Bức tâm thư trên mảnh băng gạc và lời ru Kiều làm thuốc giảm đau giữa đại ngàn đất đỏ

Giữa thâm u của đại ngàn Tây Nguyên, nơi những vạt đất đỏ bazan quánh lại vì mưa rừng và bom đạn, có một mặt trận thầm lặng nhưng khốc liệt không kém bất kỳ chiến hào nào. Đó là những trạm quân y dã chiến nằm sâu dưới lòng đất. Tại đây, tập thể những y bác sĩ, những nữ hộ lý tuổi đôi mươi đã gác lại giấc mơ giảng đường, mang theo tuổi thanh xuân bước vào tuyến lửa để giành giật lại sự sống cho đồng đội.

Trong những căn hầm mờ ảo ánh đèn dù, mùi cồn y tế quyện lẫn mùi đất ẩm và khét lẹt của thuốc súng, chiến tranh hiện lên với vẻ trần trụi và đau đớn nhất. Có những thời điểm vòng vây địch siết chặt, tuyến đường tiếp tế bị cắt đứt, các trạm quân y cạn kiệt hoàn toàn thuốc men, đặc biệt là thuốc tê và thuốc mê. Những ca cưa chân, gắp mảnh đạn rợn người buộc phải diễn ra trong sự cắn răng chịu đựng đến bật máu môi của thương binh.

Chính trong tận cùng của nỗi đau thể xác ấy, di sản văn hóa của dân tộc lại cất lên như một phép màu. Tập thể những nữ y tá đã dùng chính giọng hát, lời ru của mình để làm "thuốc giảm đau" cho những người lính. Thay vì những tiếng rên xiết, dưới hầm phẫu thuật lại vang lên những vần thơ kiệt tác của Đại thi hào Nguyễn Du, ngân nga, nghẹn ngào mà trong trẻo. Những câu thơ "Phong trần mài một lưỡi gươm / Những loài giá áo túi cơm sá gì..." hay những đoạn bói Kiều mượt mà len lỏi qua từng vách đất.

Di sản của Đại thi hào lúc này không còn nằm trên những trang sách nằm ngoan trong thư viện, mà đã hóa thành dòng suối mát lành, xoa dịu đi những cơn co giật bần bật, mang hơi ấm của quê nhà ấp ôm lấy những vết thương đang rỉ máu. Tiếng ru Kiều của các chị trở thành một liều thuốc tinh thần vô giá, níu giữ nhịp đập trái tim và ý chí sinh tồn của những người lính giữa cơn thập tử nhất sinh. Nhờ sự vỗ về của văn chương, của tình đồng chí, biết bao người đã vượt qua được lưỡi hái tử thần.

Nhưng chiến tranh luôn rình rập những bi kịch nghiệt ngã. Một ngày sương giăng đặc quánh, bầy chó săn và trực thăng địch càn quét, phát hiện ra miệng hầm quân y. Đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, tập thể các y bác sĩ đã đưa ra một quyết định bi tráng: Đưa toàn bộ thương binh luồn rừng rút lui theo đường hầm bí mật, còn họ sẽ ở lại chặn hậu, thu hút hỏa lực địch.

Trước khi bước vào trận chiến cuối cùng với vài quả lựu đạn và khẩu súng AK cướp được của địch, họ đã viết vội một bức "tâm thư". Không có giấy trắng mực xanh, bức thư tuyệt mệnh ấy được viết bằng máu và thuốc đỏ trên một mẩu băng gạc y tế nhàu nát: "Chúng tôi ở lại làm lá chắn. Xin các đồng chí đưa thương binh về tuyến sau an toàn. Nếu đất nước thống nhất, hãy nhớ về những người con gái đã gửi lại thanh xuân nơi rừng thẳm".

Mẩu băng gạc ấy được nhét vội vào túi áo của người thương binh cuối cùng đang được cáng đi. Phía sau lưng họ, tiếng lựu đạn nổ vang trời. Toàn bộ tập thể trạm quân y đã vĩnh viễn nằm lại, hóa thân vào đất đỏ bazan. Bức tâm thư trên mảnh băng gạc và những lời ru Kiều vang lên trong căn hầm năm ấy mãi mãi là một khúc vĩ thanh tuyệt đẹp, khắc tạc vào lịch sử bức tượng đài bất tử về đức hy sinh và sức mạnh diệu kỳ của văn hóa Việt Nam.