Bức thư tuyệt mệnh và dự cảm phi thường từ lòng đất Thành cổ" – Khúc tráng ca của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh

Trong hàng triệu trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, có những trang được viết bằng máu, và có những bức thư được gửi đi từ ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Bức thư tuyệt mệnh của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh, viết tại chiến trường Quảng Trị năm 1972, là một trong những chứng tích thiêng liêng và bi tráng nhất về một thế hệ thanh niên "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Lê Văn Huỳnh sinh năm 1949 tại Thái Bình. Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ 4 trường Đại học Xây dựng Hà Nội, anh gác lại giảng đường, gác lại những bản vẽ kỹ thuật dang dở để lên đường nhập ngũ. Ngày tiễn anh ra mặt trận, người vợ trẻ Đoàn Thị Xơ chết lặng trong nước mắt, bởi họ mới chỉ chính thức làm vợ chồng vỏn vẹn... 6 ngày.

Mùa hè năm 1972, Lê Văn Huỳnh cùng đồng đội bước vào chảo lửa Thành cổ Quảng Trị – nơi được ví như chiếc cối xay thịt người với lượng bom đạn trút xuống tương đương 7 quả bom nguyên tử. Giữa đạn pháo cày xới ngày đêm, vào ngày 11/9/1972 (những ngày cuối cùng của chiến dịch 81 ngày đêm lịch sử), anh đã viết một bức thư dài 10 trang gửi về cho gia đình.

Điều làm nên sự vĩ đại và chấn động của bức thư không chỉ là tình yêu quê hương da diết, mà là một sự điềm tĩnh đến phi thường khi đối diện với cái chết. Trong thư, người lính trẻ 23 tuổi ấy đã dự cảm chính xác sự hy sinh của mình. Anh dặn dò mẹ già, khuyên nhủ người vợ trẻ hãy đi bước nữa, và đặc biệt, anh miêu tả chính xác đến từng chi tiết nơi đồng đội sẽ chôn cất mình để gia đình sau này tìm đến:

"Mẹ kính đi thăm con, mẹ đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn là nơi con đã hy sinh khi đưa hàng qua sông... Từ thị xã qua cầu ngược trở lại, hỏi thăm thôn Nhan Biều 1. Nếu tính xuôi theo dòng nước thì mộ con ở cuối làng..."

Và dặn vợ: "Thôi nhé, em đừng buồn, khi được sống trong hòa bình hãy nhớ tới anh. Nếu thương anh thực sự thì khi hòa bình, có điều kiện vào Nam, hãy mang hài cốt anh về..."

Chưa đầy 4 tháng sau khi viết bức thư ấy, vào ngày 2/1/1973, Lê Văn Huỳnh đã anh dũng hy sinh đúng tại bến đò Nhan Biều bên dòng Thạch Hãn. Bức thư được một người đồng đội cất giữ và mang về trao tận tay gia đình vào năm 1973.

Kỳ tích đã xảy ra vào 30 năm sau. Năm 2002, bà Đoàn Thị Xơ cùng gia đình và đồng đội vào Quảng Trị tìm mộ anh. Cứ nhắm theo đúng những dòng chữ mà anh miêu tả trong thư từ ba thập kỷ trước, họ đã tìm thấy hài cốt của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh nằm lặng lẽ dưới lớp đất sâu, đúng vị trí mà anh đã mường tượng.

Bức thư của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh ngày nay đã trở thành một bảo vật của lịch sử, một biểu tượng vĩ đại cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Người lính ấy đã đối diện với cái chết nhẹ tựa lông hồng, bởi anh hiểu rằng sự hy sinh của bản thân là để đổi lấy mùa xuân thống nhất cho dân tộc. Câu chuyện của anh nhắc nhở mỗi chúng ta: Để có được bầu trời hòa bình trong xanh hôm nay, đất mẹ đã phải ôm vào lòng biết bao người con ưu tú, những người đã gửi lại tuổi hai mươi nơi đáy sông Thạch Hãn lạnh lẽo.

"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ / Đáy sông còn đó bạn tôi nằm / Có tuổi hai mươi thành sóng nước / Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm".