Bức thư viết bằng mực tím dưới mái chùa Sài Sơn và ngọn lửa niềm tin năm 1941

Năm 1941, sau khi Hội nghị Trung ương 8 hoàn thành, đồng chí Trường Chinh trở về Bắc Kỳ trực tiếp chỉ đạo xây dựng hệ thống An toàn khu (ATK). Thời điểm này, thực dân Pháp treo thưởng rất cao nhằm lùng bắt vị Tổng Bí thư trẻ tuổi của Đảng. Để đảm bảo an toàn, đồng chí Trường Chinh phải di chuyển qua nhiều địa điểm, trong đó có vùng núi Sài Sơn (Quốc Oai, Hà Tây cũ).

Tại đây, đồng chí Trường Chinh sống dưới sự nuôi giấu của các gia đình cơ sở cách mạng. Căn phòng làm việc bí mật chỉ là một góc buồng tối hẹp, nơi ông miệt mài soạn thảo các văn kiện chỉ đạo phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Đồng chí Lê Liêm, khi ấy là một cán bộ trẻ được giao nhiệm vụ làm liên lạc và bảo vệ, nhớ mãi một kỷ niệm vào cuối năm 1941. Một đêm đông giá lạnh, trong khi đồng chí Trường Chinh đang cặm cụi viết bài dưới ánh đèn dầu tù mù, tiếng gậy đập gõ và tiếng giày đinh của bọn lính tuần tra Pháp cùng tay sai bất ngờ vang lên ngay ngoài ngõ.

Tình thế vô cùng nguy cấp. Đồng chí Lê Liêm giắt sẵn khẩu súng ngắn trong cạp quần, chuẩn bị tinh thần nổ súng đánh lạc hướng để Tổng Bí thư vượt tường rào thoát ra phía sau núi Sài Sơn. Nhưng đồng chí Trường Chinh rất nhanh chóng và điềm tĩnh giữ tay người đồng chí trẻ lại. Ông nhẹ nhàng thổi tắt đèn dầu, thu xếp gọn gàng tập tài liệu vào ngách tường bí mật, rồi lấy ra một cuốn sách chữ Hán cũ và vài tờ giấy viết bằng mực tím dở dang – giả làm một thầy đồ đang thức đêm chấm bài cho học trò làng.

Bọn lính ập vào soi đèn pin khắp nhà. Thấy một người đàn ông mặc áo dài thâm điềm nhiên ngồi bên bàn gỗ, phong thái đĩnh đạc, ung dung trả lời từng câu hỏi bằng sự điềm tĩnh và lịch thiệp, bọn lính sau một hồi hạch hỏi đã không phát hiện ra điều gì bất thường và bỏ đi.

Khi nguy hiểm qua đi, ngọn đèn dầu lại được thắp sáng. Thấy đồng chí Lê Liêm vẫn chưa hết bàng hoàng, đồng chí Trường Chinh mỉm cười vỗ vai anh và nói: "Người làm cách mạng khi đối mặt với kẻ thù, cái đầu phải lạnh để xử lý tình huống, nhưng cái tâm phải nóng để giữ vững niềm tin. Kẻ thù có súng đạn, nhưng ta có sự khôn khéo và lòng dân bảo vệ."

Đêm hôm đó, đồng chí Trường Chinh lại tiếp tục cầm chiếc bút mực tím miệt mài hoàn thành bức thư gửi các tổ chức cơ sở Đảng, tiếp thêm luồng sinh khí cho phong trào cách mạng.

Đồng chí Lê Liêm chia sẻ, sự điềm tĩnh kỳ lạ, bản lĩnh thép và câu nói của Tổng Bí thư Trường Chinh dưới mái chùa Sài Sơn đêm ấy đã trở thành bài học xương máu, đi theo ông suốt những năm tháng hoạt động cách mạng gian khổ sau này.