Bức ảnh còn lại của một tiểu đội

Năm tháng có thể làm phai màu một tấm ảnh, nhưng không thể xóa đi những gương mặt trong ký ức của người lính.

Tô Lạc, nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội Trinh sát, Đại đội 114, Đại đoàn 312, từng chiến đấu tại Điện Biên Phủ. Trong những kỷ vật ông gìn giữ có những bức ảnh chụp cùng đồng đội. Một trong số đó được chụp vào ngày 13/3/1954, đúng thời điểm quân ta bắt đầu trận đánh Him Lam – trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày ấy, những người lính đứng cạnh nhau trong tấm ảnh đều còn rất trẻ. Họ có thể chưa biết rằng chỉ ít lâu sau, chiến trường sẽ khiến những người trong bức ảnh không còn có cơ hội đứng cạnh nhau lần nữa.

Nhiều năm trôi qua, tấm ảnh vẫn ở lại.

Với người ngoài, đó chỉ là một bức ảnh cũ. Nhưng với Tô Lạc, mỗi gương mặt trong ảnh là một người đồng đội, một phần của tuổi trẻ và một đoạn đời đã đi qua chiến tranh.

Ông từng nhắc đến những người đồng đội như Hồ Ngọc Đào, quê Nghệ An, cùng những kỷ niệm rất đời thường của người lính Điện Biên. Những câu chuyện ấy khiến chiến tranh không còn chỉ là những trận đánh được ghi trong sách sử, mà trở thành câu chuyện về những con người cụ thể đã từng sống, từng chiến đấu và từng có những ngày tháng tuổi trẻ bên nhau.

Có những người đã trở về và có những người ở lại với chiến trường. Nhưng trong ký ức của người còn sống, họ chưa bao giờ biến mất. Họ vẫn đứng đó, trong một tấm ảnh đã bạc màu, bên cạnh người đồng đội năm xưa.

Có lẽ đó là ý nghĩa sâu sắc nhất của những kỷ vật chiến tranh.

Một tấm ảnh không thể đưa người đã khuất trở về, nhưng có thể giữ lại gương mặt của họ để những thế hệ sau vẫn biết rằng: đã từng có những con người như thế sống, chiến đấu và dành tuổi trẻ của mình cho đất nước.