Bữa Cơm Giữa Chiến Hào

“Bữa Cơm Giữa Chiến Hào” là câu chuyện về một bữa cơm rất giản dị của những người lính nơi chiến trường Quảng Trị mùa hè đỏ lửa. Không có cao lương mỹ vị, chỉ là vài nắm cơm vắt, ít cá khô và ca nước mưa đục ngầu. Nhưng chính giữa tiếng bom rơi và ranh giới mong manh giữa sự sống với cái chết, bữa cơm ấy đã trở thành ký ức không thể nào quên của những người lính trẻ — nơi họ chia cho nhau từng miếng ăn, từng câu chuyện quê nhà và cả niềm tin phải sống để thấy ngày đất nước hòa bình.

Mùa hè năm ấy, chiến trường Quảng Trị nóng bỏng như một lò lửa khổng lồ.

Bom đạn cày nát từng cánh đồng, từng bờ tre và cả những ngôi làng ven sông Thạch Hãn. Ngày đêm, tiếng đại bác gầm rú không dứt. Mặt đất rung lên liên hồi bởi những trận pháo kích kéo dài.

Giữa vùng đất khốc liệt ấy, đại đội của Bình được lệnh bám trụ giữ một đoạn chiến hào gần thành cổ.

Những người lính trẻ gần như sống dưới lòng đất suốt nhiều tuần liền.

Chiến hào ngập bùn.

Không khí đặc quánh mùi đất ẩm, khói thuốc súng và mùi áo quần lâu ngày chưa kịp khô.

Ban ngày pháo dội liên tục khiến mọi người hầu như không thể ngẩng đầu khỏi giao thông hào.

Ban đêm mới tranh thủ vận chuyển thương binh, tiếp tế đạn dược và đào thêm công sự.

Ở nơi ấy, thời gian gần như chỉ còn được tính bằng những đợt pháo kích và những lần đổi gác.

Bình là tiểu đội trưởng trẻ nhất đại đội.

Anh mới hai mươi lăm tuổi.

Quê ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi có con sông nhỏ chạy qua cánh đồng lúa xanh mướt.

Ngày nhập ngũ, mẹ anh dúi vào tay con trai một gói muối vừng và dặn:

– Đi đâu thì đi… đừng để bụng đói nghe con.

Từ ngày vào chiến trường, Bình mới hiểu rằng giữa bom đạn, một bữa cơm đủ no đôi khi là điều xa xỉ.

Có những ngày đơn vị chỉ ăn lương khô với nước mưa.

Có hôm nấu cơm chưa kịp chín thì pháo đã dội xuống, tất cả phải bỏ chạy xuống hầm.

Nồi cơm văng tung tóe giữa đất bùn.

Chiều hôm ấy, sau gần ba ngày liên tục chiến đấu, đơn vị của Bình mới có một khoảng lặng hiếm hoi.

Pháo địch tạm ngớt.

Bầu trời xám đục phủ đầy khói súng.

Từng cơn gió nóng mang theo mùi khét của thuốc nổ thổi dọc chiến hào.

Anh nuôi của đại đội tranh thủ nhóm bếp Hoàng Cầm dưới đoạn hầm sâu để nấu cơm cho anh em.

Khói được dẫn qua nhiều đường hầm nhỏ nên bốc lên rất ít, tránh bị máy bay phát hiện.

Dù vậy, mọi người vẫn thay phiên nhau cảnh giới.

Bởi chỉ cần một quả pháo rơi xuống…

Cả căn hầm có thể sập bất cứ lúc nào.

Mùi cơm chín lan ra giữa chiến hào khiến ai cũng thấy bụng cồn cào.

Đã nhiều ngày rồi họ chưa được ăn một bữa cơm nóng tử tế.

Nam — cậu lính trẻ mới bổ sung từ miền Bắc vào — nuốt nước bọt:

– Em thề… giờ mà có tô canh cua má nấu là em ăn hết nguyên nồi luôn.

Cả tiểu đội bật cười.

Tiếng cười hiếm hoi vang lên giữa chiến trường đầy khói lửa.

Bình đấm nhẹ vai Nam:

– Sống sót về quê rồi ăn bù.

Nam cười hồn nhiên:

– Em còn hẹn má Tết này về phụ gặt nữa mà.

Không ai nói thêm.

Bởi ai cũng hiểu…

Ở chiến trường này, lời hẹn ngày trở về mong manh như khói súng.

Bữa cơm chiều được bày ngay dưới đoạn chiến hào sâu nhất.

Không có bàn ghế.

Mọi người ngồi sát nhau trên nền đất ẩm.

Mỗi người một chiếc bi đông nước và chiếc ca nhôm méo mó theo năm tháng.

Cơm độn bo bo còn hơi sượng.

Món ăn chỉ có cá khô nướng và chút rau tàu bay hái ven hào.

Nhưng ai cũng ăn rất ngon lành.

Giữa tiếng thìa chạm vào ca nhôm lách cách, câu chuyện bắt đầu rôm rả hơn.

Người kể chuyện quê.

Người khoe thư người yêu vừa gửi.

Người nhắc về những mùa gặt cũ.

