BỮA CƠM GIỮA MÙA MƯA

Người viết nhận ra rằng khi kể về chiến tranh, bác Nguyễn Văn Phúc hiếm khi nhắc nhiều đến chiến công hay những điều lớn lao. Điều bác nhớ nhiều nhất lại là những khoảnh khắc đời thường rất giản dị giữa rừng sâu biên giới. Có lẽ với người lính đi qua bom đạn, chính những điều bình dị ấy mới là thứ in sâu nhất trong ký ức. Bác kể rằng mùa mưa ở chiến trường Tây Nam là khoảng thời gian gian khổ nhất. “Mưa rừng kéo dài ngày này qua ngày khác,” bác nhớ lại.
“Đất đỏ ngập bùn, quần áo lúc nào cũng ướt.” Đơn vị của bác thường xuyên phải cơ động qua những khu vực rừng núi hiểm trở. Nhiều đoạn đường lầy lội đến mức dép cao su bị bùn hút chặt không nhấc nổi chân. “Có hôm đi một đoạn ngắn mà mất cả buổi,” bác kể. Người viết hình dung đoàn quân lặng lẽ bước trong mưa, ba lô nặng trĩu nước, khuôn mặt ai cũng gầy gò vì sốt rét và thiếu ngủ. Khó khăn nhất trong mùa mưa không chỉ là hành quân mà còn là chuyện ăn uống. Bác kể rằng có thời điểm tiếp tế gặp khó khăn, lương thực đưa vào đơn vị rất hạn chế. “Gạo thiếu, rau thiếu, muối cũng thiếu,” bác cười nhẹ. Có những ngày cả tiểu đội chỉ ăn cơm độn bắp với ít rau rừng hái ven suối. Nhưng không ai than phiền, bởi ai cũng hiểu hoàn cảnh chiến trường lúc ấy vô cùng khó khăn. Một kỷ niệm khiến bác nhớ mãi là vào một chiều mưa lớn năm 1985. Hôm đó đơn vị vừa hoàn thành nhiệm vụ tuần tra dài ngày trở về điểm trú quân tạm giữa rừng. Ai cũng mệt lả sau nhiều giờ dầm mưa. “Quần áo ướt hết, chân tay lạnh cóng,” bác kể. Điều khiến mọi người lo nhất lúc ấy là lương thực gần cạn. Gạo chỉ còn đủ nấu một bữa rất ít cho cả tiểu đội. Người viết cảm nhận được sự thiếu thốn của người lính thời chiến qua từng câu chuyện giản dị như thế. Trong lúc mọi người đang loay hoay chuẩn bị bữa tối thì một đồng đội trẻ tên Hòa bất ngờ phát hiện ít măng rừng gần con suối nhỏ. “Anh em mừng lắm,” bác cười. Ngay lập tức cả tiểu đội chia nhau đi kiếm thêm rau rừng và củi khô. Dưới cơn mưa lất phất, những người lính trẻ lom khom nhóm bếp giữa nền đất ướt. “Khói cay xè mắt mà ai cũng vui,” bác kể. Cuối cùng nồi cơm độn cùng nồi canh măng rừng đơn sơ cũng hoàn thành. Không thịt cá, không gia vị đầy đủ, nhưng với những người lính sau nhiều ngày gian khổ, đó là bữa ăn vô cùng quý giá. “Lúc đó ăn ngon lắm,” bác cười hiền.
“Đến giờ tôi vẫn nhớ mùi măng rừng hôm ấy.” Người viết lặng im trước ký ức giản dị nhưng đầy xúc động ấy. Giữa chiến tranh khốc liệt, chỉ một bữa cơm nóng thôi cũng đủ làm ấm lòng những người lính xa quê. Bác kể rằng hôm ấy trời mưa rất lớn. Cả tiểu đội ngồi quây quần quanh nồi cơm nhỏ dưới tấm tăng phủ tạm giữa rừng. Có người vừa ăn vừa kể chuyện quê nhà. Có người nhắc đến mẹ già ngoài Bắc. Có người cười nói để quên đi mệt mỏi sau những ngày hành quân. “Tình đồng đội lúc đó quý hơn tất cả,” bác xúc động nói. Người viết hiểu rằng chính những bữa cơm sẻ chia như thế đã giúp những người lính vượt qua những năm tháng gian khổ nhất của cuộc đời. Trong lúc ăn cơm, một chiến sĩ trẻ trong tiểu đội bất ngờ lấy trong ba lô ra một gói muối vừng nhỏ được gia đình gửi từ quê vào. “Cậu ấy chia cho cả tiểu đội,” bác kể. Chỉ một chút muối vừng thôi mà ai cũng xúc động. “Ăn miếng cơm với muối vừng mà nhớ quê kinh khủng,” bác nói nhỏ. Ngoài trời, mưa rừng vẫn rơi nặng hạt. Nhưng dưới mái tăng đơn sơ giữa rừng sâu, những người lính trẻ vẫn động viên nhau cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Người viết hình dung ánh lửa nhỏ bập bùng soi lên những gương mặt còn rất trẻ nhưng đã phải sớm đi qua chiến tranh và gian khổ. Bác Phúc kể rằng sau bữa cơm hôm ấy, cả tiểu đội ngồi thức rất lâu. Mọi người chia nhau từng điếu thuốc, kể cho nhau nghe về dự định sau ngày hòa bình. “Có người muốn về học tiếp, có người muốn cưới vợ,” bác cười. Còn bác lúc ấy chỉ mong được trở về quê biển Hoằng Tiến để lại được nghe tiếng sóng và ăn bữa cơm cùng gia đình. “Chỉ nghĩ vậy thôi mà có thêm động lực,” bác kể. Nhiều năm sau chiến tranh, khi cuộc sống đã đủ đầy hơn, bác Nguyễn Văn Phúc vẫn không quên bữa cơm mùa mưa giữa rừng năm ấy. Bác bảo rằng chính những tháng ngày thiếu thốn ấy đã dạy cho người lính biết quý trọng cuộc sống và tình người. “Bây giờ nhìn mâm cơm đầy đủ càng thấy thương thời chiến,” bác nói. Người viết nhìn người cựu chiến binh già ngồi lặng trước hiên nhà mà cảm nhận rõ những ký ức “Thời hoa lửa” vẫn còn nguyên trong trái tim bác. Chiến tranh đã qua đi rất lâu, nhưng tình đồng đội, những bữa cơm sẻ chia và nghị lực của người lính năm ấy vẫn mãi là điều thiêng liêng không thể nào quên. Cuối buổi trò chuyện, bác Phúc chậm rãi nói: “Người lính chúng tôi ngày ấy thiếu đủ thứ, nhưng chưa bao giờ thiếu tình thương dành cho nhau. Chính điều đó giúp chúng tôi đi qua chiến tranh.”