Bữa cơm rừng không khói

Khoảng năm 1970, trong một đợt vận tải dài ngày trên tuyến rừng miền Đông Nam Bộ, tổ hậu cần của bác Trần Văn Đàn phải dừng lại trú quân tạm thời vì máy bay địch đánh phá dữ dội. Cả tổ chui sâu vào rừng, không dám nhóm lửa, không dám tạo bất kỳ dấu hiệu nào có thể bị phát hiện.

Lương thực mang theo đã gần cạn. Mỗi người chỉ còn lại một nắm gạo nhỏ, gạo trộn lẫn cả cát rừng và mồ hôi. Không thể nấu cơm, cả tổ thống nhất rang gạo khô bằng chiếc nồi méo, đặt sâu dưới hố, lấy lá tươi che kín để tránh khói.

Bác Đàn nhớ lại:
“Lúc đó, gạo rang lên chưa kịp chín, có hạt còn sống, nhai nghe rạo rạo trong miệng. Nhưng ai cũng ăn, không ai kêu.”

Không có muối, không có rau, mỗi người bốc một nắm gạo rang, chia đều, rồi chuyền tay nhau một bi đông nước suối. Có đồng chí vừa ăn vừa cười, bảo: ‘Ăn thế này chắc về quê khỏi lo thiếu răng’. Cả tổ cười khẽ, cười không thành tiếng, chỉ mím môi cho đỡ đói và đỡ căng thẳng.

Bữa ăn diễn ra rất nhanh. Ăn xong, ai nấy lại lặng lẽ kiểm tra hàng hóa, chỉnh lại dây gùi, sẵn sàng lên đường khi có lệnh. Không ai nói chuyện gia đình, cũng không ai than thở. Giữa rừng sâu, mỗi người đều hiểu: còn sống, còn đi được, là còn nhiệm vụ.

“Bây giờ nghĩ lại, thấy bữa đó nghèo lắm,” bác Đàn nói chậm rãi. “Nhưng cũng là bữa ăn mà tôi nhớ nhất. Vì lúc ấy, tụi tôi có nhau.”

Đêm hôm đó, khi máy bay địch rút, tổ hậu cần tiếp tục hành quân. Những bước chân lặng lẽ rời khỏi chỗ trú, mang theo hàng hóa và cả dư vị khô khốc của nắm gạo rang. Không ai biết ngày mai sẽ ra sao, chỉ biết là phải đi tiếp.

Nhiều năm sau, khi đã xuất ngũ, trở về quê hương, ngồi bên mâm cơm đủ đầy, bác Trần Văn Đàn vẫn thỉnh thoảng nhớ về bữa cơm rừng không khói ấy. Với bác, đó không chỉ là một bữa ăn, mà là minh chứng cho một thời gian khó – nơi con người sống bằng tình đồng đội, bằng sự sẻ chia, và bằng ý chí không khuất phục giữa thời hoa lửa.