BỨC ẢNH ANH THỨC GẶP LẠI MẸ
Đó là bức ảnh nổi tiếng của nhà nhiếp ảnh Lâm Hồng Long. Hai nhân vật trong bức ảnh đều là người Bến Tre. Với giá trị nhân văn cao cả, bức ảnh vừa ra đời đã nhanh chóng được truyền đi làm lay động hàng triệu con tim.
Người con trong ảnh là anh Lê Văn Thức, sinh năm 1941. Anh đỗ tú tài I và gia nhập lực lượng vũ trang cách mạng Khu 8 (Tiểu đoàn 514). Anh được kết nạp Đảng và dự khóa huấn luyện của quân giải phóng đào tạo về công tác điệp báo để chuẩn bị hoạt động trong hàng ngũ địch. Năm 1967, anh tốt nghiệp Trường Sĩ quan Thủ Đức của địch. Chính quyền Sài Gòn cử anh đi dự khóa tình báo chiến lược ở Malaysia. Ra trường với lon thiếu úy, anh được đưa về căn cứ quân sự Bình Đức (Mỹ Tho) với vai trò sĩ quan huấn luyện.
Bình Đức là căn cứ quân sự địch ở Vùng IV chiến thuật khá nguy hiểm, nổi tiếng với các hoạt động đánh phá cách mạng như pháo bầy Bình Đức và các cuộc hành quân đốt phá. Do vậy, Khu 8 có kế hoạch phải tiêu diệt và anh Thức được giao nhiệm vụ vẽ bản đồ nơi đây cung cấp cho quân giải phóng. Việc chẳng may bị lộ, anh Thức bị địch bắt và ghép tội tử hình. Chúng đày anh ra Côn Đảo, giam trong khu biệt giam tử tù. Tuy nhiên, chúng chưa vội xử tử anh.
Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, bọn cai ngục kéo nhau bỏ trốn. Các anh được giải thoát khỏi "địa ngục trần gian". Những ngày sau đó có chuyến tàu đưa các anh về Vũng Tàu.
Người mẹ trong ảnh là bà Trần Thị Bính (sinh năm 1908), người xã Tam Phước, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre.
Những ngày đất nước còn đang sục sôi bom đạn, ở nhà bà luôn trông ngóng tin con. Bà rất giận vì nghe con đã theo cách mạng lại gia nhập lính Việt Nam Cộng hòa. Sau bà mới biết con mình không theo giặc. Nhưng bà đau đớn biết rằng con mình lãnh án tử hình đang bị giam ở Côn Đảo.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, được biết có chuyến tàu đưa tù nhân Côn Đảo về Vũng Tàu, bà đã đến tìm con với tâm trạng không chắc con mình có còn sống. Bà xin với người phụ trách quản lý trại ở Vũng Tàu cho gặp con. Không ngờ trong những người tù đang tới lui lúc ấy, anh Thức xuất hiện. Hai mẹ con nhận ra nhau và ôm chầm trong niềm hạnh phúc vô hạn. Hai mẹ con cứ tưởng không bao giờ được gặp nhau nữa, phút gặp mặt vô cùng thiêng liêng, xúc động.
Lúc này, nghệ sĩ nhiếp ảnh Lâm Hồng Long đang có mặt tác nghiệp trên thực địa. Ông nghe văng vẳng tiếng kêu xé ruột của bà Bích và trông thấy cảnh ấy. Là một nghệ sĩ tài năng, ông đã kịp nâng máy, bắt lấy khoảnh khắc tuyệt đẹp này. Thế là một kiệt tác nhiếp ảnh đã ra đời. Ông đặt tên là “Mẹ con người tử tù Côn Đảo". Và cũng giống như nhiều tác phẩm nghệ thuật xuất sắc khác, bức ảnh được bạn đọc đặt cho rất nhiều cái tên như "Ngày hội ngộ", "Mẹ con ngày gặp mặt”, “Mẹ con gặp nhau ngày giải phóng", v.v…
Về sau, anh Thức được khôi phục lại đảng tịch. Anh công tác ở Mỹ Tho rồi chuyển về huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre và nghỉ hưu ở quê nhà.
Còn nghệ sĩ Lâm Hồng Long sinh năm 1926 tại làng Phước Lộc (nay là xã Phước Lộc, thị trấn La Gi, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận). Ông từng theo học nghề ảnh tại Phan Thiết. Năm 1945, ông tham gia khởi nghĩa cướp chính quyền tại Phan Thiết. Sau đó, ông theo kháng chiến, tập kết ra Bắc năm 1954. Ông là phóng viên của Thông tấn xã Việt Nam. Ông nghỉ hưu năm 1981, cư ngụ ở Quận 5, TP. Hồ Chí Minh. Bức ảnh "Ngày hội ngộ" của ông được Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế tặng thưởng bằng danh dự và được sử dụng trên nhiều sách báo trong và ngoài nước. Ông được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.
Năm 1997, Lâm Hồng Long bị bệnh và điều trị ở Bệnh viện Thống Nhất. Anh Thức đã đến thăm ông với tình cảm trân trọng, quý mến. Nhà nhiếp ảnh đã qua đời trong năm này.
