BỮA CƠM "KHÔNG MUỐI" VÀ NGHĨA TÌNH SẮT SON NƠI ĐẠI NGÀN ATK
BỮA CƠM "KHÔNG MUỐI" VÀ NGHĨA TÌNH SẮT SON NƠI ĐẠI NGÀN ATK
BỮA CƠM "KHÔNG MUỐI" VÀ NGHĨA TÌNH SẮT SON NƠI ĐẠI NGÀN ATK
Trong ký ức của ông tôi, những năm tháng tại chiến khu Định Hóa không chỉ có tiếng bom đạn mà còn có vị nhạt thếch của những bữa cơm thiếu muối. Nhưng chính từ cái nhạt ấy, tình dân nghĩa Đảng lại trở nên "mặn" hơn bao giờ hết, khi bà con xóm Đồng Lân nhường từng hạt muối cuối cùng để các chiến sĩ quân giới có sức đúc súng đánh giặc.
1. Vị nhạt giữa lòng "Thủ đô gió ngàn"
Mỗi khi thấy tôi phàn nàn về bữa ăn, ông nội lại trầm ngâm kể về những ngày hoạt động tại xã Đồng Thịnh, huyện Định Hóa. Giữa vùng rừng thiêng nước độc những năm 1947-1954, điều kiện sinh hoạt của quân và dân ta vô cùng thiếu thốn. Ông bảo, ngày ấy muối còn quý hơn cả vàng. Một hạt muối rơi xuống đất cũng khiến người ta xót xa như mất đi một phần máu thịt.
Trong lòng chiến khu ATK, khi các chiến sĩ tại Xưởng Quân giới Đội Cấn (K77) phải làm việc ngày đêm bên bễ lò rực lửa để chế tạo vũ khí, sức khỏe của họ bị bào mòn bởi cái đói và những cơn sốt rét rừng. Để đúc được những khẩu súng Bazooka thần kỳ, người lính cần sức lực, mà sức lực ấy lại phụ thuộc vào từng nắm cơm, từng hạt muối ít ỏi giữa đại ngàn.
2. Sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ xóm Đồng Lân
Ông tôi kể với giọng rung rung rằng, bà con xóm Đồng Lân ngày ấy nghèo lắm, nhưng tấm lòng thì bao la như núi Hồng. Có những thời điểm muối cạn kiệt, các bà, các mẹ đã lặng lẽ thắt lưng buộc bụng, dành phần muối ít ỏi còn sót lại trong ống tre để gửi vào xưởng quân giới. Họ chấp nhận ăn cơm với lá rừng, uống nước suối nhạt thếch để nhường cái "vị mặn" ấy cho bộ đội.
Đó là một cuộc chiến không tiếng súng nhưng đầy rẫy sự hy sinh. Những người phụ nữ Thái Nguyên đã biến lòng thủy chung và sự bao dung thành một "mặt trận hậu phương" vững chắc. Họ hiểu rằng, chỉ khi chiến sĩ có sức, súng mới được đúc nhanh, đạn mới bắn trúng đích, và hòa bình mới sớm trở về trên những nương ngô.
3. Khi tình dân hóa thành sức mạnh vũ khí
Chính những bữa cơm "không muối" thấm đẫm tình người ấy đã trở thành nguồn động lực vô biên. Ông bảo, kỹ sư Trần Đại Nghĩa và các chiến sĩ quân giới khi biết bà con nhường muối cho mình, đã làm việc quên ăn quên ngủ. Sự hy sinh của hậu phương đã được đền đáp bằng những bước ngoặt lớn trên chiến trường, khi những khẩu Bazooka "Made in Vietnam" ra đời ngay tại xóm Đồng Lân làm quân thù khiếp vía.
Ngày nay, khi đứng trước Nhà văn hóa xóm Đồng Lân vừa khánh thành vào tháng 9/2025, tôi dường như vẫn ngửi thấy vị mặn của mồ hôi, vị nhạt của bữa cơm rừng và vị nồng ấm của tình dân năm cũ. Khu di tích Xưởng Quân giới Đội Cấn không chỉ lưu giữ hiện vật, mà còn là nơi thờ phụng những trái tim hậu phương cao cả. Đó chính là "trường học" thực tế nhất để một sinh viên như tôi hiểu rằng: Sức mạnh của dân tộc ta không chỉ nằm ở vũ khí, mà nằm ở tình yêu thương và sự đồng lòng giữa quân và dân.
Câu chuyện về hạt muối năm xưa của ông đã dạy tôi bài học sâu sắc về sự sẻ chia. Hậu phương Định Hóa đã sống và chiến đấu theo cách riêng của mình, biến cái thiếu thốn vật chất thành cái giàu có của tinh thần, để thắp sáng con đường độc lập hôm nay.
