Bức ảnh chưa kịp gửi

Những ngày đầu năm 1974, tại một đơn vị thông tin trên tuyến đường Trường Sơn, không khí chuẩn bị cho chiến dịch mới diễn ra khẩn trương. Những người lính trẻ ngày đêm kéo dây thông tin, bảo đảm mệnh lệnh từ sở chỉ huy được truyền đi nhanh chóng và chính xác.

Trong đơn vị có chiến sĩ trẻ Hoàng Văn Sơn, quê ở một vùng quê ven sông Hồng. Sơn nổi tiếng là người vui tính, hay kể chuyện và luôn mang theo trong ba lô một chiếc máy ảnh cũ do người anh trai để lại trước khi lên đường nhập ngũ. Mỗi khi đơn vị hoàn thành nhiệm vụ hoặc có phút nghỉ hiếm hoi, Sơn lại xin phép chụp vài tấm ảnh để lưu giữ kỷ niệm.

Anh thường nói với đồng đội:

– Sau này hòa bình, nhìn lại những tấm ảnh này, chúng ta sẽ nhớ rằng mình đã từng có một tuổi trẻ thật đẹp.

Một buổi chiều cuối tháng Ba, sau khi hoàn thành việc nối lại đường dây thông tin bị bom cắt đứt, cả tổ tranh thủ chụp chung một bức ảnh bên gốc cây bằng lăng đang nở hoa tím giữa rừng.

Trong ảnh, ai cũng cười rất tươi. Bộ quân phục còn lấm bùn đất, khuôn mặt rám nắng vì những ngày hành quân, nhưng ánh mắt đều ánh lên niềm tin vào ngày chiến thắng.

Sơn cẩn thận cất cuộn phim vào túi áo. Anh dự định khi có dịp ra hậu cứ sẽ tráng ảnh rồi gửi mỗi người một tấm làm kỷ niệm.

Nhưng chiến trường không chờ ai.

Ít ngày sau, đơn vị nhận lệnh khẩn cấp bảo đảm thông tin cho một mũi tiến công. Trong lúc kiểm tra đường dây giữa đêm, một loạt bom bất ngờ trút xuống khu vực.

Sơn cùng đồng đội nhanh chóng lao ra sửa chữa tuyến dây bị đứt. Khi mọi người vừa khôi phục xong liên lạc thì một quả bom nổ gần đó. Sơn bị sức ép hất văng xuống giao thông hào.

Đồng đội lập tức đưa anh về quân y, nhưng vết thương quá nặng.

Trước lúc nhắm mắt, Sơn chỉ kịp nắm tay người bạn thân rồi dặn:

– Trong ba lô... có cuộn phim... nhớ gửi về cho mọi người...

Đó là lời nhắn cuối cùng của anh.

Sau ngày đất nước thống nhất, người đồng đội năm xưa trở lại đơn vị cũ. Anh mang theo cuộn phim đã được gìn giữ suốt nhiều năm.

Khi những tấm ảnh đầu tiên được rửa ra, tất cả đều lặng người.

Trong bức ảnh chụp dưới gốc bằng lăng, những chàng trai tuổi đôi mươi đang khoác vai nhau cười rạng rỡ. Nhiều người trong số họ đã không kịp trở về.

Tấm ảnh được nhân thành nhiều bản, gửi đến gia đình từng người.

Mẹ của Sơn nâng niu bức ảnh, khẽ vuốt lên gương mặt con trai rồi nghẹn ngào:

– Hóa ra trước lúc đi xa, con vẫn cười tươi như thế...

Nhiều gia đình khác cũng lần đầu tiên được nhìn thấy hình ảnh người thân trong những năm tháng chiến tranh. Có người đặt bức ảnh lên bàn thờ. Có người ép vào cuốn sổ gia đình như một báu vật.

Đúng vào mùa hoa bằng lăng năm ấy, các cựu chiến binh của đơn vị hẹn gặp nhau dưới gốc cây cũ. Cây bằng lăng đã lớn hơn nhiều, tỏa bóng mát khắp khoảng rừng năm xưa.

Họ mang theo bức ảnh đã ngả màu thời gian.

Đứng trước gốc cây, mọi người lặng lẽ dành một phút mặc niệm cho những đồng đội đã mãi mãi ở lại với tuổi hai mươi.

Một người chậm rãi nói:

– Sơn chưa kịp gửi bức ảnh này, nhưng chính nó đã đưa chúng ta gặp lại nhau sau bao năm xa cách.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng bức ảnh ấy vẫn được lưu giữ trong phòng truyền thống của đơn vị. Không chỉ ghi lại gương mặt của những người lính trẻ, nó còn lưu giữ cả một thời tuổi xuân đầy lý tưởng, lòng dũng cảm và tình đồng đội son sắt.

Mỗi lần nhìn vào bức ảnh, thế hệ trẻ hôm nay đều cảm nhận được rằng hòa bình không phải là điều tự nhiên có được. Đó là thành quả của biết bao con người đã gửi lại tuổi trẻ nơi chiến trường, để đổi lấy những nụ cười bình yên cho các thế hệ mai sau.

Bức ảnh chưa kịp gửi năm nào cuối cùng đã đến được với những người cần nhận. Và hơn nửa thế kỷ sau, nó vẫn tiếp tục gửi đi một thông điệp giản dị nhưng thiêng liêng: hãy sống xứng đáng với những hy sinh của cha anh, gìn giữ hòa bình và viết tiếp những trang đẹp của đất nước bằng chính trí tuệ, khát vọng và trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay.