Bức ảnh trong túi áo

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

BỨC ẢNH TRONG TÚI ÁO

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị những ngày ấy liên tục vang lên tiếng pháo. Những đoàn quân nối nhau hành quân trong đêm, những ngôi làng nằm bên đường nhiều lần bị bom đạn cày xới. Trong một đơn vị bộ binh chiến đấu tại mặt trận có người lính trẻ Trần Văn Quang, sinh năm 1951, quê xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An.

Quang nhập ngũ năm 1970, khi vừa tròn mười chín tuổi. Trước ngày lên đường, mẹ anh không có gì quý giá để cho con, chỉ lấy từ trong chiếc rương gỗ một tấm ảnh gia đình đã cũ.

Trong ảnh có mẹ, cha và ba anh em Quang đứng trước căn nhà nhỏ.

Mẹ đưa ảnh cho con:

“Con mang theo. Khi nào nhớ nhà thì lấy ra xem.”

Quang cẩn thận đặt tấm ảnh vào túi áo.

Anh không ngờ rằng tấm ảnh ấy sẽ theo mình suốt những năm tháng chiến tranh.

Một buổi tối tháng 7 năm 1972, đơn vị Quang nhận nhiệm vụ giữ một tuyến đường quan trọng. Nếu tuyến đường bị cắt, lực lượng phía sau sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Khoảng gần nửa đêm, pháo địch bắt đầu dội xuống.

Mặt đất rung chuyển.

Quang cùng đồng đội bám chặt công sự.

Người chiến sĩ bên cạnh anh là Lê Văn Tâm, sinh năm 1950, quê xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An, cũng là người cùng quê với Quang.

Tâm hỏi nhỏ:

“Quang, cậu có nhớ nhà không?”

Quang cười:

“Nhớ chứ.”

“Sau này về quê, cậu định làm gì?”

Quang suy nghĩ một lúc:

“Về làm ruộng. Cưới vợ. Xây lại căn nhà cho mẹ.”

Tâm bật cười:

“Còn tôi thì muốn mở một quán nhỏ bên đường. Anh em mình đi qua thì cho ăn chịu.”

Hai người cười khẽ.

Không ai biết rằng đó là cuộc trò chuyện cuối cùng của họ.

Khoảng 2 giờ sáng, một đợt tấn công bất ngờ xảy ra.

Tiếng súng vang lên dồn dập.

Quang cùng đồng đội chống trả.

Một quả đạn nổ ngay sát công sự.

Tâm ngã xuống.

“Quang...”

Quang quay lại.

Tâm bị thương nặng.

Quang lao tới kéo bạn vào phía sau.

“Cố lên! Chúng ta sẽ đưa cậu về!”

Tâm lắc đầu:

“Quang... nếu tôi không về được...”

“Đừng nói!”

Tâm cố mỉm cười:

“Cậu nhớ... về quê nhé.”

Quang nắm chặt tay bạn.

“Nhất định.”

Nhưng Tâm đã không thể trở về.

Sau trận đánh, Quang ngồi bên người bạn rất lâu.

Anh lấy tấm ảnh gia đình trong túi áo ra.

Trong ánh sáng yếu ớt của ngọn đèn, anh nhìn hình ảnh cha mẹ.

Anh chợt nghĩ đến lời mẹ:

“Khi nào nhớ nhà thì lấy ra xem.”

Lần đầu tiên, Quang hiểu rằng có những người lính ra đi chỉ mong một ngày trở về, nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho họ cơ hội ấy.

Anh cất tấm ảnh vào túi áo.

Rồi đứng dậy.

Trận chiến vẫn còn tiếp diễn.

Những ngày sau đó, Quang tiếp tục chiến đấu.

Tấm ảnh gia đình vẫn nằm trong túi áo anh.

Nó đã bị nhàu, bị ướt nhiều lần, nhưng chưa bao giờ anh để mất.

Năm 1975, Quang trở về.

Ngày anh bước vào sân, mẹ anh đang ngồi bên hiên.

Bà nhìn người đàn ông trước mặt rất lâu rồi hỏi:

“Quang đấy à con?”

Anh quỳ xuống bên mẹ.

“Con về rồi, mẹ ạ.”

Mẹ ôm lấy con.

Quang lấy tấm ảnh trong túi áo ra.

Nó đã bạc màu, mép ảnh rách gần hết.

Anh đưa cho mẹ:

“Con vẫn giữ.”

Mẹ nhìn tấm ảnh rồi bật khóc.

Trong khoảnh khắc ấy, Quang nhớ đến Tâm.

Người bạn đã không thể trở về.

Nhiều năm sau, mỗi dịp tháng Bảy, Quang lại cùng gia đình đến nghĩa trang liệt sĩ.

Ông thường mang theo tấm ảnh cũ.

Có lần, một cháu nhỏ hỏi:

“Ông ơi, sao ông giữ tấm ảnh này lâu thế?”

Quang mỉm cười:

“Vì nó nhắc ông nhớ mình đã từ đâu đi, và nhắc ông nhớ những người đã không có ngày trở về.”

Ông kể cho các cháu nghe về Tâm, về những người đồng đội năm xưa, về những đêm hành quân và những trận đánh giữa chiến trường Quảng Trị.

Ông không kể mình đã lập được chiến công gì.

Ông chỉ kể về những người đã nằm lại.

Bởi với ông, đó mới là điều quan trọng nhất.

Chiều hôm ấy, Quang đứng trước một ngôi mộ liệt sĩ rất lâu.

Ông đặt tấm ảnh gia đình lên ngực, nhìn về phía những hàng cây rồi nói nhỏ:

“Tâm ơi, tôi về được rồi.”

Gió thổi qua nghĩa trang.

Không có câu trả lời.

Nhưng trong lòng người lính già, lời hứa năm nào vẫn còn nguyên vẹn.

Trần Văn Quang, người con xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An, đã trở về sau chiến tranh.

Còn người bạn của ông thì mãi mãi ở lại tuổi hai mươi.

Một tấm ảnh nhỏ đã đi qua bom đạn.

Một lời hứa đã đi qua hơn nửa thế kỷ.

Và một tình bạn đã trở thành ký ức không thể phai mờ của một thời hoa lửa.

Bởi chiến tranh có thể lấy đi tuổi trẻ của một thế hệ, nhưng không thể lấy đi tình đồng đội, tình quê hương và ký ức về những người đã hy sinh vì ngày mai hòa bình.