BỮA CƠM TẾT GIỮA CHIẾN TRƯỜNG – MÙA XUÂN KHÔNG CÓ TIẾNG PHÁO

BỮA CƠM TẾT GIỮA CHIẾN TRƯỜNG – MÙA XUÂN KHÔNG CÓ TIẾNG PHÁO

Bùi Duy Tiết sinh tháng 3 năm 1948, quê ở xã Minh Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Tháng 2 năm 1966, khi tuổi đời còn rất trẻ, ông lên đường nhập ngũ, bắt đầu những năm tháng gắn bó với quân đội và chiến trường. Đơn vị của ông là E816. Từ ngày khoác lên mình bộ quân phục đến tháng 2 năm 1982, khi hoàn thành nhiệm vụ trở về cuộc sống đời thường, tuổi trẻ và những năm tháng đẹp nhất của ông đã gắn liền với một thời kỳ đặc biệt của đất nước. Trong ký ức của người lính, có những ngày tháng tưởng như đã phủ bụi thời gian, nhưng chỉ cần một cái Tết đến, một mùi khói bếp, một nồi cơm nóng hay một câu chuyện về quê nhà, tất cả lại ùa về nguyên vẹn.

Có một cái Tết giữa chiến trường mà ông không bao giờ quên.

Tết với người Việt Nam vốn là thời khắc thiêng liêng nhất trong năm. Đó là những ngày người đi xa tìm đường về nhà, những căn bếp đỏ lửa, mùi bánh chưng, tiếng trẻ con cười nói và những lời chúc đầu năm. Nhưng với người lính ở chiến trường, Tết đôi khi chỉ là một khoảng lặng rất ngắn giữa những ngày nhiệm vụ. Không có mẹ ngồi bên bếp lửa. Không có cha chờ ngoài hiên. Không có tiếng trẻ con chạy quanh sân. Và càng không có tiếng pháo giao thừa như những cái Tết nơi quê nhà.

Năm ấy, những người lính trong đơn vị cố gắng gom góp tất cả những gì có thể để làm nên một cái Tết. Một ít gạo được dành dụm. Một chút thịt, chút rau. Những thứ vốn rất bình thường trong cuộc sống ngày thường, ở chiến trường lại trở thành quý giá. Anh em cùng nhau thu xếp một bữa cơm nhỏ. Không cần mâm cao cỗ đầy, cũng chẳng cần đầy đủ bánh trái. Chỉ cần có vài món ăn, có đồng đội ngồi cạnh nhau, vậy là đã có một cái Tết.

Có người tìm vài cành cây, cắm trước nơi đóng quân cho có không khí mùa xuân. Một cành cây đơn sơ, vài món ăn ít ỏi, nhưng trong ánh mắt những người lính lại có một niềm vui rất thật. Họ cười nói với nhau, nhắc về quê nhà, kể những chuyện ngày thường và chúc nhau một năm mới bình an.

Nhưng càng gần giao thừa, nỗi nhớ quê lại càng rõ.

Trong số những người lính ấy, Bùi Duy Tiết nhớ mẹ da diết. Ông kể cho đồng đội nghe về cái Tết ở quê Minh Sơn. Ông kể về những ngày cuối năm ở quê nhà, về cảnh người dân dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cơm, về những người mẹ tất bật trong bếp, về không khí làng quê những ngày xuân. Những câu chuyện rất giản dị, nhưng giữa chiến trường xa xôi lại trở thành một thứ gì đó vô cùng quý giá.

Người này kể chuyện quê mình, người kia góp thêm một kỷ niệm. Có người nhớ nồi bánh chưng của mẹ. Có người nhớ tiếng gà gáy sáng mùng Một. Có người nhớ con đường làng đông vui ngày Tết. Có người nhớ những đứa trẻ háo hức chờ được mặc quần áo mới.

Còn Bùi Duy Tiết, trong câu chuyện của mình, có lẽ vẫn luôn có hình bóng người mẹ.

Ông nhớ một mái nhà bình dị. Nhớ bữa cơm có đủ người. Nhớ cái cảm giác được ngồi bên gia đình trong những ngày đầu năm. Những điều khi còn ở quê tưởng như quá đỗi bình thường, đến khi xa nhà mới thấy quý giá vô cùng.

Một người lính nói đùa: “Năm nay ăn Tết ở đây, sang năm nhất định về nhà.”

Mọi người cùng cười.

Không ai biết sang năm mình sẽ ở đâu. Không ai biết chiến tranh còn kéo dài bao lâu. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, họ vẫn nói với nhau những điều vui nhất. Bởi người lính cũng cần một chút hy vọng để đi qua những ngày tháng gian khổ.

Bữa cơm Tết được dọn ra.

Không có nhiều món. Không có những thứ mà một gia đình quê nhà thường chuẩn bị cho ngày đầu năm. Nhưng có những đôi đũa chuyền tay, những câu chuyện nối tiếp nhau và những tiếng cười cố gắng át đi nỗi nhớ. Người lính nâng bát cơm lên, nhìn những người đồng đội ngồi bên cạnh và chợt hiểu rằng, trong hoàn cảnh ấy, họ chính là gia đình của nhau.

