Bức thư từ chiến trường Tây Nguyên

Một buổi chiều đầu tháng tám, tôi tìm đến nhà ông Phạm Văn Hùng. Ông năm nay đã ngoài 80 tuổi, quê Nam Định. Qua lời giới thiệu của một người quen, tôi biết ông từng là bộ đội chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên. Nhà ông không lớn, trong phòng khách có một chiếc tủ gỗ cũ, trên tường treo vài tấm ảnh đã bạc màu. Sau chén trà, tôi hỏi:

“Bác có thể kể cho cháu nghe một chút về những năm tháng chiến đấu ở Tây Nguyên không?”

Ông Hùng im lặng vài giây rồi gật đầu.

“Được. Nhưng có những chuyện bác nhớ rõ lắm, dù đã hơn năm mươi năm rồi.”

Ông đứng dậy, đi về phía chiếc tủ. Một lúc sau, ông mang ra một chiếc hộp nhỏ. Mở hộp, ông lấy ra vài tấm ảnh cũ và một mảnh giấy đã ngả vàng. Ông nói:

“Đây là chuyện bác nhớ nhất.”

Rồi ông bắt đầu kể.

“Năm 1972, đơn vị bác chiến đấu ở chiến trường Bắc Tây Nguyên. Có một người bạn tên Minh, quê Hà Nam. Hai đứa thân nhau từ những ngày đầu vào chiến trường.”

Ông chỉ vào một người lính trẻ trong tấm ảnh.

“Đây là Minh.”

Trong ảnh, Minh còn rất trẻ, mặc quân phục, khuôn mặt rám nắng nhưng nở nụ cười rất tươi. Ông Hùng kể Minh là người ít nói nhưng rất hay viết thư.

“Cứ khi nào có thời gian là nó lại lấy giấy ra viết. Bác hỏi thì nó bảo viết cho mẹ.”

Có lần, hai người ngồi trong một công sự sau một trận pháo kích. Minh lấy trong túi ra một lá thư đang viết dở. Nó bảo:

“Không biết lần này có gửi được về không.”

Bác bảo: “Thì cứ viết. Hết chiến tranh mang về.”

Minh cười: “Ừ. Nếu còn về.”

Ông Hùng dừng lại, tôi không chen vào. Một lúc sau ông kể tiếp:

“Trước một trận đánh ở Đồi Charlie, Minh đưa lá thư cho bác.”

Nó nói: “Nếu tao không về, mày tìm cách gửi cho mẹ tao.”

Bác gạt đi: “Đừng nói gở.”

Nó cười: “Thì cứ cầm đi.”

Ông Hùng nhìn xuống mảnh giấy trong tay.

“Đấy là lần cuối cùng hai đứa nói chuyện với nhau.”

Trận đánh diễn ra sau đó ông Hùng bị thương và được đưa về tuyến sau. Khi quay lại, ông được đồng đội báo tin Minh đã hy sinh.

“Lúc ấy bác nhớ ngay đến lá thư.”

Ông mở mảnh giấy ra nét chữ của Minh đã nhòe một vài chỗ. Ông không đọc cho tôi toàn bộ nội dung, chỉ kể rằng trong thư Minh viết về mẹ, về quê và nói rằng anh rất nhớ nhà. Có một câu ông Hùng nhớ mãi:

“Nếu con không về, mẹ đừng buồn.”

Ông Hùng gấp mảnh giấy lại.

“Bác tìm cách gửi nó về quê.”

Tôi hỏi: “Bác có biết gia đình anh Minh nhận được không?”

Ông gật đầu. “Sau này bác mới biết thư đã đến tay mẹ nó.”

Ông ngồi im một lúc.

“Bác nghe nói mẹ nó giữ lá thư ấy rất lâu.”

Tôi hỏi:

“Sau từng ấy năm, tại sao bác vẫn giữ bản này?”

Ông cười:

“Vì nó là thứ cuối cùng Minh đưa cho bác.”

Tôi nhìn mảnh giấy đã cũ, nét chữ của người lính trẻ vẫn còn đó, dù thời gian đã làm giấy vàng đi. Tôi hỏi ông:

“Bác có từng trở lại Đồi Charlie không?”

Ông gật đầu.

“Có. Một lần.”

Ông kể lần trở lại ấy khiến ông rất xúc động.

“Ngày trước bom đạn khắp nơi. Đất đá chẳng có cây cối gì. Sau này trở lại, cây cối mọc xanh. Nhìn mãi chẳng nhận ra đâu là chỗ ngày xưa.”

Ông nói:

“Nhưng bác vẫn nhớ.”

Tôi hỏi:

“Bác nhớ điều gì?”

Ông nhìn ra ngoài sân.

“Nhớ Minh.”

Không phải tiếng súng, không phải trận đánh, không phải những ngày thiếu ăn, thiếu ngủ.

“Bác nhớ nó ngồi viết thư.”

Ông kể rằng giữa chiến tranh, những người lính trẻ vẫn có những ước mơ rất bình thường.

“Có người nhớ mẹ. Có người nhớ người yêu. Có người mong chiến tranh kết thúc để về cưới vợ. Có người chỉ muốn về làm ruộng.”

Ông cười buồn:

“Minh thì chỉ muốn về với mẹ.”

Ngoài sân, tiếng trẻ con nhà hàng xóm vang lên. Ông Hùng gấp lá thư lại, đặt vào chiếc hộp.

Tôi hỏi ông câu cuối:

“Nếu hôm nay được nói với Minh một câu, bác sẽ nói gì?”

Ông im lặng khá lâu, rồi ông nói:

“Bác sẽ bảo nó rằng…”

Ông ngừng lại.

“Chiến tranh kết thúc rồi. Đất nước hòa bình rồi. Mẹ mày chắc cũng đã đi xa rồi. Nhưng bọn tao vẫn nhớ mày.”

Tôi rời nhà ông khi trời đã tối, trước khi về, tôi ngoái lại nhìn căn nhà nhỏ. Tôi nghĩ về mảnh giấy nằm trong chiếc hộp gỗ. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người viết thư đã không còn, người nhận thư có lẽ cũng đã không còn. Nhưng một người đồng đội vẫn giữ nó và hôm nay, ông lại kể câu chuyện ấy cho tôi nghe. Có lẽ đó là cách ký ức chiến tranh được truyền lại. Không phải bằng những điều quá lớn lao. Mà bằng một người từng sống sót, một người đã nằm lại, một lá thư cũ và một câu chuyện được kể lại cho thế hệ sau.