Bức tâm thư trước giờ xuất quân
Trong chiến tranh, mỗi lần nhận lệnh lên đường là một lần người lính bước đến gần hơn với ranh giới giữa sự sống và cái chết. Không ai biết phía trước là chiến thắng hay hy sinh. Chính vì thế, trước nhiều chiến dịch lớn, người lính thường âm thầm chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.
Ông Hoàng Văn Vượng kể rằng, có những đêm trước giờ xuất quân, doanh trại trở nên yên tĩnh lạ thường. Không còn những câu chuyện rôm rả sau bữa cơm, cũng không còn những tiếng cười đùa như ngày thường. Mỗi người lặng lẽ ngồi ở góc võng của mình, dưới ánh đèn dầu leo lét hoặc ánh đèn pin được che kín để tránh sự phát hiện của địch.
Trong không gian tĩnh lặng ấy, nhiều người lấy giấy bút ra viết một bức tâm thư.
Đó không phải là những lá thư gửi ngay về quê nhà. Hầu hết đều được cất lại trong ba lô hoặc gửi cho đơn vị giữ hộ. Nếu người lính trở về sau chiến dịch, lá thư sẽ không bao giờ được gửi đi. Nhưng nếu họ không còn trở lại, đó sẽ là những dòng cuối cùng gửi đến cha mẹ, vợ con hay những người thân yêu.
Ông Vượng nhớ lại:
"Hôm nay là viết tâm thư để chuẩn bị đi chiến dịch..."
Câu nói giản dị ấy mở ra cả một góc khuất của đời lính mà không phải ai cũng biết.
Viết thư trong hoàn cảnh ấy không dễ. Người lính trẻ cầm bút nhưng không biết phải bắt đầu từ đâu. Viết nhiều quá thì sợ người ở nhà thêm đau lòng. Viết ít quá thì lại thấy chưa nói hết những điều còn chất chứa trong tim.
Có người chỉ vài dòng ngắn ngủi:
"Con đi làm nhiệm vụ. Nếu con không trở về, mong bố mẹ giữ gìn sức khỏe."
Có người gửi lời xin lỗi vì chưa kịp báo hiếu.
Có người dặn dò vợ cố gắng nuôi con khôn lớn.
Có người nhờ đồng đội, nếu còn sống, hãy mang lá thư ấy về tận quê nhà.
Những bức tâm thư ấy không mang màu sắc bi quan. Chúng được viết trong tâm thế bình thản của những người đã sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Người lính không viết vì sợ chết, mà viết vì muốn nếu điều không may xảy ra, gia đình sẽ biết rằng trong giây phút cuối cùng, họ vẫn luôn hướng về quê hương.
Điều đặc biệt là sau khi gấp lá thư lại, mọi người vẫn khoác ba lô lên vai và bước vào chiến dịch với tinh thần quyết tâm cao nhất. Không ai để những dòng thư làm chùn bước. Ngược lại, chính tình yêu dành cho gia đình và Tổ quốc lại trở thành động lực để họ chiến đấu mạnh mẽ hơn.
Ông Hoàng Văn Vượng kể rằng, có những đồng đội đã viết thư nhiều lần. Sau mỗi chiến dịch trở về an toàn, họ lại cười xòa, lấy lá thư cũ ra cất đi hoặc xé bỏ vì không còn cần đến nữa. Nhưng cũng có những bức thư mãi mãi không có người nhận lại.
Những lá thư ấy được đồng đội nâng niu mang về quê.
Có gia đình đã ôm lá thư cuối cùng của con trai mà khóc suốt nhiều ngày.
Có người mẹ xem từng nét chữ đã nhòe đi vì mồ hôi và nước mưa, như được gặp lại con mình lần cuối.
Đó là những kỷ vật vô giá mà chiến tranh để lại.
Ngày nay, khi mọi người có thể gọi điện hay nhắn tin chỉ trong vài giây, thật khó hình dung rằng đã có một thời, một bức thư có thể là lời nhắn cuối cùng của một người lính.
Nhìn lại quãng đời quân ngũ, ông Hoàng Văn Vượng không nhớ mình đã viết bao nhiêu bức tâm thư. Nhưng ông nhớ rất rõ cảm giác của những đêm trước giờ xuất quân: lòng bình tĩnh lạ thường, chỉ mong hoàn thành nhiệm vụ và mong một ngày được trở về để tự tay hủy đi lá thư ấy.
Đó là mong ước giản dị nhất của người lính.
Không phải lập chiến công để được khen thưởng.
Không phải được ghi tên trong những bản báo cáo thành tích.
Chỉ là được sống, được trở về, được đoàn tụ với gia đình và tiếp tục cuộc sống bình thường sau chiến tranh.
Những bức tâm thư chưa từng được gửi đi đã trở thành chứng nhân lặng lẽ của một thời bom đạn. Chúng không chỉ ghi lại tâm tư của người lính trước giờ xuất trận, mà còn phản chiếu lòng yêu nước, tình yêu gia đình và ý chí sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.
Đó là những trang viết không dành cho lịch sử, nhưng lại góp phần làm nên lịch sử. Và với ông Hoàng Văn Vượng, mỗi lần nhớ về những đêm viết tâm thư trước giờ xuất quân, ông lại càng thấm thía giá trị của hòa bình hôm nay – một nền hòa bình được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng những lá thư chưa kịp gửi và bằng cả sự hy sinh thầm lặng của biết bao người lính.
