Bữa Cơm Cứu Đói Năm 1968

Tôi vẫn nhớ như in một buổi chiều giữa mùa khô năm 1968, ở chiến trường Tây Nguyên. Khi ấy, đơn vị chúng tôi vừa trải qua ba ngày hành quân liên tục. Ba ngày không nấu được nồi cơm nào tử tế, chỉ sống bằng mấy củ sắn rừng và ít lương khô ẩm mốc. Người nào cũng mệt rũ, bụng đói cồn cào, mắt hoa lên vì kiệt sức.

Đến chiều hôm đó, chúng tôi tìm được một bãi rừng bằng phẳng cạnh con suối nhỏ. Trung đội trưởng quyết định dừng lại nghỉ và tìm cái gì đó bỏ bụng. Cả đơn vị tản ra kiếm rau rừng, măng rừng, ai có chút lương khô thì để dành góp vào nồi chung.

Tôi cùng thằng Lự—cậu lính trẻ nhất đơn vị—lang thang dọc ven suối để tìm rau. Nó mới mười tám tuổi, gày nhẳng, giọng nói lúc nào cũng tươi cười, dù đang đói tới mức không còn sức mà bước cho vững.

Đang loay hoay, bỗng chúng tôi gặp một bà cụ người dân tộc. Bà gùi trên lưng một túi thóc nhỏ, chắc chỉ vừa đủ cho gia đình vài bữa. Thấy chúng tôi, bà dừng lại, nhìn hai cái áo bộ đội sờn vai rồi nhẹ nhàng hỏi bằng thứ tiếng Kinh lơ lớ:
“Bộ đội… đói không?”

Thằng Lự chưa kịp trả lời, bụng nó đã réo lên một tiếng nghe rõ. Bà cụ cười hiền, mở gùi, lấy ra một nắm thóc đưa cho chúng tôi. Chỉ một nắm thôi, nhỏ lắm, nhưng là tất cả những gì bà có thể chia.

Tôi vội xua tay:
“Không được đâu bà ạ, nhà bà còn ăn.”

Cụ lắc đầu, đặt nắm thóc vào tay tôi, nói chậm rãi:
“Bộ đội đánh giặc… có sống bộ đội mới cứu được dân.”

Tôi đứng lặng người. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng sự hy sinh cho đất nước không chỉ có trên chiến trường, mà còn lặng lẽ trong những tấm lòng mộc mạc như bà cụ đây.

Chúng tôi mang nắm thóc ấy về cho đơn vị. Cả trung đội tập trung lại, giã thóc, đãi gạo, nấu thành một nồi cháo loãng. Cháo chẳng có hạt gạo nào nguyên, toàn vỡ vụn. Nhưng hôm ấy, tất cả chúng tôi ăn ngon như chưa từng được ăn bao giờ.

Thằng Lự vừa húp cháo vừa cười:
“Đúng là bữa cơm cứu đói đấy, anh nhỉ?”

Tôi gật đầu, nhưng cổ cay xè. Không phải vì khói bếp, mà vì nồi cháo ấy chứa cả tấm lòng của người dân dành cho bộ đội.

Nhiều năm sau chiến tranh, tôi có dịp trở lại vùng đất ấy. Rừng đã khác, con suối không còn trong như xưa, nhưng tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh bà cụ với nắm thóc trên tay. Nhớ nồi cháo cứu đói cho cả trung đội, nhớ tình người ấm áp giữa thời khắc gian khó nhất.

Chiến tranh cướp đi nhiều thứ… nhưng cũng để lại trong trái tim tôi những bài học về tình người—đơn sơ, chân thật và quý giá hơn bất kỳ chiến công nào.