Bùi Đình Chiến

Ở xóm 3, xã Khánh Thiện (Ninh Bình), có một người lính già đã bước qua gần tám thập kỷ cuộc đời vẫn lặng lẽ tận tụy với công việc chung. Ông là Bùi Đình Chiến, 79 tuổi – cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, người mà với ông, cống hiến cho tập thể dường như đã trở thành lẽ sống tự nhiên.

Vóc dáng nhỏ bé, gương mặt hiền từ và giọng nói chậm rãi của ông khiến ít ai nghĩ rằng ông từng đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh. Nhưng trong ánh mắt trầm lắng ấy là cả một quãng đời tuổi trẻ đã gửi trọn nơi chiến trường, nơi bom đạn và mất mát.

Từ chàng trai gầy gò đến TNXP đặc biệt

Năm 1965, khi đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh ác liệt, tiếng gọi lên đường vang lên khắp miền Bắc. Giống như nhiều thanh niên cùng thời, ông Chiến mang trong mình khát vọng được góp sức cho Tổ quốc. Thế nhưng, thân hình gầy yếu với cân nặng chỉ 39 kg khiến ông không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ. “Vừa đặt chân lên bàn cân là bị cho xuống ngay”, ông kể lại với nụ cười hiền.

Không thể trở thành bộ đội, nhưng con đường cách mạng của ông không dừng lại ở đó. Nhận thấy tinh thần và phẩm chất của ông, Bí thư Đảng ủy xã đã trực tiếp đến vận động, giới thiệu ông tham gia Đội Thanh niên xung phong đặc biệt K53, đơn vị đầu tiên do Trung ương Đoàn thành lập, tuyển chọn những thanh niên ưu tú để chi viện cho chiến trường miền Nam. Ông trở thành thành viên của “Lớp Anh Trỗi 1”.

Sau thời gian huấn luyện ngắn ngày, 16.8.1965, ông Chiến cùng hơn 300 đồng đội chính thức lên đường. Không xe cộ, không bản đồ cụ thể, đoàn TNXP bắt đầu cuộc hành quân bộ kéo dài gần hai tháng xuyên dãy Trường Sơn. Để tránh bom địch, họ đi trong đêm, nghỉ ban ngày. “Qua đâu, ở đâu cũng không rõ, chỉ nhớ mấy chỗ địch đánh phá dữ như bến phà Thanh Hóa, Quảng Bình”, ông hồi tưởng.

Những cung đường thấm máu và nước mắt

Đến Quảng Trị, ông Chiến được phân công phục vụ trên tuyến đường 559 – đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại. Công việc của TNXP lúc bấy giờ vô cùng gian nan: dẫn đường, vận chuyển vũ khí, lương thực vào chiến trường và đưa thương binh, liệt sĩ ra tuyến sau.

Những đôi vai gầy phải gánh trên mình hòm đạn, bao gạo, đạn B40; khi quay ra lại là cáng thương, là sự sống mong manh của đồng đội. Trong ký ức ông Chiến, chuyến vượt sông Thạch Hãn là nỗi đau không bao giờ nguôi. Nước lũ cuồn cuộn, đoàn phải bám dây thừng để vượt sông. Không may, dây đứt, người đồng đội tên Hưởng bị nước cuốn đi mãi mãi. “Chưa kịp đánh trận nào thì đã hy sinh”, ông nghẹn giọng.

Năm 1967, trước yêu cầu chiến trường, đơn vị TNXP của ông được bổ sung thẳng vào lực lượng Quân giải phóng. Ông trở thành chiến sĩ Trung đoàn 6, Quân khu Trị Thiên – đơn vị sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng, còn gọi là Trung đoàn Phú Xuân.

Giữa lằn ranh sinh tử

Ông Chiến tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968 tại Huế, suốt 26 ngày đêm ác liệt. Điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn: rận, chấy, ghẻ lở bám đầy người, bệnh tật hoành hành. Thế nhưng, tinh thần chiến đấu của ông và đồng đội chưa bao giờ suy giảm.

Ông từng là một trong những người đầu tiên của đơn vị mắc sốt rét ác tính, phát bệnh khi đang cõng hai thùng đạn B40 nặng hơn 30 kg. Dù kiệt sức, ông vẫn cố gắng bám đội hình cho đến khi ngất lịm, hôn mê suốt ba ngày. Nhờ sự tận tình của đồng đội thay nhau cáng cả người lẫn vũ khí vượt núi, ông mới giữ được mạng sống. “Chỉ cần bỏ lại trên đỉnh núi hôm đó là không còn tôi nữa”, ông nói chậm rãi.

Năm 1972, trong một trận bom B-52, căn hầm nơi ông làm nhiệm vụ bị đánh sập. Một xà gỗ lớn đổ xuống đầu, máu chảy nhiều, nhưng ông vẫn cố chịu đau, không xin rời đơn vị để tiếp tục được ở lại chiến đấu.

Những đóng góp và tinh thần kiên cường của ông đã được ghi nhận, tên ông được vinh danh trong bảng vàng truyền thống của trung đoàn.

Hòa bình rồi, vẫn tiếp tục “vác tù và”

Năm 1973, trong lần về phép hiếm hoi, mẹ già giục ông lập gia đình. Đám cưới diễn ra giản dị, vội vàng. Chỉ 12 ngày sau, ông lại ra trận. Đó cũng là lần cuối cùng ông gặp mẹ. Một năm sau, mẹ ông qua đời khi ông vẫn còn ở chiến trường.

Năm 1976, ông xuất ngũ trở về quê hương. Chiến tranh kết thúc, nhưng với ông, tinh thần người lính chưa bao giờ khép lại. Ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều công việc ở địa phương: Bí thư chi bộ hơn 10 năm, xóm trưởng, ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu chiến binh và hiện nay là Chủ tịch Hội Cựu TNXP xã Khánh Thiện.

Có người hỏi vì sao tuổi cao vẫn không nghỉ ngơi, ông chỉ cười hiền:
“Ăn cơm Nhà nước từ năm 18 tuổi, giờ là bệnh binh vẫn hưởng chế độ. Không làm việc chung thì biết làm gì cho phải đạo.”

Sự cống hiến bền bỉ ấy đã mang về cho ông nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Kháng chiến hạng Ba, cùng nhiều bằng khen, giấy khen trong cả thời chiến lẫn thời bình.

Theo ông Phạm Văn Toàn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Khánh Thiện, ông Bùi Đình Chiến là cán bộ hội gương mẫu, trách nhiệm, luôn đi đầu trong mọi phong trào và được đồng chí, nhân dân tin tưởng.

Cuộc đời ông Bùi Đình Chiến là minh chứng sống động cho một thế hệ đã hiến trọn tuổi xuân cho đất nước và tiếp tục âm thầm phụng sự khi hòa bình lập lại. Đó là ngọn lửa bền bỉ, lặng lẽ nhưng chưa bao giờ tắt – ngọn lửa truyền cảm hứng cho thế hệ hôm nay và mai sau.