đứng trước căn nhà nhỏ.
Mẹ Hùng đã già.
Bà bước ra.
Nhìn người lính trước mặt, bà hỏi:
“Con là đồng đội của Hùng?”
Anh gật đầu.
“Vâng.”
Bà không hỏi thêm.
Chỉ nhìn phía sau anh.
Như thể vẫn đang chờ con trai bước ra.
Người đồng đội lấy trong túi một chiếc khăn tay.
“Mẹ cháu gửi bác.”
Bà nhận lấy.
Đó là chiếc khăn bà đã đưa cho Hùng ngày anh trở lại đơn vị.
Bà ôm chiếc khăn vào ngực.
“Con tôi…”
Giọng bà run lên.
“Nó có nhắc đến mẹ không?”
Người đồng đội nghẹn lại.
“Có.”
“Nó nói gì?”
Anh cúi đầu.
“Em ấy nói… bữa cơm mẹ nấu ngon lắm.”
Người mẹ nhắm mắt.
Nước mắt chảy xuống.
Bà không khóc thành tiếng.
Chỉ lặng lẽ ngồi xuống chiếc ghế trước hiên.
Một lúc lâu sau, bà nói:
“Vậy là nó vẫn nhớ bữa cơm.”
Nhiều năm trôi qua.
Căn nhà ấy vẫn còn.
Mỗi năm đến ngày giỗ Hùng, mẹ anh lại nấu một mâm cơm.
Vẫn có bát canh rau.
Vẫn có đĩa cá kho.
Vẫn có món cà pháo mà anh thích.
Bà đặt thêm một đôi đũa.
Một cái bát.
Rồi ngồi trước mâm cơm rất lâu.
Có người hỏi:
“Bác vẫn làm thế sao?”
Bà chỉ nói:
“Nó thích ăn những món này.”
Đến một tuổi rất cao, mẹ Hùng mới qua đời.
Trước khi mất, bà dặn người thân:
“Nếu có ngày các con làm giỗ cho anh, nhớ nấu cho nó bát canh rau. Nó thích.”
Lời dặn ấy được mọi người giữ mãi.
Ngày nay, căn nhà cũ đã được sửa sang.
Cây mít trước sân vẫn còn.
Mỗi năm, vào ngày giỗ Hùng, những người thân lại quây quần bên mâm cơm.
Họ kể về anh.
Kể về một người lính trẻ đã trở về nhà chỉ một ngày.
Kể về bữa cơm giản dị mà anh được ăn cùng mẹ.
Và kể về câu nói cuối cùng:
“Bữa cơm mẹ nấu ngon lắm.”
Có thể đó chỉ là một câu nói rất bình thường.
Nhưng đối với một người mẹ, đó là món quà cuối cùng mà con trai để lại.
Chiến tranh đã lấy đi của họ rất nhiều thứ.
Một người con.
Một người anh.
Một người đồng đội.
Một tuổi trẻ.
Nhưng chiến tranh không thể lấy đi ký ức về bữa cơm hôm ấy.
Bởi trong ký ức của người mẹ, Hùng không phải là một người lính đã hy sinh.
Anh vẫn là cậu con trai năm nào.
Vẫn ngồi trước mặt mẹ.
Vẫn ăn từng bát cơm.
Vẫn nói:
“Mẹ gắp cho con miếng cá.”
Vẫn cười.
Và vẫn hứa:
“Con sẽ về.”
Có những người hy sinh giữa chiến trường và được nhớ đến bằng những chiến công lớn.
Nhưng cũng có những người được nhớ đến từ những điều rất đỗi bình thường.
Một nụ cười.
Một lá thư.
Một chiếc khăn tay.
Một bữa cơm gia đình.
Với Hùng, bữa cơm cuối cùng ấy có lẽ là khoảng thời gian bình yên nhất trong những năm tháng chiến tranh.
Anh đã được ngồi bên mẹ.
Được ăn món mẹ nấu.
Được nghe tiếng gió ngoài sân.
Được nhìn mái nhà thân thuộc.
Được nói về ngày trở về.
Rồi anh lại ra đi.
Và không trở lại.
Ngày hôm nay, khi chúng ta được ngồi bên gia đình trong một bữa cơm bình thường, có lẽ chúng ta sẽ không nghĩ rằng đó là điều quý giá.
Nhưng với những người đã từng đi qua chiến tranh, một bữa cơm đủ đầy bên người thân từng là một ước mơ.
Vì vậy, hãy biết trân trọng những bữa cơm gia đình.
Trân trọng người đang ngồi bên cạnh mình.
Bởi bình yên đôi khi không phải điều gì lớn lao.
Bình yên chỉ là được nghe mẹ gọi:
“Vào ăn cơm đi con.”
Và được trả lời:
“Vâng, con đây.”
Hùng đã không còn cơ hội trả lời câu gọi ấy.
Nhưng mỗi khi một gia đình Việt Nam quây quần bên mâm cơm, ký ức về những người như anh vẫn còn sống.
Họ đã gửi lại tuổi trẻ cho đất nước.
Để hôm nay chúng ta được trở về nhà sau một ngày học tập, làm việc.
Được ngồi bên cha mẹ.
Được ăn một bữa cơm nóng.
Được nghe tiếng cười.
Được sống một cuộc đời bình yên.
Và có lẽ, đó chính là điều mà những người lính năm xưa mong muốn nhất.
Không phải một bữa tiệc lớn.
Chỉ là một bữa cơm có mẹ, có gia đình, có những người thân yêu ngồi bên cạnh.
Một bữa cơm tưởng như bình thường.
Nhưng với Hùng, đó là bữa cơm cuối cùng.
Và cũng là bữa cơm mà suốt đời người mẹ không bao giờ quên.
