Bức ảnh lịch sử bên tháp Po Klong Garai

Chiều ngày 16 tháng 4 năm 1975.

Sau những ngày tháng chiến đấu quyết liệt, Phan Rang đã bước sang một thời khắc đặc biệt của lịch sử. Những tiếng súng của chiến tranh dần lùi xa. Trên các tuyến đường, những lá cờ cách mạng tung bay trong gió. Người dân từ khắp các khu phố, làng quê bước ra đường trong niềm vui khó tả. Sau bao năm chờ đợi, quê hương Ninh Thuận đã thực sự bước vào những ngày đầu tiên của hòa bình.

Trong không khí ấy, có một khoảnh khắc tưởng như rất bình dị nhưng về sau lại mang trong mình giá trị đặc biệt.

Đó là khoảnh khắc một nhóm phóng viên chiến trường cùng những chiến sĩ giải phóng quân đứng bên nhau dưới chân Tháp Chàm Po Klong Garai để chụp một bức ảnh kỷ niệm.

Không có nghi thức long trọng.

Không có sân khấu.

Không có những lời phát biểu dài.

Chỉ có những người lính vừa bước ra từ chiến trường, những người phóng viên đã đi qua những năm tháng khốc liệt và một công trình kiến trúc cổ kính đứng trầm mặc giữa đất trời Ninh Thuận.

Nhưng chính sự giản dị ấy đã làm nên vẻ đẹp của bức ảnh.

Tháp Po Klong Garai từ lâu đã là một biểu tượng văn hóa của vùng đất Ninh Thuận. Những viên gạch đỏ sẫm xếp chồng lên nhau, những đường nét kiến trúc cổ kính vươn lên giữa trời xanh, mang theo dấu ấn của một nền văn hóa đã tồn tại qua bao thế hệ.

Trước mắt những người lính chiều hôm ấy là một di tích đã đứng đó qua biết bao biến động của lịch sử.

Tháp vẫn đứng.

Đất vẫn còn đó.

Núi đồi vẫn xanh.

Bầu trời vẫn rộng.

Nhưng con người và thời đại đã bước sang một trang mới.

Những người lính đứng dưới chân tháp mang trên mình dấu vết của chiến tranh. Có người quần áo còn phủ bụi đường. Có người gương mặt sạm đi vì những ngày hành quân. Có người đã trải qua những trận đánh mà chỉ vài giờ trước đó vẫn còn tiếng súng.

Vậy mà trên gương mặt họ lúc ấy lại là những nụ cười.

Những nụ cười thật trẻ.

Những nụ cười của những con người vừa đi qua một chặng đường dài và cuối cùng đã nhìn thấy đích đến.

Có lẽ trong khoảnh khắc ấy, họ chưa nghĩ rằng mình đang tạo nên một hình ảnh có giá trị đối với lịch sử.

Họ chỉ đơn giản muốn lưu lại một kỷ niệm.

Một kỷ niệm của ngày chiến thắng.

Một kỷ niệm của những người đã cùng nhau đi qua chiến tranh.

Một kỷ niệm về quê hương Ninh Thuận trong giờ phút chuyển mình.

Và người bấm máy đã ghi lại khoảnh khắc ấy.

Một tiếng máy ảnh.

Một khung hình.

Một khoảnh khắc.

Nhưng thời gian đã biến nó thành một chứng nhân.

Nhìn vào bức ảnh, điều gây ấn tượng đầu tiên có lẽ không phải là vũ khí hay quân phục.

Đó là những gương mặt.

Những gương mặt trẻ trung, rạng rỡ.

Có niềm vui.

Có sự tự hào.

Có cả nét mệt mỏi sau những ngày chiến đấu.

Nhưng trên tất cả là niềm tin.

Họ đã chiến đấu để có ngày hôm nay.

Có người đã rời quê hương từ rất lâu.

Có người đã nhiều lần đi qua những vùng đất hiểm nguy.

Có người đã chứng kiến đồng đội ngã xuống.

Có người từng nghĩ rằng ngày hòa bình có thể còn rất xa.

