Bùi Chát mở xưởng, đưa người xem vào “Họa hoằn họa xá”
Đỗ Vân Anh
Bùi Chát mở xưởng, đưa người xem vào “Họa hoằn họa xá”
Nghệ sĩ Bùi Chát trở lại với triển lãm cá nhân “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá”, giới thiệu 37 tác phẩm sơn dầu trên canvas được thực hiện trong thời gian gần đây. Điểm đặc biệt của triển lãm là các tác phẩm được trưng bày ngay tại không gian xưởng – nơi chúng được hình thành và hoàn thiện.
Chiều 16.8, tại không gian mỹ thuật số 24 đường số 1, Melosa Garden, P. Long Trường, TP.HCM, Bùi Chát khai mạc studio mới bằng triển lãm “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá”. Ngay từ tên gọi, triển lãm đã thể hiện cách chơi chữ đặc trưng của nghệ sĩ.
Bùi Chát chia sẻ rằng ông giữ lại hai chữ “họa” trong “họa hoằn” và “họa xá”. Nếu “họa hoằn” mang nghĩa hiếm khi, chỉ những khoảnh khắc ít xuất hiện, thì “họa xá” có thể hiểu là nơi ở của hội họa – không gian mà người nghệ sĩ làm việc mỗi ngày. Hai khái niệm tưởng như đối lập nhưng lại cùng phản ánh đời sống sáng tác của ông: giữa những khoảnh khắc hội họa bất ngờ xuất hiện là một quá trình lao động bền bỉ và liên tục.
Không gian xưởng – nơi hội họa được hình thành
Với Bùi Chát, xưởng vẽ không đơn thuần là nơi hoàn thiện tác phẩm mà còn là nơi ý tưởng được thử nghiệm, thay đổi và thậm chí thất bại. Một ý tưởng ban đầu có thể bị xóa bỏ sau nhiều lớp màu; một hình ảnh vừa xuất hiện có thể tiếp tục bị phủ lên bởi những quyết định mới.
Vì vậy, “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá” không chỉ giới thiệu những tác phẩm đã hoàn thành mà còn giúp người xem hình dung được quá trình phía sau mỗi bức tranh. Những lớp màu bị che phủ, các bề mặt được xử lý nhiều lần hay những dấu vết còn lại trên tranh đều trở thành một phần của quá trình sáng tác.
Theo cách tiếp cận này, người xem không chỉ đứng trước một tác phẩm đã hoàn chỉnh mà còn có cơ hội tiếp cận hội họa từ phía những lựa chọn, thử nghiệm và thay đổi diễn ra trong xưởng.
“Hội họa tình huống” – dấu ấn riêng của Bùi Chát
Triển lãm giới thiệu 37 tác phẩm sơn dầu trên canvas được Bùi Chát thực hiện trong thời gian gần đây. Với ông, mỗi tác phẩm không nhất thiết là một điểm kết thúc mà giống như một thời điểm mà quá trình sáng tác tạm dừng để người xem bước vào.
Quan niệm này gắn với phương pháp “Hội họa tình huống” (Solverism) mà Bùi Chát sử dụng trong quá trình sáng tác. Theo đó, nghệ sĩ không nhất thiết tạo ra một bức tranh dựa trên một bản thiết kế có sẵn. Thay vào đó, mỗi hành động trên mặt tranh lại tạo ra một tình huống mới, buộc người nghệ sĩ phải tiếp tục đưa ra những lựa chọn khác.
Nhà phê bình mỹ thuật Lý Đợi cho rằng “tình huống” trong cách làm của Bùi Chát không phải là một câu chuyện được đưa vào tranh, mà là trạng thái trong đó mỗi hành động hội họa đều làm thay đổi điều kiện cho hành động tiếp theo. Vì thế, bức tranh được hình thành thông qua một chuỗi quyết định liên tục, trong đó những lựa chọn trước đó luôn có khả năng bị thay đổi hoặc phủ định.
Đưa người xem đến gần hơn với quá trình sáng tác
Trong mỹ thuật đương đại, nhiều triển lãm thường được tổ chức trong những không gian đã được hoàn thiện, nơi người xem chỉ tiếp cận tác phẩm sau khi quá trình sáng tác kết thúc. “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá” lựa chọn một hướng tiếp cận khác khi đưa người xem đến gần hơn với không gian làm việc của nghệ sĩ.
Việc mở xưởng giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghệ sĩ – tác phẩm – người xem. Những dấu vết của quá trình sáng tác không bị che giấu mà trở thành một phần của tác phẩm và câu chuyện triển lãm.
Qua đó, Bùi Chát không chỉ giới thiệu 37 bức tranh mà còn mở ra một cách nhìn về hội họa: hội họa không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng mà còn nằm trong chính quá trình thử nghiệm, sai lệch, thay đổi và tìm kiếm của người nghệ sĩ.
Triển lãm “Mở xưởng – Họa hoằn họa xá” mở cửa từ 10 giờ đến 16 giờ hằng ngày và kéo dài đến 30.9, tại không gian mỹ thuật số 24 đường số 1, Melosa Garden, P. Long Trường, TP.HCM.
