Bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng”
Bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng”Trong không gian trưng bày chuyên đề của Bảo tàng Quân đoàn 2 có một bức tranh độc đáo mang tên “Thần tốc – Táo bạo – Quyết thắng” của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Duy Ứng. Thông thường, để sáng tác một bức tranh, người họa sĩ cần cây cọ và giấy, nhưng Họa sĩ Lê Duy Ứng lại dùng búa, đục và tấm đuy-ra phế tích chiến tranh; điều đặc biệt hơn nữa, người họa sĩ cần đôi mắt để trực tiếp cảm nhận nghệ thuật, nhưng ông lại sử dụng đôi bàn tay khi đôi mắt của ông đã hỏng trong chiến đấu.
Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng sinh ngày 08 tháng 7 năm 1947 tại thôn Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ 3 trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, ông xung phong lên đường nhập ngũ, biên chế thuộc Đại đội 20, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Ngày 28 tháng 4 năm 1975, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông bị thương, hỏng cả hai mắt, từ đó cuộc sống và sự nghiệp sáng tác của ông gặp muôn vàn khó khăn, thử thách, nhưng với sự giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp và niềm đam mê sáng tác, Họa sĩ Lê Duy Ứng đã nỗ lực không ngừng để tập trung vào sự nghiệp sáng tác với tất cả trái tim và lòng nhiệt huyết, cho ra đời nhiều tác phẩm hội họa, điêu khắc có giá trị nghệ thuật cao, trong đó có bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng”. Họa sĩ Lê Duy Ứng cho biết trong hai năm 1983 và 1984, ông đã hoàn thiện bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” có kích thước 1.2 x 3.6m. Thời gian này, mắt trái của ông dần nhìn thấy trở lại với thị lực 5/10 nhưng mắt phải bị hỏng vĩnh viễn. Ông kể rằng: Một lần về công tác tại Sư đoàn 304, ông thấy đơn vị có nhiều tấm đuy – ra, vốn là những chiến lợi phẩm Sư đoàn thu được của địch tại sân bay Ái Tử, trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972. Trước đó, địch sử dụng vật liệu này để làm đường băng sân bay dã chiến trong chiến tranh. Đứng ngắm nhìn những tấm đuy-ra sáng trắng và rất mịn, ông nghĩ ngay đến việc sử dụng chúng để làm nguyên liệu khắc tranh. Khi biết được ý tưởng của Họa sĩ Lê Duy Ứng, Sư đoàn trưởng Nguyễn Văn Rinh (sau này là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng) tặng ông 2 tấm đuy-ra. Có được điều mình mong muốn, ông háo hức mang về Hà Nội và bắt tay ngay vào công việc tạo tác. Mỗi tấm rộng 60cm, dài 3.6m, dày 0.5cm, nếu để cả tấm mà làm tranh thì vừa dày, vừa nặng và lãng phí. Ông quyết định xẻ đôi mỗi tấm thành hai phần. Với người mắt sáng, công việc đó cũng mướt mải mồ hôi, huống chi thương binh ¼ như ông lại càng khó khăn. Nhiều lúc căng mắt lên để làm, mắt đau nhức, nước mắt giàn giụa, lưỡi cưa xấn cả vào ngón tay, nhưng mặc kệ, với lòng yêu nghệ thuật, ông sẵn sàng hy sinh. Sau hàng tháng trời ròng rã cưa, cắt, ghép, cuối cùng bộ phôi tranh đã hoàn thành. 
Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng. Ảnh BTQĐ2. Tiếp theo, để có được những chiếc đục như ý muốn, Họa sĩ Lê Duy Ứng lặn lội đến tận làng rèn Hiền Lương, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Lúc đầu, các bác thợ rèn rất vui vẻ, chiều theo ý sửa đi sửa lại cho ông. Thấy ông yêu cầu cao quá, họ phát cáu nói: “Ai cũng như ông, tôi lấy gì mà ăn!”. Quả thật vậy, để khắc tranh, ông sử dụng bộ đục hơn 10 chiếc, mỗi chiếc có chức năng khác nhau tùy theo đường cong hay đường lượn... Ngày đó, ông sống trong một khu tập thể, hàng xóm đông đúc, khi đục phát ra tiếng kêu đanh và chói tai rất khó chịu, thấy làm phiền hàng xóm, ông chuyển sang chiến thuật mới, khi mọi người đi làm hết, ông lại mang ra làm. Bản thân ông cũng không chịu được âm thanh đó, phải lấy bông nhét vào lỗ tai để giảm tiếng ồn. Làm việc liên tục cộng cái búa nặng, tay phồng rộp, ứa máu, cũng không làm ông nản chí. Đau quá, ông quấn giẻ vào hai tay để tiếp tục công việc. Cứ thế, ông cần mẫn vượt lên những khó khăn về sức khỏe, sau hơn một năm bức tranh đã hoàn thành. Tác phẩm nghệ thuật của ông kể câu chuyện lịch sử gắn với những chiến công tiêu biểu của Binh đoàn Hương Giang (Quân đoàn 2). Ông nói: “Sau khi tham gia giải phóng hoàn toàn Đà Nẵng, Quân đoàn 2 được lệnh hành quân thần tốc tiến về giải phóng Sài Gòn. Giữa lúc đó, Thiếu tướng Lê Linh, Chính ủy Quân đoàn, gọi tôi lên, rút trong xà cột thư viết của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho tôi xem. Trong thư có câu: “Thần tốc - Táo bạo - Bất ngờ - Chắc thắng”, Chính ủy Lê Linh bảo tôi vẽ những bức tranh cổ động theo đúng tinh thần của lá thư và những chiến công của Quân đoàn trong thời gian vừa qua để động viên, khích lệ và cổ vũ tinh thần chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ”. Trên tinh thần đó, ông đã sáng tác bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” để khắc họa những chiến công tiêu biểu của Quân đoàn 2 trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975. Tham quan bức tranh, ta bắt gặp hình ảnh ngọn sóng cuộn trào, ban đầu thì rất nhỏ nhưng càng về cuối bức tranh thì con sóng càng lớn, lan tỏa hết chiều ngang bức tranh. Ông giải thích: “Đây là biểu tượng của sự tiến công và hành quân thần tốc của Quân đoàn 2, cũng là ngọn sóng cách mạng, tinh thần quật khởi của nhân dân cuốn phăng kẻ thù xâm lược, là cơn sóng thần!”.
Bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 2. Ảnh BTQĐ2. Khi được hỏi về hình tượng người chiến sĩ cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập trong bức tranh, Họa sĩ Lê Duy Ứng phân bua: “Người chiến sĩ đội mũ tăng tức đại diện lực lượng Tăng - Thiết giáp. Người chiến sĩ đó đeo cả súng AK là đại diện cho Bộ binh. Người chiến sĩ chính là đại diện Binh đoàn thọc sâu của Quân đoàn 2. Chiến công đó không thuộc về một đơn vị hay cá nhân nào mà là của toàn Quân đoàn, Quân đội và cả dân tộc ta”. Đây là nghệ thuật miêu tả sự kiện rất độc đáo trong tranh của Họa sĩ Lê Duy Ứng. Ngày 17 tháng 5 năm 1984, nhân kỷ niệm 10 năm Ngày thành lập Quân đoàn 2, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng tặng bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” cho Bộ Tư lệnh Quân đoàn. Bức tranh được cán bộ, chiến sĩ toàn Quân đoàn nồng nhiệt đón nhận và sau đó, được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Quân đoàn 2. Năm 1992, nhân kỷ niệm 45 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, lúc đó Họa sĩ Lê Duy Ứng cũng 45 tuổi, ông mượn lại bức tranh để trưng bày triển lãm diễn ra tại 45 Tràng Tiền. Triển lãm vinh dự được đón các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội và đông đảo các tầng lớp nhân dân đến tham quan, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đứng hồi lâu trước bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng”, Đại tướng nói: “Xem những bức tranh, những pho tượng của nghệ sĩ Lê Duy Ứng, tôi rất cảm phục. Người đều có thần, cảnh đều có hồn. Cả nước đang đứng lên sống và chiến đấu vì lý tưởng cao đẹp của Bác Hồ và Đảng…”./.
Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng. Ảnh BTQĐ2. Tiếp theo, để có được những chiếc đục như ý muốn, Họa sĩ Lê Duy Ứng lặn lội đến tận làng rèn Hiền Lương, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Lúc đầu, các bác thợ rèn rất vui vẻ, chiều theo ý sửa đi sửa lại cho ông. Thấy ông yêu cầu cao quá, họ phát cáu nói: “Ai cũng như ông, tôi lấy gì mà ăn!”. Quả thật vậy, để khắc tranh, ông sử dụng bộ đục hơn 10 chiếc, mỗi chiếc có chức năng khác nhau tùy theo đường cong hay đường lượn... Ngày đó, ông sống trong một khu tập thể, hàng xóm đông đúc, khi đục phát ra tiếng kêu đanh và chói tai rất khó chịu, thấy làm phiền hàng xóm, ông chuyển sang chiến thuật mới, khi mọi người đi làm hết, ông lại mang ra làm. Bản thân ông cũng không chịu được âm thanh đó, phải lấy bông nhét vào lỗ tai để giảm tiếng ồn. Làm việc liên tục cộng cái búa nặng, tay phồng rộp, ứa máu, cũng không làm ông nản chí. Đau quá, ông quấn giẻ vào hai tay để tiếp tục công việc. Cứ thế, ông cần mẫn vượt lên những khó khăn về sức khỏe, sau hơn một năm bức tranh đã hoàn thành. Tác phẩm nghệ thuật của ông kể câu chuyện lịch sử gắn với những chiến công tiêu biểu của Binh đoàn Hương Giang (Quân đoàn 2). Ông nói: “Sau khi tham gia giải phóng hoàn toàn Đà Nẵng, Quân đoàn 2 được lệnh hành quân thần tốc tiến về giải phóng Sài Gòn. Giữa lúc đó, Thiếu tướng Lê Linh, Chính ủy Quân đoàn, gọi tôi lên, rút trong xà cột thư viết của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho tôi xem. Trong thư có câu: “Thần tốc - Táo bạo - Bất ngờ - Chắc thắng”, Chính ủy Lê Linh bảo tôi vẽ những bức tranh cổ động theo đúng tinh thần của lá thư và những chiến công của Quân đoàn trong thời gian vừa qua để động viên, khích lệ và cổ vũ tinh thần chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ”. Trên tinh thần đó, ông đã sáng tác bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” để khắc họa những chiến công tiêu biểu của Quân đoàn 2 trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975. Tham quan bức tranh, ta bắt gặp hình ảnh ngọn sóng cuộn trào, ban đầu thì rất nhỏ nhưng càng về cuối bức tranh thì con sóng càng lớn, lan tỏa hết chiều ngang bức tranh. Ông giải thích: “Đây là biểu tượng của sự tiến công và hành quân thần tốc của Quân đoàn 2, cũng là ngọn sóng cách mạng, tinh thần quật khởi của nhân dân cuốn phăng kẻ thù xâm lược, là cơn sóng thần!”.
Bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 2. Ảnh BTQĐ2. Khi được hỏi về hình tượng người chiến sĩ cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập trong bức tranh, Họa sĩ Lê Duy Ứng phân bua: “Người chiến sĩ đội mũ tăng tức đại diện lực lượng Tăng - Thiết giáp. Người chiến sĩ đó đeo cả súng AK là đại diện cho Bộ binh. Người chiến sĩ chính là đại diện Binh đoàn thọc sâu của Quân đoàn 2. Chiến công đó không thuộc về một đơn vị hay cá nhân nào mà là của toàn Quân đoàn, Quân đội và cả dân tộc ta”. Đây là nghệ thuật miêu tả sự kiện rất độc đáo trong tranh của Họa sĩ Lê Duy Ứng. Ngày 17 tháng 5 năm 1984, nhân kỷ niệm 10 năm Ngày thành lập Quân đoàn 2, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Họa sĩ Lê Duy Ứng tặng bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng” cho Bộ Tư lệnh Quân đoàn. Bức tranh được cán bộ, chiến sĩ toàn Quân đoàn nồng nhiệt đón nhận và sau đó, được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Quân đoàn 2. Năm 1992, nhân kỷ niệm 45 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, lúc đó Họa sĩ Lê Duy Ứng cũng 45 tuổi, ông mượn lại bức tranh để trưng bày triển lãm diễn ra tại 45 Tràng Tiền. Triển lãm vinh dự được đón các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội và đông đảo các tầng lớp nhân dân đến tham quan, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đứng hồi lâu trước bức tranh “Thần tốc - Táo bạo - Quyết thắng”, Đại tướng nói: “Xem những bức tranh, những pho tượng của nghệ sĩ Lê Duy Ứng, tôi rất cảm phục. Người đều có thần, cảnh đều có hồn. Cả nước đang đứng lên sống và chiến đấu vì lý tưởng cao đẹp của Bác Hồ và Đảng…”./.
