Bùi Quang Thận: Người cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập

Có những khoảnh khắc lịch sử chỉ diễn ra trong vài phút, nhưng được cả dân tộc ghi nhớ suốt nhiều thế hệ. Trưa ngày 30/4/1975, giữa thời khắc Sài Gòn sắp hoàn toàn được giải phóng, một người lính xe tăng đã cầm lá cờ giải phóng chạy lên nóc Dinh Độc Lập. Người đó là Bùi Quang Thận.

Bùi Quang Thận (1948–2012) quê ở Thụy Xuân, Thái Thụy, Thái Bình. Ông nhập ngũ năm 1966, trưởng thành từ một pháo thủ rồi trở thành đại đội trưởng. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203, Quân đoàn 2 – đơn vị được giao nhiệm vụ đánh chiếm Dinh Độc Lập.

Sáng 30/4/1975, đội hình xe tăng của Quân đoàn 2 tiến nhanh về trung tâm Sài Gòn.

Bùi Quang Thận trực tiếp chỉ huy xe tăng T-54 mang số hiệu 843, đi đầu đội hình.

Khi đến Dinh Độc Lập, xe 843 bị mắc lại ở khu vực cổng phụ. Trong lúc đó, xe tăng 390 do Vũ Đăng Toàn chỉ huy đã húc đổ cổng chính.

Bùi Quang Thận lập tức rời xe.

Trên tay ông là lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được lấy từ chính chiếc xe tăng 843.

Ông chạy vào trong Dinh.

Nhiệm vụ lúc ấy rất rõ ràng: phải cắm được lá cờ chiến thắng lên nóc Dinh Độc Lập.

Sau khi được hướng dẫn lên nóc Dinh, Bùi Quang Thận cùng một số người hỗ trợ hạ lá cờ cũ xuống. Lá cờ được buộc rất chắc nên việc tháo xuống mất khá nhiều thời gian. Sau đó, ông kéo lá cờ giải phóng lên cột cờ.

11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập.

Bùi Quang Thận còn ghi tên mình và thời điểm lên một góc lá cờ:

“Bùi Quang Thận – 11h30 ngày 30/4/1975.”

Khoảnh khắc ấy trở thành một trong những hình ảnh biểu tượng nhất của ngày đất nước thống nhất.

Điều đáng chú ý là sau khi cắm cờ, ông còn giữ lại lá cờ của chính quyền Sài Gòn mà mình vừa hạ xuống và đem về cùng xe tăng 843. Về sau, lá cờ này trở thành một trong những tư liệu được sử dụng để xác minh câu chuyện về người cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập.

Sau chiến tranh, Bùi Quang Thận tiếp tục phục vụ trong quân đội, lần lượt giữ các chức vụ chỉ huy trong lực lượng tăng thiết giáp. Ông nghỉ hưu năm 2000 với quân hàm Đại tá, trở về quê sinh sống. Ông qua đời ngày 24/6/2012, hưởng thọ 64 tuổi.

Bùi Quang Thận thường được nhớ đến qua một bức ảnh: người lính đứng trên nóc Dinh Độc Lập, kéo lá cờ chiến thắng lên giữa buổi trưa 30/4.

Nhưng phía sau vài phút lịch sử ấy là gần một thập kỷ quân ngũ, là những năm tháng từ một pháo thủ trở thành người chỉ huy xe tăng, là những trận đánh và những đồng đội đã cùng ông đi đến ngày cuối cùng của chiến tranh.

Điều khiến câu chuyện này đặc biệt là ông từng nói rằng việc cắm cờ khi ấy là việc tất yếu của một người lính trong giây phút lịch sử, chứ không phải điều gì dành riêng cho cá nhân mình.

Có những người được lịch sử nhớ tên vì họ đứng ở đúng nơi vào đúng thời khắc. Nhưng để có được khoảnh khắc ấy, họ đã phải đi qua cả một chặng đường dài.

Bùi Quang Thận là một trong những người đã đặt dấu chấm hết cho một cuộc chiến bằng một hành động rất giản dị: cầm lá cờ, chạy lên nóc Dinh và kéo nó lên. Và từ khoảnh khắc ấy, hình ảnh người lính xe tăng cùng lá cờ trên nóc Dinh Độc Lập đã trở thành một biểu tượng không thể quên của ngày 30/4/1975.