Một anh lính lớn tuổi cười:

– Hòa bình về, tui mở quán nhậu sát bờ sông luôn. Anh em tới ăn khỏi trả tiền.

Nam lập tức nói:

– Vậy em đăng ký ăn đầu tiên.

Tiếng cười lại vang lên.

Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy…

Chiến tranh dường như ở rất xa.

Bình ngồi lặng nhìn đồng đội.

Ánh đèn dầu nhỏ hắt lên những gương mặt trẻ còn lấm lem bùn đất.

Có người mới hôm qua còn sốt rét run cầm cập.

Có người vừa thoát chết sau trận pháo kích sáng nay.

Vậy mà lúc này họ vẫn cười được.

Anh chợt nghĩ…

Có lẽ điều giữ con người đứng vững giữa chiến tranh không chỉ là lòng dũng cảm.

Mà còn là những khoảnh khắc bình dị như thế này.

Một bữa cơm nóng.

Một câu chuyện quê nhà.

Một tiếng cười giữa chiến hào đầy bom đạn.

Đúng lúc ấy…

Từ phía xa bỗng vang lên tiếng rít quen thuộc khiến mọi người lạnh sống lưng.

Bình lập tức đứng bật dậy:

– Pháo tới! Xuống hầm!

Chưa dứt lời…

ẦM!!!

Một tiếng nổ long trời lở đất vang lên sát mép chiến hào.

Đất đá đổ ập xuống.

Khói bụi phủ kín căn hầm nhỏ.

Tiếng la hét vang lên hỗn loạn.

Pháo địch bắt đầu dội tới tấp xuống trận địa.

Mặt đất rung chuyển dữ dội.

Chiến hào vừa yên tĩnh phút trước giờ biến thành biển lửa.

Bình bò dậy giữa khói bụi nghẹt thở.

Tai anh ù đặc vì sức ép.

Anh lập tức gọi lớn:

– Anh em đâu? Báo cáo!

Tiếng trả lời vang lên đứt quãng trong bóng tối.

Có người bị thương.

Có người bị đất vùi tới ngang người.

Nam nằm cạnh mép hào, máu chảy đỏ vai áo vì mảnh pháo.

Vậy mà cậu vẫn ôm khư khư chiếc ca cơm chưa ăn hết.

Bình kéo Nam xuống hầm sâu hơn rồi băng tạm vết thương cho cậu.

Ngoài kia, pháo vẫn gầm rú không dứt.

Đất liên tục rơi lộp bộp từ mái hầm xuống vai áo mọi người.

Trận pháo kéo dài gần một giờ.

Khi tiếng nổ cuối cùng ngớt dần, cả chiến hào gần như bị cày nát.

Khói súng phủ đặc trong không khí.

Nồi cơm vừa nấu xong cũng bị đất đá vùi lấp.

Nhiều chiếc ca méo mó nằm lăn lóc giữa bùn.

Mọi người lặng lẽ nhìn nhau.

Có người bật cười khan:

– Thôi… bữa cơm này đúng nghĩa ăn với pháo thiệt.

Cả tiểu đội cười theo.

Một nụ cười mệt mỏi nhưng đầy tình đồng đội.

Đêm hôm ấy, đơn vị lại tiếp tục chiến đấu.

Không ai còn nhớ mình đã ăn được bao nhiêu cơm.

Không ai còn thấy đói nữa.

Chỉ còn tiếng súng, tiếng pháo và ánh chớp đỏ rực phía chân trời.

Rạng sáng hôm sau, Nam hy sinh trong một đợt phản kích khi cố đưa đạn lên tuyến đầu.

Trong ba lô của cậu, đồng đội tìm thấy lá thư mẹ gửi từ quê và nửa miếng cá khô chưa kịp ăn hết từ bữa cơm chiều hôm trước.

Bình cầm miếng cá khô rất lâu mà không nói được lời nào.

Nhiều năm sau chiến tranh, Bình trở lại Quảng Trị.

Chiến hào năm xưa giờ chỉ còn là những vệt đất cũ phủ đầy cỏ xanh.

Không còn tiếng pháo.

Không còn khói bom.

Dòng Thạch Hãn lặng lẽ chảy dưới nắng chiều thanh bình.

Ông đứng thật lâu nơi từng diễn ra bữa cơm năm ấy.

Trong ký ức của người cựu binh già…

Mùi cơm nóng giữa chiến hào vẫn còn nguyên vẹn.

Tiếng cười của những người lính trẻ vẫn vang đâu đó giữa gió chiều.

Và cả những gương mặt đã mãi mãi nằm lại tuổi đôi mươi.

Người ta thường nhớ về chiến tranh bằng những trận đánh lớn và những chiến công oanh liệt.

Nhưng với những người từng đi qua thời hoa lửa…

Có khi điều ám ảnh nhất lại chỉ là một bữa cơm rất đỗi bình thường giữa chiến hào ngập khói bom.

Bởi chính trong những khoảnh khắc giản dị ấy…

Họ đã sống như những con người thật sự.

Đã yêu thương nhau như anh em ruột thịt.

Và đã cùng nhau đi qua những năm tháng dữ dội nhất của dân tộc bằng tất cả tuổi trẻ của mình.