Bức ảnh cưới chưa kịp chụp

Trong chiếc rương gỗ đã sẫm màu theo năm tháng, bà Lan vẫn cất giữ một chiếc áo dài trắng chưa từng mặc.

Chiếc áo được may từ mùa xuân năm 1971.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, những đường chỉ không còn trắng tinh như ngày mới, nhưng bà vẫn gấp nó thật cẩn thận, đặt cạnh một xấp thư cũ buộc bằng sợi dây vải bạc màu. Đó là tất cả những gì còn lại của một mối tình đã dừng lại giữa những năm tháng chiến tranh.

Ngày ấy, làng quê còn nghèo nhưng yên bình. Lan và Hùng lớn lên bên nhau từ thuở chăn trâu, cắt cỏ. Họ cùng đi trên con đường làng rợp bóng tre, cùng học dưới mái trường tranh đơn sơ, cùng mơ về một mái nhà nhỏ với giàn hoa giấy trước sân.

Hùng thường nói đùa:

– Sau này cưới nhau, anh sẽ đưa em ra huyện chụp một bức ảnh cưới thật đẹp.

Lan cười, đôi má ửng hồng:

– Chỉ cần có anh là được, ảnh cưới đẹp hay không cũng chẳng quan trọng.

Nhưng trong lòng cô, lời hứa ấy đã trở thành một giấc mơ đẹp.

Rồi chiến tranh ngày một ác liệt.

Một buổi chiều cuối năm, Hùng nhận lệnh nhập ngũ.

Ngày tiễn anh lên đường, cả làng ra đầu bến sông. Không ai khóc thành tiếng, bởi ai cũng hiểu những giọt nước mắt lúc chia xa chỉ làm người ở lại thêm nặng lòng.

Hùng nắm tay Lan thật chặt.

– Chờ anh nhé! Hòa bình, mình sẽ cưới. Anh sẽ mặc bộ quân phục đẹp nhất, còn em mặc chiếc áo dài trắng. Mình nhất định phải có một bức ảnh cưới.

Lan gật đầu.

Cô không hứa bằng lời.

Chỉ lặng lẽ tháo chiếc khăn tay tự tay thêu hai chữ "Bình an" đặt vào túi áo anh.

Đó là món quà duy nhất cô có thể gửi theo người mình yêu.

Những tháng ngày sau đó, thư từ trở thành sợi dây nối hai người.

Hùng kể về những cánh rừng Trường Sơn mịt mù sương, những đêm hành quân dưới ánh trăng, những người đồng đội coi nhau như anh em ruột thịt.

Anh không kể nhiều về bom đạn.

Chỉ luôn kết thúc mỗi lá thư bằng một câu quen thuộc:

"Đợi anh về, mình đi chụp bức ảnh cưới nhé."

Lan đọc đi đọc lại những dòng chữ ấy đến thuộc lòng.

Cô may xong chiếc áo dài trắng.

Mẹ cô âm thầm chuẩn bị đôi chăn cưới.

Cha Hùng cũng sửa lại căn nhà cũ, trồng thêm một khóm hoa trước sân, chờ ngày con trai trở về.

Ai cũng tin ngày ấy sẽ đến.

Nhưng rồi...

Một buổi chiều tháng Tám.

Người đưa thư không còn mang theo lá thư quen thuộc.

Thay vào đó là tờ giấy báo tử.

Hùng đã hy sinh trong một trận chiến ác liệt, chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là tròn hai mươi bốn tuổi.

Cả làng chìm trong lặng im.

Lan không khóc.

Cô chỉ ôm chặt chiếc áo dài trắng vào lòng.

Chiếc áo chưa một lần được mặc.

Lời hẹn chưa một lần được thực hiện.

Vài tháng sau, một người đồng đội của Hùng tìm về.

Ông mang theo chiếc ba lô cũ và lá thư cuối cùng.

Lá thư đã nhàu vì theo người lính qua những cánh rừng, qua những trận mưa bom, nhưng chưa kịp gửi.

Trong thư, Hùng viết:

*"Lan thương!

Mấy hôm nữa đơn vị lại hành quân. Anh nhớ em nhiều lắm.

Anh đã hứa sẽ đưa em đi chụp ảnh cưới. Anh vẫn nhớ.

Nếu lần này trở về, việc đầu tiên anh làm là xin phép hai bên gia đình để cưới em.

Chiến tranh rồi sẽ kết thúc.

Chúng mình sẽ già đi cùng nhau.

Anh sẽ kể cho các con nghe rằng mẹ chúng đã chờ cha suốt những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ.

Nếu thư đến muộn, em đừng lo.

Anh nhất định sẽ trở về."*

Nhưng lá thư đến.

Còn người viết thì mãi mãi không.

Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, người thân khuyên Lan nên xây dựng gia đình.

Cô chỉ nhẹ nhàng lắc đầu.

Không phải vì cô không thể yêu thêm một ai.

Mà bởi trong trái tim mình, cô đã có một lời hẹn chưa kịp hoàn thành.

Mỗi dịp tháng Bảy, bà lại mang bó hoa trắng đến nghĩa trang liệt sĩ.

Đứng trước hàng bia mộ, bà khẽ mỉm cười:

– Em đến rồi đây.

Hôm nay em vẫn mặc chiếc áo dài năm ấy...

Chỉ tiếc...

Mình vẫn chưa có bức ảnh cưới.

Chiều dần buông.

Ánh nắng cuối ngày trải dài trên những hàng mộ trắng.

Tôi chợt nghĩ, chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mạng của biết bao người lính.

Chiến tranh còn cướp đi những lễ cưới chưa kịp diễn ra.

Những mái ấm chưa kịp hình thành.

Những đứa con chưa kịp cất tiếng gọi cha.

Và cả những bức ảnh cưới mãi mãi chỉ tồn tại trong lời hẹn của hai người trẻ.

Hôm nay, khi những đôi uyên ương nắm tay nhau chụp những bức ảnh cưới trong hòa bình, ít ai biết rằng có biết bao người đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường để thế hệ sau được quyền yêu, được quyền hạnh phúc và được quyền viết tiếp những câu chuyện còn dang dở.

Có những bức ảnh cưới được lưu giữ trong khung kính.

Còn có những bức ảnh cưới không bao giờ được chụp.

Nhưng chúng vẫn hiện hữu trong ký ức của người ở lại, trong những lá thư đã úa màu, trong chiếc áo dài trắng chưa từng mặc và trong lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay.

Đó là một mối tình của thời hoa lửa.

Không có ngày cưới.

Không có tấm ảnh kỷ niệm.

Nhưng đủ để sống mãi với thời gian, như một minh chứng đẹp đẽ cho tình yêu, lòng thủy chung và sự hy sinh cao cả của thế hệ đã đi qua chiến tranh.