Bức Ảnh Cũ Trong Ngăn Tủ

Ở xã Sơn Lương có một ngôi nhà gỗ nhỏ nằm bên sườn đồi. Trong ngôi nhà ấy sống bà cụ Giàng Thị Hoa đã ngoài tám mươi tuổi.

Các con của bà đều đi làm xa.

Hằng ngày, bà sống một mình cùng chiếc radio cũ và khu vườn nhỏ trước nhà.

Một ngày đầu xuân, trong lúc dọn dẹp nhà cửa, bà vô tình làm rơi một chiếc hộp gỗ cũ từ trên nóc tủ xuống.

Bên trong là những bức ảnh đã ngả màu theo thời gian.

Bà cẩn thận lau từng tấm ảnh.

Có ảnh ngày cưới.

Có ảnh gia đình.

Có ảnh những mùa gặt năm xưa.

Nhưng có một bức ảnh khiến bà dừng lại rất lâu.

Đó là tấm ảnh chụp trước trường học của xã cách đây hơn bốn mươi năm.

Trong ảnh có hàng chục học sinh đứng cạnh một người đàn ông trẻ tuổi.

Đó là thầy giáo đầu tiên của bản.

Bà Hoa ngày ấy cũng là một học sinh trong bức ảnh.

Nhìn tấm ảnh cũ, ký ức ùa về.

Ngày ấy, bản còn rất nghèo.

Nhiều người không biết chữ.

Trường học chỉ là một căn nhà tre lợp lá.

Người thầy trẻ từ miền xuôi tình nguyện lên dạy học.

Thầy đến từng nhà vận động trẻ em đi học.

Có hôm trời mưa lớn, thầy vẫn lội suối đến lớp.

Có hôm học trò nghỉ học đi nương, thầy lại đến tận nơi tìm gặp.

Nhờ người thầy ấy mà nhiều trẻ em trong bản biết đọc, biết viết.

Trong đó có bà Hoa.

Nếu không có thầy, có lẽ bà đã không thể đọc được những lá thư của chồng gửi từ chiến trường năm xưa.

Cũng không thể dạy các con học chữ những ngày khó khăn.

Nghĩ đến đó, bà bỗng tự hỏi:

– Không biết bây giờ thầy còn sống không?

Ý nghĩ ấy cứ quanh quẩn trong đầu bà.

Vài ngày sau, bà mang bức ảnh đến trường học của xã.

Cô hiệu trưởng rất xúc động khi nghe câu chuyện.

Nhà trường quyết định đăng bức ảnh lên bảng tin và nhờ mọi người tìm kiếm thông tin về người thầy năm xưa.

Không ai ngờ rằng chỉ ít tuần sau, một tin vui đến.

Người thầy ấy vẫn còn sống.

Ông đã nghỉ hưu và đang sống cùng con cháu ở một tỉnh xa.

Khi biết học trò cũ ở Sơn Lương vẫn còn nhớ mình, ông vô cùng xúc động.

Mùa hè năm đó, ông quyết định trở lại thăm bản sau hơn bốn mươi năm xa cách.

Ngày ông xuất hiện trước cổng trường, rất đông người dân đã có mặt.

Nhiều người từng là học trò của ông giờ đã tóc bạc.

Họ nhận ra nhau qua những ký ức cũ.

Ông giáo già nhìn ngôi trường khang trang hôm nay rồi lặng người.

Nơi từng là lớp học tre đơn sơ giờ đã có những dãy nhà mới.

Tiếng học sinh cười nói vang khắp sân trường.

Bà Hoa bước đến, đưa cho thầy bức ảnh cũ.

Ông cầm lấy, đôi tay run run.

Rất lâu sau, ông mới nói:

– Tôi cứ nghĩ mình đã quên nhiều thứ. Nhưng hóa ra tôi chưa từng quên Sơn Lương.

Buổi gặp mặt hôm ấy kéo dài đến tận chiều.

Mọi người cùng nhau kể lại những câu chuyện cũ.

Có tiếng cười.

Có những giọt nước mắt.

Trước khi ra về, ông giáo già nhìn lũ học sinh đang vui đùa ngoài sân trường rồi nói:

– Điều hạnh phúc nhất của một người thầy không phải là được nhớ đến.

Mà là nhìn thấy học trò của mình trưởng thành và quê hương ngày một phát triển.

Chiều hôm ấy, ánh nắng vàng phủ lên sân trường.

Bức ảnh cũ được đặt trong tủ truyền thống của nhà trường.

Tấm ảnh đã cũ.

Màu sắc đã phai theo năm tháng.

Nhưng những giá trị mà nó lưu giữ vẫn còn nguyên vẹn.

Đó là lòng biết ơn.

Là sự trân trọng quá khứ.

Và là minh chứng rằng những điều tốt đẹp mà con người trao cho nhau sẽ luôn sống mãi với thời gian.