Bùi Chát mở xưởng, đưa người xem vào “Họa hoằn họa xá”

Bùi Chát mở xưởng, đưa người xem vào “Họa hoằn họa xá”

Nghệ sĩ Bùi Chát trở lại với triển lãm cá nhân “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá”, giới thiệu 37 tác phẩm sơn dầu trên canvas được thực hiện trong thời gian gần đây. Điểm đặc biệt của triển lãm là các tác phẩm được trưng bày ngay tại không gian xưởng – nơi chúng được hình thành và hoàn thiện.

Chiều 16-8, tại không gian mỹ thuật số 24 đường số 1, Melosa Garden, phường Long Trường, TP.HCM, Bùi Chát khai mạc studio mới bằng triển lãm “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá”. Ngay từ tên gọi, triển lãm đã thể hiện cách chơi chữ đặc trưng của nghệ sĩ khi đặt hai chữ “họa” trong “họa hoằn” và “họa xá” cạnh nhau.

Theo Bùi Chát, “họa hoằn” mang nghĩa hiếm khi, còn “họa xá” có thể hiểu là nơi ở. Hai khái niệm tuy giống nhau về mặt chữ nhưng lại khác nhau về ý nghĩa, tạo nên sự đối lập giữa những khoảnh khắc hiếm hoi của sáng tạo và công việc hội họa diễn ra đều đặn mỗi ngày.

Nếu “họa hoằn” gợi đến những khoảnh khắc bất ngờ khi hội họa vượt khỏi dự tính của người nghệ sĩ, thì “họa xá” lại là không gian nơi những khoảnh khắc ấy được chờ đợi bằng quá trình làm việc liên tục. Vì vậy, hai khái niệm trở thành hai cực của cùng một hành trình sáng tác.

Với “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá”, Bùi Chát không chỉ giới thiệu những tác phẩm đã hoàn thành mà còn mở ra cho công chúng một phần không gian sáng tác của mình. Xưởng vẽ trở thành nơi gặp gỡ giữa nghệ sĩ, tác phẩm và người xem, nơi các ý tưởng được thử nghiệm, thay đổi và hoàn thiện.

Hội họa tình huống – dấu ấn riêng của Bùi Chát

Triển lãm giới thiệu 37 tác phẩm sơn dầu trên canvas được Bùi Chát thực hiện trong thời gian gần đây. Đối với nghệ sĩ, mỗi tác phẩm không đơn thuần là một sản phẩm hoàn chỉnh mà là một thời điểm trong quá trình sáng tác được tạm dừng để người xem bước vào.

Trên bề mặt tranh, những lớp màu bị che phủ rồi được mở ra, những mảng hình nhiều lần bị phá bỏ và các dấu vết của những quyết định thay đổi vẫn được giữ lại. Chính những dấu vết ấy trở thành một phần ký ức vật chất của tác phẩm, giúp người xem hình dung về quá trình hình thành bức tranh.

Trong quan niệm của Bùi Chát, xưởng vẽ không chỉ là nơi nghệ sĩ thực hiện ý tưởng mà còn là nơi ý tưởng có thể thất bại. Một dự định ban đầu có thể biến mất sau nhiều lớp màu; một cấu trúc vừa hình thành cũng có thể bị chính bức tranh phủ nhận. Vì thế, quá trình sáng tác không phải là việc đơn thuần hiện thực hóa một hình dung có sẵn mà là chuỗi phản ứng liên tục trước những tình huống phát sinh trên mặt tranh.

Đây cũng là cơ sở của “Hội họa tình huống” (Solverism) – khái niệm Bùi Chát sử dụng trong nhiều năm để mô tả phương pháp sáng tác của mình.

Theo nhà phê bình mỹ thuật Lý Đợi, “tình huống” trong cách tiếp cận này không phải là một chủ đề hay câu chuyện được đưa lên tranh. Đó là trạng thái trong đó mỗi hành động hội họa đều làm thay đổi điều kiện cho hành động tiếp theo. Bức tranh không được tạo ra theo một bản thiết kế cố định mà dần hình thành thông qua những quyết định luôn có khả năng bị thay đổi hoặc phủ định.

Trong bối cảnh mỹ thuật đương đại, khi nhiều triển lãm thường được xây dựng như những không gian hoàn chỉnh với ngôn ngữ thị giác rõ ràng, “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá” lựa chọn một hướng tiếp cận khác. Triển lãm giữ lại những dấu vết của quá trình sáng tác, để người xem không chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng mà còn có cơ hội tiếp cận tác phẩm từ phía những thử nghiệm, thay đổi và lựa chọn diễn ra trong xưởng vẽ.

Qua đó, Bùi Chát biến không gian sáng tác thành một phần của triển lãm. Người xem không chỉ đứng trước những bức tranh đã hoàn thành mà còn được đặt vào chính nơi các tác phẩm được tạo nên, từ đó cảm nhận rõ hơn mối quan hệ giữa nghệ sĩ, không gian và quá trình sáng tạo.

Triển lãm “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá” mở cửa từ 10 giờ đến 16 giờ hằng ngày, kéo dài đến 30-9.