Thế rồi ngày ấy đến.

Không phải trong một giấc mơ.

Mà ngay trước mắt.

Phan Rang được giải phóng.

Những con đường trở lại với nhân dân.

Những tiếng súng dần im.

Và trước mặt họ là một quê hương đang mở ra một tương lai mới.

Có lẽ vì thế mà nụ cười của những người lính trong bức ảnh không đơn thuần là nụ cười của chiến thắng.

Đó còn là nụ cười của sự giải thoát.

Giải thoát khỏi những năm tháng chiến tranh.

Giải thoát khỏi những ngày phải sống trong bom đạn.

Giải thoát khỏi nỗi lo ngày mai không biết điều gì sẽ xảy đến.

Và quan trọng hơn cả, đó là nụ cười của những con người cuối cùng đã được nhìn thấy quê hương trong hòa bình.

Điều đặc biệt của bức ảnh là sự hiện diện của Tháp Po Klong Garai phía sau những người lính.

Một bên là những con người của thời đại mới.

Một bên là công trình văn hóa đã đi qua nhiều thế kỷ.

Hai hình ảnh ấy đứng cạnh nhau tạo nên một sự giao hòa đầy ý nghĩa.

Ngọn tháp cổ như một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử.

Nó đã chứng kiến bao thế hệ người dân Ninh Thuận sinh sống, lao động và gìn giữ quê hương. Nó đã đứng qua những mùa nắng gió khắc nghiệt của vùng đất miền Trung. Và trong chiều ngày 16 tháng 4 năm 1975, nó lại chứng kiến một thời khắc khác – thời khắc chiến tranh kết thúc và hòa bình bắt đầu.

Những người lính đứng dưới chân tháp không chỉ là những người chiến thắng trong một cuộc chiến.

Họ còn là những người đang tiếp nhận một quê hương.

Một quê hương có lịch sử lâu đời.

Có nhiều dân tộc cùng sinh sống.

Có những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Có biển xanh, đồng ruộng, núi rừng và những ngôi làng thân thuộc.

Chiến thắng không chỉ có nghĩa là giành lại những con đường, những khu phố hay những vị trí quân sự.

Chiến thắng còn có nghĩa là bảo vệ được quê hương, bảo vệ cuộc sống của nhân dân và mở ra cơ hội để những giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất tiếp tục được gìn giữ và phát triển.

Bởi vậy, Tháp Po Klong Garai trong bức ảnh không chỉ là phông nền.

Nó như một biểu tượng.

Một biểu tượng của chiều sâu lịch sử.

Một biểu tượng của sức sống văn hóa.

Một biểu tượng cho sự trường tồn của quê hương Ninh Thuận qua những biến động của thời gian.

Nếu chiến tranh đã để lại những vết thương trên quê hương, thì ngày hòa bình bắt đầu cũng là ngày con người bắt đầu chữa lành những vết thương ấy.

Sau ngày 16 tháng 4, cuộc sống của người dân Ninh Thuận bước vào một giai đoạn mới.

Những người lính rồi sẽ trở về.

Những gia đình sẽ tìm lại nhau.

Những ngôi nhà sẽ được sửa sang.

Những cánh đồng sẽ lại được gieo trồng.

Những con thuyền sẽ lại ra khơi.

Trẻ em sẽ lại đến trường.

Và những di tích như Tháp Po Klong Garai sẽ tiếp tục đứng đó, trở thành một phần ký ức của các thế hệ.

Bức ảnh được chụp trong ngày chiến thắng vì thế mang theo một ý nghĩa vượt xa một kỷ niệm cá nhân.

Nó ghi lại sự chuyển giao giữa hai thời đại.

Phía trước là tương lai.

Phía sau là lịch sử.

Ở giữa là những con người đã góp phần tạo nên bước ngoặt ấy.

Có lẽ sau khi bức ảnh được chụp, những người lính lại tiếp tục công việc của mình. Những phóng viên chiến trường lại lên đường ghi nhận những hình ảnh khác. Cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Nhưng khoảnh khắc ấy đã được giữ lại.

