Bức ảnh bên dòng sông
Năm 1973, ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, chiến sự của Chiến tranh Việt Nam vẫn còn rất căng thẳng. Một nhiếp ảnh gia chiến trường tên Dũng theo chân người dân sơ tán khỏi vùng giao tranh.
Trong lúc nghỉ bên bờ sông, ông nhìn thấy một người mẹ trẻ đang ngồi ôm con. Đứa bé ngủ say trên vai mẹ, còn người phụ nữ thì nhìn xa xăm về phía ngôi làng đang cháy ở bên kia sông.
Dũng giơ máy ảnh lên chụp.
Ngay lúc ấy, người mẹ hỏi nhỏ:
“Liệu sau này nó có được sống trong hòa bình không anh?”
Dũng không biết trả lời thế nào.
Ít phút sau, đoàn người tiếp tục lên xuồng rời đi. Trước khi đi, người mẹ nhờ ông giữ giúp một tấm ảnh gia đình đã cũ vì sợ nước làm hỏng. Bà nói nếu mình có mệnh hệ gì thì mong sau này con trai sẽ biết mặt cha.
Nhiều năm sau chiến tranh kết thúc, Dũng vẫn giữ tấm ảnh ấy trong túi tài liệu cũ. Ông luôn day dứt vì không biết hai mẹ con đã ra sao.
Rồi một ngày đầu những năm 1990, trong một buổi triển lãm ảnh về chiến tranh, có một người đàn ông trẻ đứng rất lâu trước bức ảnh người mẹ bên dòng sông.
Anh hỏi Dũng:
“Người trong ảnh… có phải mẹ tôi không?”
Người thanh niên kể rằng mẹ anh đã mất khi anh còn nhỏ. Trước lúc qua đời, bà luôn nhắc về một nhiếp ảnh gia đã giữ hộ tấm ảnh gia đình trong ngày chạy loạn.
Dũng lặng người. Ông mở chiếc túi cũ đã sờn mép, lấy ra bức ảnh được bọc cẩn thận suốt gần 20 năm.
Người thanh niên bật khóc khi nhìn thấy khuôn mặt cha mình lần đầu tiên.
Đối với nhiều nhân chứng của Chiến tranh Việt Nam, chiến tranh không chỉ hiện lên qua những trận đánh, mà còn qua những cuộc chia ly, những kỷ vật nhỏ bé và những lời hứa được giữ suốt cả cuộc đời.
