Bức ảnh còn lại trong balô người lính

Chiến tranh lấy đi rất nhiều thứ của con người: tuổi trẻ, gia đình, những giấc mơ bình dị và cả những cuộc gặp gỡ chưa kịp nói lời từ biệt. Nhưng giữa bom đạn khốc liệt, người lính vẫn luôn mang theo bên mình một điều gì đó để nhớ về quê hương – có người giữ một chiếc khăn tay, một lá thư cũ, còn có người giữ mãi một bức ảnh nhỏ đã bạc màu theo năm tháng.

Năm ấy, tôi cùng đơn vị chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị – nơi được xem là “túi bom” ác liệt nhất miền Trung. Trong tiểu đội của tôi có một người lính tên Thành. Anh ít nói, sống khép kín nhưng chiến đấu vô cùng gan dạ.

Điều khiến chúng tôi chú ý nhất là lúc nào Thành cũng cẩn thận giữ một bức ảnh nhỏ trong ba lô.

Bức ảnh ấy đã cũ, mép giấy sờn và ngả vàng vì mưa nắng chiến trường. Trong ảnh là một người phụ nữ trẻ đang bế một đứa bé khoảng hai tuổi.

Có lần trong giờ nghỉ hiếm hoi giữa chiến hào, tôi hỏi:

“Gia đình cậu à?”

Thành nhìn bức ảnh rất lâu rồi khẽ gật đầu.

“Vợ và con trai tôi.”

Đó là lần hiếm hoi anh nói về gia đình.

Thành nhập ngũ khi con trai còn chưa biết gọi cha. Từ ngày ra chiến trường, anh chưa từng được trở về nhà. Mọi tin tức chỉ gói gọn trong vài lá thư hiếm hoi vượt qua bom đạn.

Những ngày ở Quảng Trị vô cùng khốc liệt.

Ban ngày pháo dội liên tục, ban đêm địch mở nhiều đợt tấn công. Đất đá bị cày nát, cây cối cháy đen, chiến hào lúc nào cũng đầy bùn và khói thuốc súng.

Giữa hoàn cảnh ấy, Thành vẫn giữ bức ảnh như báu vật.

Mỗi tối, trước khi ngủ, anh đều lấy ảnh ra lau sạch rồi cẩn thận cất lại vào túi áo trong cùng.

Một lần tôi hỏi đùa:

“Cậu giữ kỹ vậy làm gì?”

Thành cười nhẹ:

“Để biết mình còn lý do phải sống.”

Câu nói ấy khiến tôi lặng người.

Một đêm cuối mùa hè, đơn vị chúng tôi nhận lệnh giữ một điểm cao rất quan trọng. Nếu mất vị trí đó, toàn tuyến phòng thủ phía sau sẽ bị uy hiếp.

Đêm ấy trời nóng hầm hập.

Không khí đặc quánh mùi khói thuốc súng.

Khoảng nửa đêm, pháo địch bắt đầu dội xuống dữ dội.

Đất rung chuyển như động đất.

Tiếng hô vang lên trong chiến hào:

“Chuẩn bị chiến đấu!”

Tất cả lập tức vào vị trí.

Thành nằm cạnh tôi, tay siết chặt khẩu súng. Trước lúc trận đánh bắt đầu, anh lấy bức ảnh ra nhìn thật nhanh rồi nhét lại vào ngực áo.

Đó là lần cuối cùng tôi thấy nụ cười của anh.

Địch tấn công dữ dội hơn chúng tôi tưởng.

Từng đợt lính tràn lên giữa ánh pháo sáng trắng lóa.

Tiếng súng, tiếng nổ hòa lẫn tiếng người gọi nhau trong hỗn loạn.

Thành chiến đấu như một người không biết sợ. Anh liên tục thay vị trí bắn để yểm trợ đồng đội.

Nhưng rồi một quả pháo rơi sát chiến hào.

Tiếng nổ lớn làm đất đá tung kín cả khu vực.

Tôi bị hất ngã xuống hố đất.

Khi cố ngẩng lên, tôi nghe tiếng ai đó gọi thất thanh:

“Có người bị thương!”

Tôi bò tới.

Thành nằm dựa vào thành chiến hào, máu thấm đỏ cả ngực áo.

Anh vẫn cố giữ khẩu súng trong tay.

Tôi run giọng:

“Cố lên! Quân y sắp tới rồi!”

Nhưng Thành chỉ khẽ lắc đầu.

Bàn tay anh chậm chạp đưa vào túi áo, lấy ra bức ảnh đã nhàu vì khói lửa.

Anh nhìn thật lâu.

Rồi đưa cho tôi.

“Nếu tôi không về… nhờ cậu mang nó về cho họ…”

Tôi siết chặt tay anh:

“Cậu sẽ về mà!”

Thành cười rất nhẹ.

Một nụ cười buồn nhưng bình thản.

“Nhớ nói với con trai tôi… cha nó không hèn nhát…”

Đó là câu cuối cùng anh nói.

Trận đánh kết thúc gần sáng.

Chúng tôi giữ được điểm cao, nhưng Thành đã mãi mãi nằm lại nơi chiến hào đầy khói lửa ấy.

Sau chiến tranh, tôi mất rất nhiều năm mới tìm được gia đình anh.

Ngày trao lại bức ảnh cũ cho người vợ năm xưa, tay tôi run lên.

Đứa bé trong ảnh giờ đã trưởng thành.

Cậu đứng lặng rất lâu khi nghe kể về cha mình.

Người mẹ ôm bức ảnh bật khóc. Còn tôi, lần đầu tiên sau bao năm chiến tranh, cũng không thể giữ được bình tĩnh.

Bức ảnh ấy cuối cùng đã trở về với gia đình người lính.

Nhưng người trong ảnh năm xưa thì không bao giờ trở lại nữa.

Cho đến tận bây giờ, mỗi lần nhớ về Quảng Trị, tôi vẫn nhớ người lính luôn giữ một bức ảnh trong ngực áo như giữ cả quê hương và gia đình giữa thời hoa lửa.