“Bức Ảnh Chưa Kịp Rửa”

Năm 1973, chiến trường miền Đông Nam Bộ vẫn còn rất nóng. Các cuộc hành quân, càn quét diễn ra liên tục, rừng cây bị bom đạn xé nát, đường rừng luôn trong tình trạng nguy hiểm.

Phan Văn Khải khi ấy ba mươi tuổi, là phóng viên chiến trường, mang theo chiếc máy ảnh cũ, nhiệm vụ của ông là ghi lại hình ảnh đời sống và chiến đấu của bộ đội.

Một lần, ông theo một đơn vị nhỏ bám trụ trong khu rừng sát căn cứ địch. Suốt nhiều ngày liền, họ phải di chuyển liên tục để tránh bị phát hiện.

Trong một trận càn bất ngờ, cả đơn vị bị pháo kích dữ dội. Khói lửa mù mịt, cây rừng gãy đổ khắp nơi.

Giữa hỗn loạn, ông Khải nhìn thấy một chiến sĩ trẻ đang cõng đồng đội bị thương chạy qua một khoảng trống trống trải giữa hai loạt bom.

Khoảnh khắc ấy diễn ra rất nhanh, nhưng ông kịp giơ máy ảnh lên bấm một tấm.

Đó là hình ảnh người lính gầy gò, áo ướt sũng, lưng cõng đồng đội, phía sau là khói bom cuộn lên như bức tường lửa.

Ngay sau đó, đơn vị phải rút lui gấp. Ông Khải bị mất liên lạc với trung đoàn và buộc phải chôn cuốn phim xuống đất để tránh bị phát hiện khi địch lùng sục.

Nhiều tháng sau, khi quay lại khu vực cũ, ông không thể tìm lại được cuốn phim đó nữa.

Tấm ảnh duy nhất ông nhớ rõ nhất cũng không bao giờ được rửa ra.

Sau chiến tranh, ông Khải từng nhiều lần cố gắng vẽ lại khoảnh khắc ấy hoặc kể lại cho đồng nghiệp, nhưng ông nói không gì có thể thay thế được hình ảnh thực sự đã từng tồn tại trong khoảnh khắc sinh tử ấy.

Ông thường trầm ngâm:

“Có những bức ảnh không nằm trong album, nhưng lại nằm suốt đời trong ký ức.”

Với ông, điều đáng giá nhất không phải là tấm ảnh đã mất, mà là con người trong khoảnh khắc ấy — những người lính đã sống và chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.