Một khung hình nhỏ bé giữ lại một ngày rất lớn.

Nhiều năm sau, khi nhìn lại bức ảnh, người ta có thể không biết hết câu chuyện của từng người đứng trong đó.

Nhưng có một điều chắc chắn có thể cảm nhận được.

Đó là sức trẻ.

Sức trẻ của một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Sức trẻ của những con người dám hy sinh tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do.

Sức trẻ của những người có thể đã trải qua những tháng ngày khắc nghiệt nhất nhưng vẫn giữ được nụ cười và niềm tin vào ngày mai.

Ngày nay, thế hệ trẻ Ninh Thuận nhìn lại hình ảnh ấy trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.

Không còn tiếng bom đạn.

Không còn những cuộc hành quân giữa đêm.

Không còn những trận chiến giành từng tấc đất.

Nhưng trách nhiệm với quê hương vẫn còn đó.

Nếu thế hệ cha anh đã dùng tuổi trẻ để giành lại hòa bình, thì thế hệ hôm nay phải dùng trí tuệ, nhiệt huyết và trách nhiệm để xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Mỗi người trẻ có thể bắt đầu từ những việc rất bình dị.

Học tập tốt hơn.

Làm việc trách nhiệm hơn.

Giữ gìn môi trường.

Bảo vệ các giá trị văn hóa.

Tìm hiểu lịch sử quê hương.

Giúp đỡ cộng đồng.

Sống có lý tưởng và biết trân trọng những gì mình đang có.

Bởi hòa bình chỉ thực sự có ý nghĩa khi thế hệ sau biết gìn giữ thành quả mà thế hệ trước đã đánh đổi bằng biết bao hy sinh.

Chiều 16 tháng 4 năm 1975, dưới chân Tháp Po Klong Garai, những người lính đã đứng cạnh nhau và nở những nụ cười rạng rỡ.

Phía sau họ là ngọn tháp cổ kính.

Phía trước họ là một quê hương vừa bước ra khỏi chiến tranh.

Bức ảnh đã giữ lại khoảnh khắc ấy.

Giữ lại tuổi trẻ của những người lính.

Giữ lại niềm vui của ngày chiến thắng.

Giữ lại hình ảnh một vùng đất đang chuyển mình từ chiến tranh sang hòa bình.

Và hơn hết, bức ảnh nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách hay những con số khô khan.

Lịch sử còn nằm trong ánh mắt của con người.

Trong nụ cười của người lính.

Trong những viên gạch cổ của ngọn tháp.

Trong những con đường đã từng nhuốm khói lửa.

Và trong sự bình yên của quê hương hôm nay.

Tháp Po Klong Garai vẫn đứng đó giữa đất trời Ninh Thuận.

Những người lính năm xưa có thể đã đi về những miền khác của cuộc đời.

Nhưng bức ảnh vẫn còn.

Như một lời nhắn gửi từ quá khứ đến hiện tại:

Hãy nhớ rằng phía sau mỗi ngày bình yên là biết bao người đã dành cả tuổi trẻ để giành lấy bình yên ấy.

Và mỗi khi nhìn lại bức ảnh lịch sử bên Tháp Po Klong Garai, chúng ta không chỉ nhìn thấy những nụ cười của ngày chiến thắng.

Chúng ta còn nhìn thấy cả một thế hệ.

Một thế hệ đã đi qua lửa đạn bằng lòng yêu nước, bằng niềm tin và bằng tuổi thanh xuân của mình.

Để hôm nay, trên vùng đất Ninh Thuận đầy nắng gió, những ngọn tháp cổ vẫn vươn lên giữa trời xanh, biển vẫn xanh ngoài khơi, những con đường vẫn rộng mở và những thế hệ trẻ có thể tự do viết tiếp câu chuyện quê hương bằng những ước mơ của thời bình.

Một bức ảnh – một khoảnh khắc – một trang sử.
Và phía sau nụ cười của những người lính năm ấy là cả một mùa xuân hòa bình của Ninh Thuận.