Bức Ảnh Chụp Vội Và Bài Học Về Tự Do Của Tuổi Trẻ
Kỷ niệm trong một đợt tác nghiệp tại căn cứ ATK Việt Bắc, ghi lại sự quan tâm tinh tế, tư tưởng cởi mở và bài học sâu sắc của Bác Hồ dành cho văn nghệ sĩ, trí thức trẻ giữa thời hoa lửa.
rong thời kỳ kháng chiến chống Pháp gay go, đồng chí Vũ Năng An được giao nhiệm vụ đi theo ghi hình và chụp ảnh các hoạt động của Bác Hồ với Bộ Tổng Tư lệnh. Khi ấy, máy ảnh và phim chụp là những tài sản vô cùng hiếm hoi, đắt giá, phải chắt chiu từng kiểu ảnh một.
Một lần, tại một khoảng sân nhỏ trước lán làm việc ở Việt Bắc, Bác Hồ đang tiếp và trò chuyện thân mật với một số cán bộ, chiến sĩ vừa từ vùng địch hậu trở ra. Không khí buổi gặp gỡ rất đỗi tự nhiên, ấm cúng. Nhiếp ảnh gia Vũ Năng An loay hoay cầm chiếc máy ảnh cũ, cố gắng chọn góc chụp sao cho Bác Hồ ngồi thật nghiêm trang, uy nghi đúng phong thái của một vị Chủ tịch nước.
Thấy đồng chí An cứ đi qua đi lại, căn chỉnh máy mãi mà chưa bấm bấm cạch, Bác Hồ mỉm cười quay sang hỏi hóm hỉnh:
"Chú An này, chú làm gì mà loay hoay mãi thế? Bác ngồi thế này chưa đủ 'đẹp' để chú chụp à?"
Đồng chí Vũ Năng An lúng túng, gãi đầu thưa thật:
"Thưa Bác, cháu muốn chọn một góc chụp thật đẹp, thật trang nghiêm để Bác trông uy nghi nhất ạ!"
Bác Hồ vẫy tay gọi đồng chí An lại gần, chỉ vào các chiến sĩ trẻ đang ngồi xung quanh mình rồi thong thả bảo:
*"Bác với các chú ở đây là đồng chí, là anh em cùng gánh vác việc nước. Sự kính trọng và tình cảm nằm ở trong lòng, chứ không phải ở cái dáng ngồi nghiêm nghị hay vẻ ngoài uy nghiêm.
Chú chụp ảnh là chụp lại cái hồn của cuộc kháng chiến, cái chân thật của đời sống chiến khu. Đừng gò ép Bác hay các chú ấy vào những tư thế cứng nhắc. Cứ để mọi người tự nhiên, thoải mái nhất. Cái gì tự nhiên, chân thật thì mới sống lâu trong lòng nhân dân được chú ạ!"*
Nghe lời Bác dạy, đồng chí Vũ Năng An như bừng tỉnh. Ông lui ra xa, không còn gò ép Bác Hồ phải tạo dáng hay ngồi theo khuôn mẫu nữa. Ông bắt đầu canh những khoảnh khắc Bác Hồ mỉm cười tự nhiên khi lắng nghe chiến sĩ báo cáo, hay lúc Bác ân cần bắt tay từng người.
Những bức ảnh ra đời sau đó – chân thực, sống động và tràn đầy hơi thở ấm áp của tình đồng chí giữa lòng chiến khu – đã trở thành những tác phẩm nhiếp ảnh đi cùng năm tháng của lịch sử dân tộc.
