BỨC ẢNH CHỤP VỘI TRƯỚC GIỜ HÀNH QUÂN

Người viết nhận ra rằng với những người cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh, có những kỷ vật nhỏ bé nhưng lại được giữ gìn như báu vật suốt cả cuộc đời. Đối với bác Lê Văn Hòa, đó là một bức ảnh cũ đã úa màu theo năm tháng. Bác cẩn thận mở chiếc hộp gỗ nhỏ đặt trên bàn rồi nhẹ nhàng lấy ra tấm ảnh đã sờn góc. “Đây là ảnh chụp trước một lần hành quân,” bác nói chậm rãi. Trong bức ảnh đen trắng nhỏ là hình ảnh mấy người lính trẻ đứng cạnh nhau trên sườn núi đá. Quần áo ai cũng bạc màu, gương mặt gầy nhưng ánh mắt đầy quyết tâm. “Ngày ấy làm gì có nhiều ảnh như bây giờ,” bác cười hiền. Người viết cầm tấm ảnh cũ mà cảm nhận được hơi thở của cả một thời tuổi trẻ đầy gian khổ nhưng rất đỗi tự hào. Bác kể rằng bức ảnh được chụp vào mùa hè năm 1983 tại một điểm cao thuộc tỉnh Hà Giang. “Hôm đó đơn vị chuẩn bị đi làm nhiệm vụ dài ngày,” bác nhớ lại. Một chiến sĩ trong đơn vị có chiếc máy ảnh cũ được gia đình gửi lên nên mọi người tranh thủ chụp chung với nhau vài tấm làm kỷ niệm. “Ai cũng muốn có chút gì để nhớ,” bác kể. Người viết hình dung những người lính trẻ đứng sát cạnh nhau giữa núi đá biên cương, phía sau là mây mù phủ kín những dãy núi cao. Trong tấm ảnh ấy có người sau này xuất ngũ trở về quê. Có người tiếp tục ở lại quân đội. Và cũng có người mãi mãi không còn trở về nữa. “Mỗi lần nhìn ảnh tôi lại nhớ anh em,” bác xúc động nói. Bác kể rằng thời gian ấy tình hình biên giới phía Bắc còn nhiều căng thẳng. Đơn vị thường xuyên phải hành quân và trực chiến trên các điểm cao hiểm trở. “Cuộc sống thiếu thốn đủ thứ,” bác nhớ lại. Nước sinh hoạt phải gùi từ chân núi lên. Gạo và quân nhu nhiều lúc vận chuyển rất khó khăn. “Có hôm ăn cơm độn ngô suốt mấy ngày,” bác cười. Nhưng dù gian khổ thế nào, tinh thần của những người lính trẻ vẫn luôn lạc quan. “Tối đến anh em vẫn ngồi kể chuyện cười với nhau,” bác kể. Người viết cảm nhận rõ vẻ đẹp bình dị của thế hệ người lính năm ấy. Giữa chiến tranh và thiếu thốn, họ vẫn giữ được sự hồn nhiên và niềm tin vào ngày mai. Bác Hòa nhớ nhất là người đồng đội đứng cạnh bác trong tấm ảnh tên Thành, quê ở Nam Định. “Cậu ấy vui tính lắm,” bác kể. Trong đơn vị, Thành luôn là người khiến mọi người bật cười sau những ngày trực chiến căng thẳng. “Có hôm rét run vẫn cố kể chuyện cho anh em vui,” bác cười hiền. Những đêm đứng gác giữa núi cao lạnh buốt, Thành thường mang theo chiếc harmonica nhỏ rồi tranh thủ thổi vài bản nhạc quê hương. “Nghe tiếng nhạc là đỡ nhớ nhà hơn,” bác kể. Người viết hình dung giữa núi rừng biên giới lạnh lẽo, tiếng harmonica vang lên như sưởi ấm tâm hồn những người lính trẻ. Sau khi chụp bức ảnh hôm ấy, đơn vị bác nhận nhiệm vụ hành quân lên một điểm cao xa hơn để tăng cường bảo vệ khu vực biên giới. “Đường đi toàn đá tai mèo,” bác nhớ lại. Đoàn quân phải đi bộ nhiều giờ liền trong điều kiện nắng nóng ban ngày và lạnh buốt ban đêm. “Vai ai cũng hằn vết dây ba lô,” bác kể. Người viết cảm nhận được sự khắc nghiệt của những tháng ngày “Thời hoa lửa” nơi biên cương phía Bắc. Trong chuyến hành quân ấy, đơn vị gặp nhiều khó khăn do thời tiết thay đổi thất thường. “Ban ngày nắng gắt, tối lại lạnh buốt,” bác nói. Có chiến sĩ bị sốt nhưng vẫn cố bám đơn vị vì không muốn làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chung. “Ngày ấy ai cũng có tinh thần trách nhiệm cao,” bác xúc động kể. Một thời gian sau, trong một lần làm nhiệm vụ, người đồng đội tên Thành đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. “Khi nhận tin, tôi lặng người đi,” bác nghẹn giọng. Người viết nhìn ánh mắt chùng xuống của bác mà cảm nhận rõ nỗi đau vẫn còn nguyên vẹn sau nhiều năm. “Tôi giữ tấm ảnh này cũng vì nhớ cậu ấy,” bác nói nhỏ. Đối với bác, bức ảnh không chỉ là kỷ vật của tuổi trẻ mà còn là ký ức về những người đồng đội đã cùng nhau đi qua chiến tranh. Nhiều năm sau ngày xuất ngũ, bác vẫn cẩn thận giữ gìn tấm ảnh ấy trong chiếc hộp gỗ nhỏ. “Có lúc ảnh mờ quá tôi sợ mất hình,” bác cười buồn. Mỗi lần họp mặt đồng đội hay đến ngày thương binh liệt sĩ, bác lại lấy tấm ảnh ra nhìn thật lâu. “Tôi nhớ từng gương mặt trong đó,” bác kể. Người viết hiểu rằng chiến tranh tuy đã lùi xa nhưng tình đồng đội của những năm tháng ấy vẫn luôn sống mãi trong trái tim người lính già. Chiều xuống trên quê biển Hoằng Tiến, tiếng sóng vẫn đều đều vọng lại từ xa. Người cựu chiến binh ngồi lặng bên bức ảnh cũ, ánh mắt như đang nhìn về những năm tháng tuổi trẻ đầy gian lao nhưng rất đỗi tự hào. Cuối câu chuyện, bác Lê Văn Hòa chậm rãi nói: “Chiến tranh lấy đi nhiều thứ, nhưng tình đồng đội thì còn mãi. Những người đã đi xa vẫn luôn sống trong ký ức của chúng tôi.”