Bức Trần với vua

BỨC TRẦN VỚI VUA

Năm 1284, quân Nguyên Mông lần thứ hai kéo sang Đại Việt. Lần này chúng đi 50 vạn quân, do đích thân Thái tử Thoát Hoan chỉ huy, thề san bằng nước Nam.

Trước thế giặc mạnh như vũ bão, vua Trần Nhân Tông lo lắng, vời Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn vào hỏi kế.

Trần Hưng Đạo lúc đó đã ngoài 50 tuổi. Ông không nói về binh, mà hỏi vua một câu:

Bệ hạ, năm nay bệ hạ định đánh hay định hàng?

Vua Trần Nhân Tông đáp:

Nếu hàng thì sẽ mất nước. Trẫm muốn đánh, nhưng sợ lòng dân chưa yên.

Trần Hưng Đạo tâu:

Xin bệ hạ cho mời các bô lão cả nước về. Nếu muôn dân đều nói đánh, thì phải đánh.

Thế là có hội nghị Diên Hồng. Các bô lão từ khắp nơi, người tóc bạc phơ chống gậy tre, được mời vào điện. Vua hỏi: "Nên đánh hay nên hòa?" Cả điện đồng thanh hô vang một tiếng: "ĐÁNH!"

Có được lòng dân, Trần Hưng Đạo mới bắt đầu bàn việc quân.

Ông viết ra cuốn Binh thư yếu lược, rồi tự tay soạn Hịch tướng sĩ, đọc cho các tướng nghe:

"Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa... chỉ căm tức chưa xả thịt lột da quân thù..."

Các tướng nghe xong, ai nấy đều khóc, xin lấy máu mình mà thề quyết tử.

Rồi ông lui về Vạn Kiếp, chia quân. Ông biết quân Nguyên mạnh về kỵ binh, nên không đánh ở đồng bằng. Ông cho quân ta rút, vườn không nhà trống, dụ giặc vào sâu, rồi chặn ở Hàm Tử, Chương Dương, cuối cùng dồn chúng ở sông Bạch Đằng như Ngô Quyền xưa đã làm.

Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để quân khiêng chạy về nước.

Sau khi thắng trận, vua Trần Nhân Tông hỏi Trần Hưng Đạo:

Giặc đã lui, nhưng nếu chúng lại sang thì lấy gì để giữ nước?

Trần Hưng Đạo không nói đến thành cao hào sâu. Ông nói một câu để lại cho muôn đời:

Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước.