BÙI ĐÌNH TÚY - NHÀ BÁO ẢNH ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM VÀ CÂU CHUYỆN VỀ SỰ HY SINH OANH LIỆT NƠI CHIẾN TRẬN

Trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, có những người không chỉ dùng ngòi bút để phản ánh hiện thực mà còn dùng chính sinh mệnh của mình để lưu giữ những khoảnh khắc lịch sử cho các thế hệ mai sau. Bùi Đình Túy là một trong những con người như thế. Ông vừa là một nhà cách mạng, vừa là nhà báo ảnh xuất sắc, thuộc lớp phóng viên chiến trường đầu tiên của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Cuộc đời ông gắn liền với những năm tháng đấu tranh gian khổ của dân tộc, từ kháng chiến chống thực dân Pháp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Bùi Đình Túy, bút danh Đinh Thúy, sinh ngày 12 tháng 2 năm 1914 tại làng biển Cảnh Dương, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Đây là vùng đất nổi tiếng với truyền thống yêu nước, hiếu học và tinh thần quật cường trước sóng gió thiên nhiên cũng như những biến động của lịch sử. Chính môi trường ấy đã góp phần hình thành trong ông ý chí dấn thân và lòng yêu nước từ khi còn trẻ. Năm 1935, chàng thanh niên Bùi Đình Túy ra Hà Nội theo học các khóa nhiếp ảnh và hội họa tại Trường Bách Nghệ. Đây là giai đoạn ông bắt đầu tiếp xúc với nghệ thuật nhiếp ảnh, một lĩnh vực còn khá mới mẻ ở Việt Nam lúc bấy giờ. Tuy nhiên, việc học của ông không kéo dài được lâu. Năm 1936, khi phong trào dân chủ dâng cao trên cả nước, ông tham gia nhóm sinh viên bãi khóa nhằm ủng hộ Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Vì hoạt động này, ông bị nhà trường đuổi học.

Rời Hà Nội, ông vào Sài Gòn lập nghiệp. Những năm tháng nơi đô thành phương Nam là quãng thời gian đầy khó khăn nhưng cũng giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp. Để kiếm sống, ông làm nhiều công việc khác nhau như thợ vẽ, thợ sơn, thợ chụp ảnh. Ông từng làm họa sĩ cho rạp chiếu bóng Indochine Cinema và làm việc tại một văn phòng nhiếp ảnh tư nhân. Chính trong môi trường đó, kỹ năng nhiếp ảnh của ông ngày càng được hoàn thiện. Bên cạnh công việc mưu sinh, Bùi Đình Túy bí mật tham gia phong trào Việt Minh, hoạt động cách mạng tại khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn. Đây là thời kỳ ông vừa lao động, vừa tham gia đấu tranh trong điều kiện hết sức nguy hiểm dưới sự kiểm soát của chính quyền thực dân.

Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông nhanh chóng tham gia các hoạt động của chính quyền cách mạng non trẻ. Chỉ ít lâu sau, thực dân Pháp quay trở lại tái chiếm Nam Bộ, chiến tranh bùng nổ. Bùi Đình Túy bước vào cuộc kháng chiến với vai trò của một người làm báo chiến đấu. Ông được giao phụ trách công tác nhiếp ảnh của Sở Thông tin Sài Gòn và trở thành phóng viên của báo Cảm Tử thuộc Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn với bút danh Đinh Thúy. Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, chiếc máy ảnh trở thành vũ khí đặc biệt của ông. Những bức ảnh ông thực hiện không chỉ mang giá trị báo chí mà còn là những chứng tích lịch sử phản ánh tinh thần chiến đấu của quân và dân Nam Bộ.

Tháng 11 năm 1948, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định sự gắn bó giữa người nghệ sĩ nhiếp ảnh với con đường cách mạng mà ông đã lựa chọn. Sau Hiệp định Genève năm 1954, Bùi Đình Túy tập kết ra Bắc và công tác tại Thông tấn xã Việt Nam. Từ đây, ông trở thành một trong những phóng viên ảnh chủ lực của cơ quan thông tấn quốc gia. Năm 1957, ông được giao giữ chức Phó Chủ nhiệm Phân xã Nhiếp ảnh đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam. Trong giai đoạn xây dựng đất nước ở miền Bắc, ông có điều kiện thực hiện nhiều tác phẩm ảnh phản ánh đời sống chính trị, kinh tế và xã hội của đất nước. Năm 1961, ông cùng một số đồng nghiệp được cử sang Cộng hòa Dân chủ Đức học chuyên ngành ảnh màu. Đây là kỹ thuật hiện đại và rất mới đối với báo chí Việt Nam thời điểm đó. Sau khi hoàn thành khóa học trở về nước, Bùi Đình Túy trở thành một trong những phóng viên ảnh màu đầu tiên của Việt Nam.

Ông đã góp phần mở ra một hướng phát triển mới cho nền báo chí ảnh nước nhà. Trong sự nghiệp của mình, ông thực hiện nhiều bức ảnh nổi tiếng, trong đó có những tác phẩm đã trở thành tư liệu lịch sử quý giá. Tiêu biểu là bức ảnh quân kháng chiến đánh chiếm xe bọc thép của quân Pháp tại Sài Gòn năm 1950; bức ảnh máy bay quân Pháp bị bắn rơi trên đường Lý Văn Mạnh ở Chợ Lớn tháng 3 năm 1950; hay khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn Huân chương Sao Vàng cho Chủ tịch Tôn Đức Thắng ngày 19 tháng 8 năm 1958 nhân dịp ông Tôn Đức Thắng tròn 70 tuổi. Những bức ảnh ấy không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là những tư liệu sống động phản ánh từng giai đoạn phát triển của đất nước. Qua ống kính của Bùi Đình Túy, lịch sử hiện lên chân thực, gần gũi và giàu cảm xúc.

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, dù đã ngoài 50 tuổi và đang giữ vị trí lãnh đạo trong ngành thông tấn, ông vẫn tình nguyện trở lại chiến trường miền Nam. Ông được điều động vào Nam làm phóng viên chiến trường và giữ chức Phó Tiểu ban Thông tấn xã Giải phóng – cơ quan thông tấn của lực lượng cách mạng ở miền Nam. Một lần nữa, ông mang máy ảnh đi giữa b.o.m đ.ạ.n để ghi lại những hình ảnh chân thực nhất về cuộc chiến. Giống như nhiều phóng viên chiến trường cùng thời, ông chấp nhận đối mặt với hiểm nguy mỗi ngày để chuyển tải thông tin từ chiến trường đến nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế.

Ngày 21 tháng 9 năm 1967, sau khi hoàn thành nhiệm vụ đưa tin về Đại hội Anh hùng Chiến sĩ Thi đua toàn quốc lần thứ hai, ông di chuyển qua khu vực Trảng Dầu, tỉnh Bình Long. Trong một trận không kích của không quân Mỹ, ông trúng b.o.m và anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Ông hưởng thọ 53 tuổi. Sự ra đi của Bùi Đình Túy là một mất mát lớn đối với nền báo chí cách mạng Việt Nam. Tuy nhiên, những gì ông để lại vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Hàng nghìn bức ảnh tư liệu của ông đã góp phần lưu giữ ký ức của dân tộc trong những năm tháng chiến tranh và xây dựng đất nước.

Để ghi nhận những đóng góp to lớn ấy, tên ông được đặt cho một con đường và một cây cầu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là sự tri ân đối với một nhà báo ảnh tài năng mà còn là lời nhắc nhớ về một thế hệ phóng viên đã sống, chiến đấu và hy sinh vì sự thật lịch sử. Bùi Đình Túy không cầm s.ú.n.g nơi chiến hào, nhưng chiếc máy ảnh trên tay ông cũng là một thứ v.ũ k.h.í đặc biệt. Ông đã dùng cả cuộc đời mình để ghi lại hình ảnh của một dân tộc kiên cường trong chiến tranh và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam. Những khuôn hình mà ông để lại hôm nay vẫn tiếp tục kể câu chuyện về lịch sử, lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng của những người làm báo cách mạng.