Một cái Tết xa nhà, nhưng không cô độc.

Rồi thời khắc giao thừa cũng đến gần.

Mọi người bắt đầu ngồi sát lại. Có người nhìn lên bầu trời. Có người nhắc đến quê nhà. Có người lặng lẽ nghĩ về người thân. Trong giây phút ấy, mỗi người có thể đang ở một nơi khác trong tâm trí – nơi có mái nhà của mình, có mẹ, có cha, có vợ con hoặc những người thân đang chờ đợi.

Bùi Duy Tiết cũng hướng lòng mình về Minh Sơn.

Ông có thể hình dung quê nhà lúc ấy đang đón năm mới. Có những căn nhà sáng đèn. Có những gia đình quây quần bên nhau. Có những người mẹ vẫn ngóng con. Và ở một nơi rất xa, những người con của quê hương cũng đang hướng về quê nhà.

Nhưng chiến trường không cho người lính quá nhiều thời gian để sống với những cảm xúc riêng.

Khi giao thừa vừa đến, mệnh lệnh được truyền xuống.

Đơn vị có nhiệm vụ.

Không ai hỏi thêm. Không ai than phiền. Bữa cơm Tết còn chưa kịp kết thúc, những người lính đã nhanh chóng thu xếp quân tư trang. Những thứ vừa tạo nên một chút không khí Tết được để lại phía sau. Những câu chuyện đang dang dở cũng phải dừng lại.

Chỉ trong một khoảnh khắc, không khí của ngày đầu năm biến thành không khí lên đường.

Bùi Duy Tiết khoác ba lô lên vai.

Có lẽ trong giây phút ấy, ông cũng muốn được ngồi thêm một chút. Muốn nghe thêm câu chuyện của đồng đội. Muốn nói thêm vài câu về quê nhà. Muốn có một phút bình yên thật sự để nhớ mẹ, nhớ gia đình.

Nhưng người lính không thể lựa chọn thời điểm của nhiệm vụ.

Họ đứng dậy và đi.

Giao thừa vừa đến, những người lính lại lên đường. Không tiếng pháo. Không tiếng chúc tụng. Chỉ có tiếng bước chân hòa vào màn đêm và những mệnh lệnh ngắn gọn giữa chiến trường.

Có lẽ đó là một trong những hình ảnh buồn nhất của tuổi trẻ thời chiến: người ta vừa kịp gọi tên mùa xuân thì đã phải tiếp tục hành quân.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, Bùi Duy Tiết trở về với cuộc sống đời thường. Những cái Tết sau này có thể đã đủ đầy hơn. Có mâm cơm gia đình, có tiếng trẻ nhỏ, có những lời chúc đầu năm và có sự bình yên mà thế hệ sau coi là điều tự nhiên.

Nhưng mỗi khi Tết đến, ký ức về cái Tết năm xưa có lẽ vẫn trở lại.

Ông nhớ những người đồng đội từng ngồi bên mình trong bữa cơm đơn sơ. Nhớ những cành cây được hái vội để tạo không khí mùa xuân. Nhớ những câu chuyện quê nhà. Nhớ khoảnh khắc giao thừa chưa kịp trọn vẹn thì mệnh lệnh lên đường vang lên.

Và ông nhớ rằng, ngày ấy, những người lính trẻ đã không có một mùa xuân thật sự cho riêng mình.

Họ gửi mùa xuân của tuổi hai mươi, tuổi ba mươi vào chiến trường. Họ gửi những bữa cơm sum họp, những đêm giao thừa bên gia đình và những ngày Tết bình yên cho quê hương. Để rồi nhiều năm sau, khi đất nước hòa bình, những mùa xuân ấy trở lại trên từng mái nhà, từng con đường, trong tiếng cười của những đứa trẻ được lớn lên mà không biết chiến tranh là gì.

Có những người lính đã trở về như Bùi Duy Tiết. Cũng có những người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, không bao giờ được đón thêm một cái Tết nào nữa. Nhưng tất cả họ đều có chung một điều: đã từng dành những mùa xuân đẹp nhất của cuộc đời mình cho Tổ quốc.

Vì thế, mỗi khi Tết đến, bên cạnh niềm vui đoàn tụ, chúng ta càng phải biết trân trọng giá trị của hòa bình. Bởi để có một mùa xuân có tiếng trẻ con cười, có bữa cơm gia đình và có những người thân ngồi bên nhau, đã có cả một thế hệ người lính phải đi qua những mùa xuân không có tiếng pháo, những đêm giao thừa giữa chiến trường và những bữa cơm Tết vội vàng.

Bùi Duy Tiết và những người đồng đội năm ấy đã đi qua một mùa xuân như thế.

Một mùa xuân không có gia đình bên cạnh. Không có bánh chưng đầy đủ. Không có tiếng pháo giao thừa. Chỉ có một bữa cơm đơn sơ, một vài cành cây làm dấu hiệu mùa xuân và những người lính ngồi cạnh nhau giữa chiến trường.

Rồi khi giao thừa vừa đến, họ lại khoác ba lô lên vai và bước đi.

Bởi có những mùa xuân tuổi trẻ đã gửi lại chiến trường, để hôm nay quê hương được đón những mùa xuân bình yên.